การทะเลาะวิวาทกัน การฟ้องร้องกัน ทำให้คนที่รู้จักกัน ต้องหมางเมิน มองหน้ากันไม่ติด อาการพูดโกหก มีสองลักษณะ คือ ทางวาจา พูดให้เข้าใจผิดโดยไม่มีมูลความจริง หลอกให้เสียประโยชน์ พูดให้ทะเลาะกัน พูดเสริมข้อมูลเดิมเกินความเป็นจริงทำให้ผู้อื่นหลงเชื่อ ทางกาย แสดงอาการทางกายเช่น พยักหน้า มือส่งสัญญาณ เขียนหนังสือสื่อความหมายให้ผู้อื่นเข้าใจผิด
ผิดศีลหรือไม่
1.พูดเรื่องไม่จริง
2.ตั้งใจพูดให้ผิดความเป็นจริง
3.พยายามพูดออกไป
4.คนอื่นเข้าใจความหมายที่พูดนั้น
ถ้าครบองค์ประกอบนี้ ผิดศีลทันที
ผลเสีย การพูดโกหกนั้น มีโทษน้อยหรือมากอยู่ที่ความตั้งใจและผลเสียหายในการพูด ในเบื้องต้นมีผลเสีย คือจะกล่าวสอนแนะนำใครๆ เช่น บุตรธิดา มิตรสหาย ศิษย์ บริวาร ไม่มีคนเชื่อฟังนับถือ คำพูดไม่มีความหมาย ตัวอย่างเรื่องปลาทองปากเหม็น
ในสมัยพุทธกาล มีชายหนุ่มสองพี่น้อง เคยสะสมบุญไว้ จิตใจเลื่อมใสศรัทธาบวชเป็นพระในพระพุทธศาสนา พระพี่ชายมีอัธยาศัยน้อมไปในการปฏิบัติธรรม ได้ศึกษาเกี่ยวกับการปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์ มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ ต่อจากนั้นตั้งใจปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ไม่นานนักท่านได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ ส่วนพระน้องชายสนใจเรื่องการศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม เช่นพระสูตรต่างๆ มีความรู้ความชำนาญและทรงจำได้มาก สามารถแสดงธรรมได้อย่างวิจิตรพิสดาร สาธารณชนยกย่องนับถือท่าน
วันเวลาผ่านไป พระน้องชายหลงตัวเองสำคัญว่ารู้ซึ้งในพระธรรมวินัย กล่าวผิดหลักธรรมคำสั่งสอน เที่ยวด่าพระภิกษุผู้มีศีลบริสุทธิ์ พระพี่ชายซึ่งเป็นพระอรหันต์ว่ากล่าวตักเตือน แต่ไม่ยอมเชื่อฟัง ทั้งพระภิกษุสามเณรและสาธุชน ต่างระอาใจหมดศรัทธาไม่เชื่อฟังและเคารพนับถือเหมือนเช่นเคย
หลังจากท่านมรณภาพแล้ว ด้วยผลกรรมนั้นนำไปเกิดในนรก ต้องทนทุกข์ทรมานแสนนาน ต่อจากนั้นไปเกิดเป็นปลาซึ่งมีลักษณะพิเศษ ตัวเป็นสีทอง แต่ปากเหม็นมาก ถูกชาวประมงจับได้ จึงพากันนำไปถวายพระราชา พระราชานำความไปทูลถามพระพุทธองค์ พระพุทธองค์ตรัสเล่าเรื่องในอดีตของปลาทอง
การดำเนินชีวิตตามกรอบของศีลข้อนี้ ควรปฏิบัติคู่กับเบญจธรรมคือความซื่อสัตย์ ความจริงใจ งดเว้นการพูดโกหกในทุกกรณี ซึ่งไม่มีประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น เพราะธรรมชาติของทุกคนรู้สึกยินดีในความซื่อสัตย์ จริงใจ
ผลดี ทำให้เกิดความเคารพนับถือกัน ทั้งช่วยรักษาผลประโยชน์และมิตรภาพที่ดี
พระศรีศาสนโมลี
(สุทธิวัฒน์ ภูริญาโณ ป.ธ.9)
วัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
www.watdevaraj.org
