ประเด็นร้อนเรื่องมาตรการควบคุมอาวุธปืน หลังเกิดคดีกราดยิงในโรงเรียน และคดีอดีตสส.บุกยิงนายก อบจ.นนทบุรี เสียชีวิต เป็นอีกหนึ่งบทเรียนสำคัญในการสื่อสารของรัฐ
หลังนายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล ให้สัมภาษณ์ในทำนองว่าเจ้าของบ้านที่มีปืน หากยิงโจรในบ้านก็มีความผิด จนเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก ก่อนที่นายกฯ อนุทินจะออกมาชี้แจงในวันถัดมาถึงประเด็นดราม่าดังกล่าว ยอมรับว่าการสื่อสารของตนเองสั้นเกินไป
นักสื่อสารมวลชนชี้ว่าเรื่องนี้ไม่ใช่แค่ปัญหาการสื่อสารของนักการเมืองในเรื่องทั่วไป เพราะเมื่อพูดถึง “กฎหมาย” คำเพียงไม่กี่คำก็สามารถสร้างความเข้าใจผิดให้กับสังคมวงกว้างได้ทันที
โดยเฉพาะเรื่องสิทธิในการป้องกันชีวิตและทรัพย์สิน ซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัวและกระทบความรู้สึกปลอดภัยของประชาชนโดยตรง
การออกมาชี้แจงของโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติในเวลาต่อมาจึงนับว่าเป็นเรื่องที่มีประโยชน์ต่อสังคม เนื่องจากนำหลักกฎหมายมาอธิบายอย่างเป็นระบบว่า
การที่มีผู้เสียชีวิตจากการถูกยิงในบ้านไม่ได้หมายความว่าเจ้าของบ้านผู้ยิง “ผิด” โดยอัตโนมัติ และการที่ตำรวจเข้าตรวจสอบหรือสอบสวนก็ไม่ได้แปลว่าตำรวจด่วนสรุปว่าเจ้าของบ้านเป็นผู้กระทำผิด
เนื่องจากหัวใจสำคัญของเรื่องนี้อยู่ที่พฤติการณ์ขณะเกิดเหตุ ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 68 รับรองหลักการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย กล่าวคือ หากมีภยันตรายที่ใกล้จะถึงตัว และการป้องกันนั้นสมควรแก่เหตุ ผู้กระทำไม่มีความผิด
ขณะเดียวกัน หากภัยหมดไปแล้วแต่ยังติดตามไปทำร้าย อาจกลายเป็นการป้องกันเกินสมควรแก่เหตุ ซึ่งต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป
ไม่มีสูตรสำเร็จว่า “โจรเข้าบ้าน ยิงได้ทุกกรณี” และไม่มีสูตรสำเร็จว่า “ยิงโจรในบ้าน เจ้าของบ้านผิดทุกกรณี” การวินิจฉัยต้องดูหลักฐาน พยานแวดล้อม ลำดับเหตุการณ์ และระดับของภัยที่เกิดขึ้นจริง
รัฐจะออกมาตรการควบคุมสิ่งใด ผู้กำหนดนโยบายต้องไม่ใช้คำพูดคลุมเครือ หรือเปิดช่องให้ตีความได้หลายด้าน เพราะเมื่อประชาชนสับสน ความไม่ไว้วางใจก็จะตามมา สุดท้ายกลายเป็นอุปสรรคต่อมาตรการรัฐที่ควรได้รับความร่วมมือจากสังคม
บทเรียนสำคัญจึงอยู่ที่การสื่อสารของรัฐ เรื่องกฎหมายที่ซับซ้อนควรปล่อยให้ผู้มีความรู้และผู้รับผิดชอบบังคับใช้โดยตรงเป็นผู้ชี้แจงอย่างเป็นระบบ เพราะความคลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อยไม่ว่าโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ
อาจทำให้ประชาชนเข้าใจผิดจนนำไปสู่กระแสคัดค้านมาตรการที่รัฐต้องการผลักดันด้วยเจตนาดี
