ฉัตรหรือร่ม
คติ – สัญลักษณ์สถาปัตยกรรม ฉัตรเป็นเครื่องหมายมงคลประเสริฐแปดประการของนิกายตันตระยานหรือวัชรญาณของฝ่ายมหายาน นอกจากจะเป็นสัญลักษณ์งฐานานุรูปของกษัตริย์ ฉัตรยังทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกัน เพราะในอดีตกษัตริย์เป็นผู้บัญชาการรบ ประทับอยู่บนหลังช้างศึกย่อมถูกโจมตีจากศัตรูด้วยอาวุธระยะไกลคือ ธนูหรือหน้าไม้ ฉัตรจึงใช้เป็นเกราะป้องกันอาวุธดังกล่าว ลัทธิไศวนิกาย ฉัตรขาวห้าชั้นเป็นตัวแทนของเขาไกรลาศ (แปลว่าขาวดังเงินยวง) อันเป็นที่อยู่ของพระศิวะ 
ฉัตร 21 อัน ที่อยู่รายรอบรูปปั้นนูนที่ผนังนครวัด ก็คือ สัญลักษณ์ของกษัตริย์ขอม นามพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 ซึ่งมีฐานะเป็นอวตารของพระศิวะ ส่วนประวัติศาสตร์ลาว ร่มสีขาวเป็นสัญลักษณ์บ่งชี้ถึงความเป็นเจ้ามหาชีวิตของชาวลาว พระเจ้าล้านช้างร่มขาวก็คือ อวตารของพระศิวะที่มีร่มสีขาวเป็นสัญลักษณ์ของเขาไกรลาศนั่นเอง สำหรับไทย ฉัตรหมายถึงร่มขนาดใหญ่ที่มีสีสันเฉพาะสำหรับการบ่งบอกฐานานุศักดิ์ของพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์ระดับสูง แต่จะใช้ร่มสีขาวเป็นเครื่องหมายของนาค และใช้ร่ม 7 ชั้นสีขาว เป็นสัญลักษณ์สูงสุดที่จะจัดตั้งไว้หลังพระพุทธรูป หรือจุดสูงสุดของศาสนสถานที่เรียกว่า เจดีย์ ฉัตรขนาดใหญ่มีหน้าที่ของการแสดงฐานานุศักดิ์และใช้ป้องกันแสงแดดและสายฝน ส่วนประชาชนธรรมดาจะเรียกได้คือคำว่า ร่ม เท่านั้น ยกเว้นชายไทยที่จะเข้าบวชเป็นภิกษุ จึงยอมให้ใช้ร่มสีขาวเป็นสัญลักษณ์
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
