ราคาน้ำมันกำลังเป็นโจทย์ใหญ่ที่รัฐบาลอนุทินต้องเร่งรับมือ เพราะไม่ใช่แค่เรื่องการเติมน้ำมันแพงขึ้น แต่กำลังลามไปถึงภาคขนส่ง ราคาสินค้า ต้นทุนการผลิต และกำลังซื้อของประชาชนทั้งประเทศ
ยิ่งน่าห่วงเมื่อกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงติดลบแล้วราว 80,000 ล้านบาท จากการควักเงินชดเชยน้ำมันกับแก๊ส LPG สูงถึงวันละประมาณ 770 ล้านบาท หรือกว่า 23,000 ล้านบาทต่อเดือน หากสถานการณ์ยังยืดเยื้อ มีแนวโน้มแตะระดับติดลบ 100,000 ล้านบาทในเดือนต.ค.นี้
ขณะที่ราคาพลังงานโลกยังถูกกดดันจากความตึงเครียดในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะความเสี่ยงจากช่องแคบฮอร์มุซทำให้ไทยซึ่งพึ่งพาการนำเข้าพลังงานไม่สามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบได้
โจทย์จึงอยู่ที่รัฐบาลจะ “อุ้ม” อย่างไร โดยไม่ทำให้กองทุนน้ำมันพังไปเสียก่อน
มาตรการเฉพาะหน้า จำเป็นต้องช่วยคนที่ได้รับผลกระทบหนักจริง ทั้งกลุ่มรายได้น้อย เกษตรกร ผู้ประกอบการขนส่ง และภาคการผลิต ขณะเดียวกันต้องดูแลราคาสินค้าไม่ให้ฉวยโอกาสขึ้นตามต้นทุนจนเกินจริง
โครงการไทยช่วยไทยพลัส และการเติมเงินบัตรสวัสดิการแห่งรัฐอาจช่วยพยุงกำลังซื้อได้ในช่วงสั้นๆ แต่ไม่ควรใช้เป็นคำตอบเดียว เพราะรัฐบาลเองยอมรับว่าวิกฤตรอบนี้อาจรุนแรงกว่ารอบแรก ขณะที่เศรษฐกิจไทยยังไม่ฟื้นเต็มที่
ระยะกลาง ต้องบริหารกองทุนน้ำมันอย่างมีวินัย การทยอยลดการอุดหนุนอาจหลีกเลี่ยงไม่ได้หากราคาตลาดโลกขึ้นสูงต่อเนื่อง แต่ต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป พร้อมมาตรการเยียวยา ไม่ใช่ปล่อยให้ราคาก้าวกระโดดจนประชาชนรับไม่ไหว
ด้านไฟฟ้าก็ต้องเร่งลดความเสี่ยงจาก LNG ราคาแพง ทั้งการใช้สัญญาระยะยาวและเพิ่มพลังงานสะอาด เพื่อลดการพึ่งพาตลาดแบบซื้อขายทันทีที่ผันผวนสูง
ส่วนระยะยาวต้องตอบคำถามให้ได้ว่าไทยจะลดพึ่งพาพลังงานนำเข้าได้อย่างไร เพราะทุกครั้งที่เกิดสงครามหรือวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์ ประเทศไทยต้องรับแรงกระแทกเต็มๆ
ทางออกยั่งยืนที่สุดจึงไม่ได้อยู่ที่การอุดหนุนราคาอย่างเดียว แต่อยู่ที่การประหยัดพลังงานและวางแผนการใช้อย่างจริงจัง ทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน เพราะตราบใดที่ไทยยังต้องนำเข้าพลังงานจำนวนมาก แต่ใช้กันอย่างไม่ประหยัด ภาระก็จะย้อนกลับมาที่ประเทศและประชาชนอยู่ดี
วิกฤตพลังงานครั้งนี้จึงไม่ควรจบลงแค่การหาเงินมาพยุงราคา แต่ต้องเป็นจุดเริ่มต้นการเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้พลังงานทั้งระบบ
หากทุกฝ่ายช่วยกันลดการใช้ ลดพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศ และเพิ่มทางเลือกด้านพลังงาน ประเทศไทยก็มีโอกาสผ่านวิกฤตครั้งนี้ และพาเศรษฐกิจกลับมาฟื้นได้อีกครั้ง
