ควายปลักเป็นมรดกโลกได้อย่างไร
โจโจ้
ตอบ โจโจ้
วันที่ 4 พฤศจิกายน 2565 กรรมการที่ปรึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ (Scientific Advisory Group: SAG) องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ FAO ประกาศให้ “ระบบการเลี้ยงควายปลักพื้นที่ทะเลน้อย” เป็นพื้นที่มรดกโลกทางการเกษตร โดยเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2565 ทีมงานสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ประจำกรุงโรม ได้รับแจ้งข่าวดังกล่าวจากนาย Yoshihide Endo ฝ่ายเลขานุการมรดกโลกทางการเกษตรว่า ข้อเสนอโครงการ “การเลี้ยงควายปลักและระบบนิเวศในพื้นที่ชุ่มน้ำทะเลน้อย จ.พัทลุง และ จ.สงขลา” ผ่านความเห็นชอบจากกรรมการที่ปรึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ของ FAO ประกาศเป็นพื้นที่มรดกโลกทางการเกษตร (Global Important Agricultural Heritage Systems หรือ GIAHS) นับเป็นพื้นที่มรดกโลกทางการเกษตรแห่งแรกของประเทศไทย
ทั้งนี้ เมื่อช่วงวันที่ 4-8 ตุลาคม 2565 ศาสตราจารย์ Zekri Slim ชาวอิสราเอล เป็นผู้แทนคณะกรรมการ SAG เดินทางตรวจสอบพื้นที่จริงของพื้นที่ชุ่มน้ำทะเลน้อย และให้ข้อเสนอแนะประเทศไทยปรับแก้ไขเอกสารเพิ่มเติม ก่อนยื่นเอกสารข้อเสนอเพื่อเข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมการพิจารณาในช่วงวันที่ 2-4 พฤศจิกายน 2565
ในการพิจารณาเรื่องนี้ FAO ได้กำหนดหลักเกณฑ์ที่สำคัญ คือ เป็นระบบการใช้ที่ดินที่โดดเด่นและมี ภูมิทัศน์ที่อุดมไปด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นการพัฒนาร่วมกันระหว่างการปรับตัวของชุมชนที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อม ความจำเป็น และ แรงบันดาลใจเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน มี 5 ข้อสำคัญได้แก่ 1.ความมั่นคงอาหาร หรือมีชีวิตความเป็นอยู่ดี 2.ความหลากหลายทางชีวภาพเกษตร 3.ระบบความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น มีมาแต่ดั้งเดิม 4.วัฒนธรรม ระบบคุณค่า และองค์กรทางสังคม และ 5.ลักษณะภูมิทัศน์ และภูมิทัศน์ทางทะเล
ส่วนความสำคัญด้านสิ่งแวดล้อมนั้น แนวคิดหลักของ GIAHS เป็นระบบที่มีชีวิต-พัฒนา กล่าวคือ เป็นการอนุรักษ์ที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่อนุญาตให้มี การพัฒนาให้ทันการเปลี่ยนแปลงของโลก และประเด็นท้าทายของโลก อาทิ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติ เพื่อการส่งเสริมการอนุรักษ์ ปกป้องฟื้นฟูวิถีการทำเกษตร ปกป้องอนุรักษ์ทรัพยากรทางชีวภาพ และระบบนิเวศ และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างยั่งยืน ทำให้มีความมั่นคงทางอาหารและความเป็นอยู่ที่ดีส่งต่อให้แก่คนในรุ่นถัดไป โดยใช้นวัตกรรม ภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมา
การเลี้ยงควายปลักและระบบนิเวศในพื้นที่ชุ่มน้ำ ทะเลน้อย จ.พัทลุง และ จ.สงขลา ที่ได้เป็นพื้นที่มรดกโลกด้านการเกษตร จะเกิดประโยชน์กับไทย อาทิ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ จะสร้างรายได้และการจ้างงานให้กับคนในพื้นที่ ยกตัวอย่าง หลังได้รับการขึ้นทะเบียน GIAHS เศรษฐกิจชุมชนในประเทศจีนมีรายได้เพิ่มขึ้น 30% และญี่ปุ่น 50% และการได้รับ การยอมรับในผลิตภัณฑ์ เกษตรกรสามารถขายสินค้าได้ราคา เพิ่มขึ้น เนื่องจากพื้นที่นี้ได้รับการรับรองเป็น GIAHS ทำให้มั่นใจว่าสินค้าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เป็นการใช้ประโยชน์ จากทรัพยากรอย่างยั่งยืน
สำหรับพื้นที่ที่ได้รับการขึ้นทะเบียน GIAHS ตั้งแต่ ปีพ.ศ.2548 จนถึงปัจจุบัน มีพื้นที่ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วมากกว่า 72 พื้นที่ จาก 23 ประเทศ โดยในทวีปเอเชีย มีมากถึง 47 พื้นที่ จาก 8 ประเทศ 1 เขตดินแดนพิเศษ ได้แก่ ไทย จีน ญี่ปุ่น อินเดีย เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ บังกลาเทศ ศรีลังกา และเขตดินแดนพิเศษชัมมูและกัศมีร์
