ฝึกตน
ธรรมะวันหยุด
คําสั่งสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรียกว่า พระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาประกาศแสดงสัจธรรม ธรรมที่เป็นจริงตามธรรมดา
การเรียนรู้หลักธรรมเพื่อฝึกให้รู้ถูก กำจัดความรู้ผิด ให้รู้ความจริงของบุคคล เป็นประโยชน์อย่างสำคัญ เปรียบเหมือนประทานกระจกเงาแก่บุคคลให้ส่องดูตัวเอง ให้เห็นว่าเป็นอย่างไรแล้ว แก้ตนเองให้ดีนั่นเอง
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว ได้แสดงสัจธรรม ทรงฝึกให้รู้จักผิด รู้จักชอบ และให้ปฏิบัติชอบตามเป็นจริง ตั้งแต่ชั้นต่ำจนถึงชั้นสูงสุด มีผู้ได้รับการฝึกจากพระองค์ ได้บรรลุถึงคุณธรรมตามภูมิปัญญาความสามารถ ไม่มีศาสดาอื่นจะฝึกได้เสมอเหมือน จึงได้พระคุณนามว่า อะนุตตะโร ปุริสะทัมมะสาระถิ ผู้ฝึกคนที่ควรฝึกอย่างยอดเยี่ยม
ส่วนผู้ไม่ยอมรับการฝึกจากพระองค์ ก็ไม่ได้รับประโยชน์จากพระองค์ ชื่อว่าเป็นผู้ถูกฆ่าเสียจากคำสั่งสอนของพระองค์ ที่เป็นเช่นนี้ ไม่ใช่ความผิดของพระองค์ ไม่ใช่ความผิดของธรรมที่ทรงแสดง ไม่ใช่ความผิดของปัญญาที่ทุกคนมีอยู่ แต่เป็นความผิดของตนเอง เปรียบเหมือนพระอาทิตย์ส่องแสงสว่างให้ปรากฏในโลก เพื่อประโยชน์แก่ผู้มีดวงตาให้ได้เห็นรูป เมื่อบุคคลมีดวงตาอยู่ มีแสงสว่างจาก ดวงอาทิตย์อยู่ มีรูปอยู่ แต่หลับตาเสีย ไม่ลืมตาขึ้นดู ก็ไม่เห็นรูป จะโทษดวงตาก็ ไม่ถูก จะโทษพระอาทิตย์ก็ไม่ถูก จะโทษรูปก็ไม่ถูก ต้องโทษตนเองอย่างเดียว
ผู้ได้รับการฝึกจากพระองค์ ได้รู้เห็นจริงแล้ว ได้แสดงคำสรรเสริญด้วยคำเปรียบเทียบว่า เหมือนหงายของที่คว่ำ เหมือนเปิดของที่ปิดไว้ เหมือนบอกทางแก่ผู้หลงทาง เหมือนส่องไฟในที่มืด ด้วยหวังว่า คนมีจักษุจักได้เห็นรูป ฉะนั้น
บุคคลจะปฏิบัติตนให้ดีได้ ก็เพราะการฝึกอบรมจิต เพราะฉะนั้น สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงทรงสอนให้อบรมฝึกหัดจิต ข่มจิต ดังพระพุทธภาษิตว่า
การฝึกจิตที่ข่มได้ยาก เร็ว มักตกไปในอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง ตามความใคร่เป็นการดี จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้
การฝึกจิตต้องพิจารณาดูอาการของจิตให้รู้ว่าเป็นอย่างไรก่อน เมื่อเห็นว่า จิเกี่ยวเกาะในวัตถุกาม จนถึงมุ่งให้ได้ฝ่ายเดียว ไม่เลือกว่าผิดหรือถูก ก็พิจารณาให้เห็นว่าเป็นโทษทั้งแก่ตนและคนอื่น ควรเจริญจาคะเจตนา คิดปล่อยวางไม่ติดพัน เมื่อเห็นว่าจิตมีอาการคิดมุ่งทำชั่วและพูดชั่ว ก็พิจารณาให้เห็นว่าเป็นโทษทั้งแก่ตนและคนอื่น ตั้งใจงดเว้นไม่คิดก้าวล่วง
ผู้รักตนต้องการเป็นคนดี ทั้งในปัจจุบันและอนาคต สมควรฝึกตนให้รู้ธรรมะ ฝึกให้พิจารณารู้เนื้อความแห่งธรรม ฝึกให้พิจารณาดูตนสอบกับธรรมและอรรถ ให้รู้ว่าเป็นอย่างไร เมื่อฝึกตนให้ปฏิบัติชอบ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมแล้ว ย่อมถือเอาสารประโยชน์จากการฝึกปฏิบัติได้
ชีวิต คือ ความเป็นอยู่ของตน จะเป็นชีวิตที่ดี และจะเป็นชีวิตที่ไม่สูญเปล่า
พระศรีศาสนโมลี
(สุทธิวัฒน์ ภูริญาโณ ป.ธ.9)
วัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
www.watdevaraj.org
