รายงานพิเศษ - ไขรหัส‘พรรคลุง’เทเสียงหนุนพท.

หลังเพื่อไทยประกาศตั้งรัฐบาลพิเศษ สลายขั้ว ไม่มีลุง พรรคพลังประชารัฐก็ประกาศเท 40 เสียงส.ส. โหวตหนุนนายกฯเพื่อไทย ด้วยเหตุผลให้ประเทศเดินหน้า

ตามด้วยพรรครวมไทยสร้างชาติ ที่อ้างเหตุผลเดียวกัน

การออกตัวเช่นนี้มีนัยยะอะไร และจะส่งผลต่อการจัดตั้งรัฐบาลอย่างไร

โอฬาร ถิ่นบางเตียว
คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ม.บูรพา

การประกาศเทเสียงหนุนเพื่อไทยของพรรคพลังประชารัฐเป็นการช่วยเพื่อไทยแสดงละครให้การจัดตั้งรัฐบาล ดูชัดเจนมากขึ้น เพื่อไทยรู้อยู่แล้วว่าตั้งรัฐบาล ไม่ได้ถ้าไม่มีพลังประชารัฐ และรวมไทยสร้างชาติ

และพยายามแสดงละคร ไปขอขมาลาโทษพรรคก้าวไกล ให้ดูเหมือนว่าแม้ตั้งรัฐบาลกับ 188 เสียง แต่ก็ยังแคร์ซีก 8 พรรค และก้าวไกลอาจมาโหวตให้

เหมือนร่วมกับพรรคก้าวไกลเล่นละครด้วย เพราะหลังเพื่อไทยมาที่พรรค 2-3 วัน น่าจะชัดเจนจะโหวตหรือไม่ แต่ก็ดึงเวลา รอดีลลับกับนายทักษิณ ชินวัตร หวังร่วมรัฐบาลเพื่อไทย หักหลังฝั่ง 188 เสียง

ทำให้เกิดเงื่อนไขที่พลังประชารัฐไม่วางใจ เพื่อไทยกับก้าวไกล จึงประกาศเทเสียง 40 สส.หนุนทันที เพื่อกันก้าวไกลออกจากเกม ตามมาด้วยพรรครวมไทยสร้างชาติ ที่ประกาศ พร้อมหนุนด้วย

การออกตัวของทั้งพลังประชารัฐและ รวมไทยสร้างชาติเท่ากับบีบเพื่อไทยเปิดหน้าไพ่ ทำให้เพื่อไทยตกที่นั่งลำบาก และการเดินเกมจากนี้ไม่ง่าย นายเศรษฐา ทวีสิน แคนดิเดตนายกฯ เพื่อไทย อาจไม่ได้เป็น นายกฯ นอกจากจะแบ่งเก้าอี้ลงตัว

พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ หัวหน้าพรรค พลังประชารัฐ อาจถอย แล้วให้น้องชายมาแทน เพื่อไทยอาจต้องยอมเสีย 3-4 กระทรวงหลักๆ ให้พลังประชารัฐ กับรวมไทยสร้างชาติ

ที่บอกมาโหวตให้โดยไม่มีข้อต่อรอง แต่เบื้องหลังคุยกันมานานและเข้มข้นมาก และไม่ได้เป็นการต่อรองเฉพาะนักเลือกตั้ง แต่ครั้งนี้เป็นการต่อรองโดยกลุ่มทุนพรรคตัวจริง กลุ่มทุนใหญ่ของพรรคใช้เงินใช้ทองไปมากกับการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาเพื่อเอาตำแหน่งรัฐมนตรี

เมื่อรวมไทยสร้างชาติกับเพื่อไทยเป็น กลุ่มทุนเดียวกัน แต่พลังประชารัฐกับภูมิใจไทยเป็นคนละกลุ่ม ทำให้การต่อรองเข้มข้น

ตกที่นั่งลำบากที่สุดคือเพื่อไทยที่ไปโยงกับเงื่อนไขพานายทักษิณ กลับบ้าน เมื่อจะกลับมาต้องมีอำนาจต่อรอง ซึ่งร่างทรงที่ดีที่สุดคือนายกฯ จึงต้องเลือกคนที่ชี้นิ้วได้ แก้ว 3 ประการ ที่เขาตั้งเป้าคือ 1.ประธานสภา ได้มาแล้วแต่ไม่มีบทบาทอะไรมาก 2.นายกฯ ยังไม่ได้ 3.สถานะเพื่อไทย ตอนนี้มวลชนก็แตกฉานซ่านเซ็น ดังนั้นต้องพยายามต่อรองเต็มที่ เพื่อให้ได้นายกฯ นึกภาพรัฐบาลอภิสิทธิ์ก่อนหน้านี้ ได้เก้าอี้นายกฯแต่ต้องยอมเสียกระทรวงหลัก อาการคล้ายกัน

และการร่วมรัฐบาลกับ 2 ลุง เป็นเกมหนักของ น.ส.แพทองธาร ชินวัตร แคนดิเดต นายกฯ กับ นพ.ชลน่าน ศรีแก้ว หัวหน้าพรรค เพื่อไทย ที่พูดชัดเจน “มีเรา ไม่มีลุง”

ขณะที่อีกด้านหนึ่งดูเหมือนลุงไม่รับตำแหน่งแต่มีแผนต่อหรือไม่ หากนายเศรษฐา ไม่ผ่าน ขณะที่ น.ส.แพทองธาร ถูกบีบจากกระแสสังคม อำนาจจะไหลไปที่ พล.อ.ประวิตร โดยข้ามนายอนุทิน ชาญวีรกูล หัวหน้าพรรคภูมิใจไทยทันที เพราะนายอนุทินไม่รับ

การแถลงตั้งรัฐบาลสารตั้งต้น 212 เสียง เป็นความฉลาดของนายอนุทิน ที่มองว่า เพื่อไทยคงไม่ไหว กระแสกดดันเยอะ นายเศรษฐาก็ไม่ได้รับความนิยมเท่าไร เรื่องที่ถูกขุดคุ้ยแม้อธิบายได้แต่ในอนาคต ส่งผลแน่นอน อำนาจจึงจะไหลไปที่ พล.อ.ประวิตร

ด้วยภาพลักษณ์เพื่อไทยที่ผิดสัญญา ไม่รักษาคำพูด เมื่อจุดเริ่มต้นรัฐบาลมาจากคะแนนที่ถดถอยโอกาสเกิดม็อบก็สูง ต้องเร่งสร้างผลงาน เดินหน้าวาระสำคัญของชาติให้ไว เช่น การแก้รัฐธรรมนูญ เพราะถ้าเกิดปัญหาพร้อมไปได้ทุกเมื่อ รัฐบาลน่าจะอยู่ได้ 1-2 ปี ยื้อที่สุดไม่เกิน 3 ปี

สติธร ธนานิธิโชติ
ผอ.สำนักนวัตกรรมเพื่อประชาธิปไตย
สถาบันพระปกเกล้า

การประเท 40 เสียงให้เพื่อไทยของพรรคพลังประชารัฐ เป็นการชิง โอกาสระหว่างพรรคพลังประชารัฐ และพรรครวมไทยสร้างชาติ ซึ่งจะเป็น จิ๊กซอว์สำคัญ ต่างฝ่ายต่างมาเติมคะแนนให้เพื่อไทยตั้งรัฐบาลให้สำเร็จ

หากพลังประชารัฐเข้าร่วม และ การันตีเสียงหนุนจากสว. 90-100 คนก็ถือว่าตั้งรัฐบาลสำเร็จ โดยไม่ต้องเติมพรรคอื่นอีก เช่นเดียวกับรวมไทยสร้างชาติถ้าประกาศโหวตนายกฯ เพื่อไทย และการันตีสว. 100 คน ก็จัดตั้งรัฐบาลได้เหมือนกัน ถ้าพลังประชารัฐ รวมไทยสร้างชาติ มาร่วมตั้งรัฐบาล แน่นอนคงได้เสียงสว.เกือบทั้งหมด

แนวโน้มรัฐบาลเวลานี้คงเป็นพรรค ที่ประกาศร่วมกับเพื่อไทยไปแล้ว เช่น ภูมิใจไทย ชาติไทยพัฒนา และอีก 6-7 พรรคเล็กที่รวมได้ 16 เสียง และรวมไทยสร้างชาติ 36 เสียง รวมๆ 274-275 เสียง เป็นรัฐบาลปริ่มน้ำพออยู่ได้ ถ้ารวมพลังประชารัฐอีก จะกลายเป็นรัฐบาล 300 กว่าเสียง

ส่วนการจัดสรรโควตารัฐมนตรีต้องดูตัวเลขรวมกี่พรรค จำนวนที่นั่ง เช่น 275 เสียง ครม. 35 ตำแหน่ง แปลว่า 1 รัฐมนตรีเท่ากับกี่สส. จะมีสูตรคำนวณ และมาต่อรองกันอีกครั้งว่าใครจะเอากระทรวงไหน ทั้งหมด ขึ้นอยู่กับการเจรจา

การตั้งรัฐบาลของเพื่อไทยที่ดึงขั้วเดิม เข้ามาแน่นอนมีผลเสียต่อเพื่อไทยไปแล้ว โดยเฉพาะกลุ่มประชาธิปไตยสายอุดมการณ์ แต่หากเป็นกลุ่มประชาธิปไตยสายปฏิบัติ ก็อาจสนับสนุนอยู่ เพราะกลุ่มนี้จะดูผลงานของพรรคเป็นหลัก ถ้าพรรคบริหารดี ประเทศ ดีขึ้นในภาพรวม ก็เป็นไปได้ว่าครั้งหน้า ก็ยังสนับสนุนพรรคเพื่อไทยต่อ

การจัดตั้งรัฐบาลครั้งนี้เชื่อว่าทุกพรรคย่อมอยากอยู่ยาวให้ครบ 4 ปี และส่วนใหญ่มาจากขั้วรัฐบาลเดิมที่อยากอยู่ยาวทั้งนั้น ไม่ว่าจะเจอปัญหาย่ำแย่แค่ไหนก็หาทางแก้จนพวกเขาอยู่ครบได้

ส่วนเพื่อไทยที่เพิ่งเข้ามาเป็นฝั่งรัฐบาลย่อมอยากอยู่ยาวเช่นเดียวกัน แม้จะเสียคะแนนให้ประชาชนกลุ่มอุดมการณ์ไปแล้ว แต่ก็ต้องดึงคะแนนจากสายปฏิบัติด้วย ดังนั้นพรรค เพื่อไทยจำเป็นต้องอยู่ยาวเพื่อทำผลงาน

พวงทอง ภวัครพันธุ์
คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ

ที่พลังประชารัฐให้เสียงสนับสนุนเพื่อไทย เชื่อได้จริงหรือว่าไม่เคยคุยกันก่อนหน้านี้ เป็นการพยายามจะบอกว่าเพื่อไทยไม่ได้เป็นฝ่ายไปขอจับมือกับพรรค 2 ลุง แต่เป็น การมาสนับสนุนเอง

หรืออาจมองได้อีกว่านี่คือความพยายามจะแก้ปัญหาที่ก่อนหน้านี้นักวิเคราะห์ หรือประชาชนมองออกว่าที่จริงเพื่อไทยไม่รังเกียจที่จะจับมือกับพลังประชารัฐ และรวมไทยสร้างชาติมาตลอด จนถูกวิจารณ์กระหน่ำ

ก็จะบอกว่าเพื่อไทยไม่ได้ข้ามขั้ว แต่ฝ่ายนั้นมาหาเอง พยายามป้องกัน ไม่ให้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าไปแอบคุยกันมา มีดีลกันอยู่ ถามว่าทำไมประชาชนถึงคิดอย่างนั้นก็ต้องถามว่ามองจุดประสงค์หลักของเพื่อไทยอย่างไร

จุดประสงค์หลักของพรรคเพื่อไทย คือการเอานายทักษิณกลับบ้านและ ได้เป็นรัฐบาล จุดยืนไม่แตะต้องกฎหมายที่เกี่ยวกับสถาบัน กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอำนาจกองทัพ หวังจะให้ผู้มีอำนาจอนุญาตให้ตัวเองได้เป็นรัฐบาล และพานายทักษิณ กลับมาได้ จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ ที่ต้องร่วมมือกับ พลังประชารัฐ และรวมไทยสร้างชาติ ที่เป็นตัวแทนของกลุ่ม อำนาจเดิมในระบบรัฐสภา

ไม่ใช่การสลายขั้วการเมืองแต่จะทำให้ขั้ว การเมืองเกิดปรับเปลี่ยนชัดเจน เพื่อไทยคงพูดยากว่าตัวเองเป็นฝ่ายประชาธิปไตย รวมถึงการทำงานหลังเป็นรัฐบาล การแก้ปัญหาหลายอย่างที่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง อำนาจทางการเมือง และเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการทำให้ประชาธิปไตยเติบโตจะไม่เกิดขึ้น เช่น การไม่แตะมาตรา 112 ไม่แตะอำนาจกองทัพ รวมถึงการแก้รัฐธรรมนูญ จะเป็นไปอย่างเกรงใจพรรคฝ่ายอนุรักษนิยม

การย้ายขั้วเพื่อไทยคงไม่ถึงกับ สูญสลายแต่อาจไม่มีทางที่จะแลนด์สไลด์อีกต่อไป และถ้านายทักษิณได้กลับแล้วเพื่อไทยจะเป็นพรรคอันดับหนึ่งหรือสองอาจไม่สำคัญอีกต่อไป เพราะเป้าหมาย สูงสุดของเพื่อไทยคือการเอานายทักษิณ กลับบ้าน

การร่วมรัฐบาลอาจมีการต่อรองกับขั้วเดิม ทำให้พรรคเพื่อไทยทำงานลำบาก หรือไม่นั้น เพื่อไทยให้ความสำคัญกับเรื่องนี้น้อยกว่าการให้นายทักษิณกลับบ้าน ดังนั้นการทำงานและอายุของรัฐบาลอยู่ได้ยาวหรือไม่ จึงขึ้นอยู่กับว่าเขาสามารถประสานผลประโยชน์ภายในครม. และในพรรคร่วมรัฐบาลได้หรือไม่ ถ้าทำได้ก็อยู่กันได้ยาว

ปัจจัยที่จะทำให้รัฐบาลอยู่ยาวหรือไม่ยาวยังไม่ทราบ เพราะการเมืองเปลี่ยนเร็วมาก 8 ปีที่ผ่านมามีเรื่องทุจริต คอร์รัปชั่นแต่รัฐบาลไม่แคร์ แต่เพื่อไทยมีฐานมวลชนอยู่มากอาจหน้าบางมากกว่า ที่สำคัญเสียงและพลังประชาชน จะแสดงออกมากน้อยเพียงใดอาจไม่ได้เป็นผลมาจากการทำงานของรัฐบาล เท่ากับกำลังจะเกิดอะไรขึ้นกับพรรคก้าวไกล

ถ้ามีการยุบพรรคและตัดสิทธิ์สส. ทั้งหมดของพรรคนี้ จะเป็นจุดสำคัญ ที่ทำให้พลังประชาชนที่ดูเหมือนจะไม่ใหญ่โตเหมือนในอดีตที่ผ่านมา แต่จะเป็นจุดสำคัญที่จะทำให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น