คอลัมน์ รายงานพิเศษ
คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ(สปท.) เตรียม เสนอรายงานแก้ปัญหาความขัดแย้งและการสร้างความปรองดองทางการเมืองต่อคณะกรรมการบริหารราชการแผ่นดินตามกรอบการปฏิรูป ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ป.ย.ป.)
เบื้องต้นเสนอให้ตั้งคณะกรรมการกลาง เป็นเจ้าภาพแก้ปัญหาความขัดแย้งผ่านกระบวนการทางกฎหมายทั้งในส่วนของคดีอาญาและคดีแพ่ง
อาทิ ให้โอกาสทางคดีอาญาแก่ผู้กระทำผิด ด้วยการรอลงอาญา ถอนฟ้อง จำหน่ายคดีชั่วคราว แลกกับการไม่ไปปลุกม็อบสร้างความวุ่นวาย นำมาใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับการชุมนุมทางการเมืองทุกประเภท เช่น การปิดสนามบิน การยึดทำเนียบรัฐบาล
ให้อัยการมีอำนาจสั่งไม่ฟ้องหรือถอนฟ้องคดีที่มีเหตุจากแรงจูงใจทางการเมือง
แกนนำพรรคการเมืองและกลุ่มการเมือง มีความเห็นดังนี้
ถาวร เสนเนียม
แกนนำกปปส.
ข้อเสนอดังกล่าวคิดว่าช่วยลดความขัดแย้งและสร้างความปรองดองได้ เพราะแนวทางของสปท.ด้านการเมือง มาจากการระดมสมองและความคิดของผู้ที่มีประสบการณ์สูง ไม่ว่าจะมาจากฝ่ายการเมือง หรือฝ่ายข้าราชการประจำ
แต่ไม่เห็นด้วยที่เสนอให้ตั้งคณะกรรมการกลางเป็นเจ้าภาพ ควรเป็นภาคประชาชน ภาคประชาสังคม และภาคนักการเมือง
แค่ภาคประชาชน และภาคประชาสังคมไม่รู้ถ่องแท้ แต่ภาคการเมืองรู้จริง ต้องเอาเข้าไปนั่งด้วย เหมือนคนที่ร่างรัฐธรรมนูญถ้าไม่รู้เรื่องระบบการเมืองในระบอบประชาธิปไตย ร่างรัฐธรรมนูญออกมา จะบิดเบี้ยว กลายเป็นเครื่องมือไปอีก
โดยสัดส่วนจะต้องให้ฝ่ายการเมืองเข้าไปนั่งเป็นกรรมการด้วย 30 ภาคประชาชน 30 ภาคประชาสังคม 30 อีก 10 ให้เป็นฝ่ายผู้เชี่ยวชาญ
ส่วนเรื่องการลดหย่อนโทษนั้นเห็นว่า การที่คนทำผิดแล้วสำนึกผิด ขอโทษต่อสาธารณะ ควรได้รับการลดหย่อนโทษหรือปล่อยตัวไป เพราะเอาคนไปติดคุกแล้วจะได้ประโยชน์อะไร แต่ต้องมีกระบวนการไต่สวนจนมีคำพิพากษาออกมา
ข้อเสนอนี้พอใช้ได้ในระดับหนึ่ง เพราะเดี๋ยวนี้เงื่อนไข การลงโทษด้วยการไม่ลงโทษ แต่มีการควบคุมความประพฤติ ก็ทำอยู่แล้ว เช่นกรณีของ นายจตุพร พรหมพันธุ์ ประธานนปช. ที่ถูกควบคุมความประพฤติด้วยการห้ามออกนอกประเทศ
การลดหย่อนโทษที่ให้นำมาใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับการชุมนุมทางการเมือง ทำให้คนได้รับความยุติธรรม ซึ่งไม่ใช่แค่ กปปส. จะรวมถึง นปช.และกลุ่มพันธมิตรฯ ด้วย เพราะคนที่ไม่ผิดแล้วมาถูกยัดเยียดข้อหา ก็ต้องถอนฟ้องให้เขา
การยัดเยียดข้อหา การกลั่นแกล้ง ควรได้รับการพิจารณาทบทวน โดยตั้งคณะกรรมการมาไต่สวนสาธารณะอย่าง เปิดเผย ก็จะได้ประโยชน์กับทุกกลุ่ม ตั้งแต่ปี 2547-57 เช่น ถ้าเสื้อแดงไม่ผิดแล้วยัดข้อหาเขาทำให้เกิดความรู้สึก น้อยเนื้อต่ำใจ แม้แต่กปปส.หรือพันธมิตรเหมือนกัน
ส่วนคนที่รับใช้ฝ่ายการเมือง ทั้งข้าราชการ ตำรวจ กรมสอบสวนคดีพิเศษ(ดีเอสไอ) พวกนี้ต้องมาติดคุกแทน
สำหรับผู้ที่อยู่ในข่ายได้รับการให้โอกาสทางคดีอาญาควรเป็นทุกคน เมื่อถูกกลั่นแกล้ง ต้องกลับมาทบทวน ส่วน คนทำผิดต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม โดยให้มีการจำหน่ายคดีชั่วคราวแล้วมาตั้งต้นใหม่ โดยใช้มาตรา 44 เพื่อให้ศาลสั่งจำหน่ายคดี แล้วเข้าสู่กระบวนการสาธารณะ หลังจากนั้นเข้าสู่กระบวนการปรองดอง
ขณะเดียวกันเห็นด้วยที่เสนอให้อัยการสั่งไม่ฟ้องหรือถอนฟ้องคดีได้ แต่หากผิดจริงก็ต้องดำเนินการต่อไป
ข้อเสนอดังกล่าว ควรจะมีผลกับผู้ที่ถูกดำเนินคดี ตั้งแต่ยุคก่อนคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ(คมช.) ปี”25 47-57 ยกเว้นคดี มาตรา 112 คดีความผิดเกี่ยวกับชีวิตและทรัพย์สิน
แต่คดีเกี่ยวกับก่อการร้าย กบฏในราชอาณาจักร เลือกตั้ง ยุยงปลุกปั่น ต้องพิจารณาใหม่ จึงเห็นว่าข้อเสนอของสปท.การเมืองเป็นข้อเสนอที่ดี
ส่วนป.ย.ป.จะเอาด้วยหรือไม่ ก็เป็นเรื่องของป.ย.ป.
สมศักดิ์ ปริศนานันทกุล
ที่ปรึกษาหัวหน้าพรรคชาติไทยพัฒนา
การตั้งคณะกรรมการกลางเป็นเจ้าภาพแก้ปัญหาความขัดแย้ง และเรื่องหลักของกฎหมายนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง แต่ควรแยกขาดจากกัน ระหว่างความปรองดองกับหลักกฎหมายว่าไม่ควรมีลักษณะสัมพันธ์กันแบบนี้
เรื่องคดีควรดำเนินไปตามกระบวนการกฎหมายให้เสร็จสิ้นโดยเร็ว ไม่ควรมีการถอนฟ้อง จะเห็นว่าแต่ละคดียืดเยื้อยาวนานมากแล้ว ทำไมไม่เสร็จเสียที เหมือนจะเอาคดีมาเป็นเครื่องต่อรองเมื่อฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดมีอำนาจขึ้นมา ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อบ้านเมือง
หากกระบวนการทางศาลเสร็จสิ้นแล้วต่อไปในอนาคตใครจะทำอะไรจะได้รู้ว่าถ้าจะทำอย่างนั้นมีโทษขนาดไหน เช่น จำคุกตลอดชีวิต ประหารชีวิต หรืออะไรก็แล้วแต่ จะได้เป็นเครื่องมือป้องกันอนาคตได้
และหลังจากที่กระบวนการทางศาลตัดสินว่ามีความผิด แล้วจะทำอย่างไรต่อก็เป็นอีกขั้นตอนหนึ่งที่ต้องมาคุยกันว่าจะเว้นใครไม่เว้นใคร หรือจะยกทั้งพวง
ที่สำคัญคือบนกระบวนการเหล่านี้ต้องให้ความยุติธรรมทั้งสองฝ่าย ต้องเป็นบรรทัดฐานเดียวกัน ไม่ใช่คดีนี้ผิดน้อย คดีอย่างนั้นผิดมาก เหมือนที่ผ่านมาคงเห็นว่าอะไรเป็นอะไร ทุกอย่างต้องเป็นไปตามหลักยุติธรรม เที่ยงตรง จะแก้และป้องกันปัญหาในอนาคตได้
ส่วนเสียงวิจารณ์ว่าข้อเสนอนี้เพื่อช่วยกลุ่มการเมืองที่ปิดสนามบิน และยึดทำเนียบรัฐบาลนั้น หากสังคมมองอย่างนี้คงไม่มีทางหาจุดจบของความปรองดองได้ ต้องถือหลักการให้อภัย และทุกอย่างต้องเป็นไปตามกระบวนการทางกฎหมายแล้วค่อยมาว่ากันว่าจะเดินต่อไปอย่างไร
และถ้าให้ก็ไม่ใช่เฉพาะ กปปส. แต่ของนปช. หรือกลุ่มไหนก็แล้วแต่ ที่มีลักษณะคล้ายกันต้องได้รับประโยชน์เหมือนกัน เช่น คดีของเสื้อแดงได้ตัดสินไปแล้วหลายคดี แต่คดีของ กปปส. และกลุ่มพันธมิตรฯ ยังไม่คืบหน้า ตรงนี้ต้องทำอย่างไร และต้องเอื้อมไปถึงคนที่ติดคุกไปแล้วด้วยว่าจะทำอย่างไร
จะให้นิรโทษเฉพาะพวกที่กำลังพิจารณาคดีคงไม่ถูกต้อง แต่ควรใช้หลักความยุติธรรมให้เสมอกัน
และอย่ามองการลดหย่อนโทษเป็นการแลกเปลี่ยนว่าถ้าให้แล้วต้องไม่ไปปลุกม็อบสร้างความวุ่นวายอีก ไม่เช่นนั้นอนาคตข้างหน้าจะหนีเรื่องอย่างนี้ไปไม่พ้น
ส่วนการให้โอกาสทางคดีอาญาแก่ผู้กระทำผิดก็ต้องมาพิจารณาร่วมกันว่าประชาชนที่เข้าร่วมกับกลุ่มแกนนำจะทำอย่างไร จะยกทั้งพวงหรือพิจารณาตามความผิดของแต่ละคนแล้ว จะได้รับการอภัยโทษหรือนิรโทษแค่ไหนหรือ จะยกยวงในคราวเดียว คิดว่าคณะกรรมการกลางเหมาะสมที่สุดที่ควรเป็นผู้พิจารณา
ส่วนที่ถามว่าควรให้คลุมถึงผู้กระทำผิดใน รัฐบาลคสช.ด้วยหรือไม่นั้นขอให้คณะกรรมการกลางไปพิจารณาเอง เพราะคสช.เข้ามาพยายามสร้างความปรองดอง
แต่ถ้าให้เกิดความเป็นธรรมต้องรวมทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ด้วย
สมบัติ บุญงามอนงค์
บ.ก.ลายจุด
แนวทางของสปท.การเมือง จะช่วยลดความขัดแย้งและสร้างความปรองดอง ถ้ากระบวนการดังกล่าวถูกบังคับใช้กับทุกฝ่ายอย่างเสมอภาค ตรงนี้จะลดความขัดแย้ง ผ่อนคลายสถานการณ์ได้ดี
ส่วนที่มีการเสนอให้ตั้งคณะกรรมการกลางเป็นเจ้าภาพแก้ปัญหาความขัดแย้ง ผ่านกระบวนการทางกฎหมายทั้งในส่วน ของคดีอาญาและคดีแพ่งนั้น เจ้าภาพควรเป็นตัวแทนจากทุกฝ่าย ที่มีมุมมองอยากเห็นการปรองดอง ซึ่งเป็นเรื่องของตัวบุคคล
สำหรับการลดหย่อนโทษแลกกับการไม่ไปปลุกม็อบสร้างความวุ่นวาย จะต้องไม่เกี่ยวข้องกับการจำกัดสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น แม้แต่การชุมนุมทางการเมืองก็เป็นเสรีภาพ เพียงแต่ต้องไม่เป็นการชุมนุมที่ก่อให้เกิดปัญหา เช่น ไปปิดสถานที่ราชการ
สิ่งนี้จะเกิดผลกับทุกฝ่ายหรือไม่ ถ้าเกิดผลกับทุกฝ่ายถือว่าเป็นกระบวนการเยียวยา ลดปัญหาความขัดแย้ง แต่ถ้าไม่ทุกฝ่ายจะเป็นปัญหาเพิ่มความขัดแย้ง
ดังนั้น ที่เสนอให้นำมาใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับการชุมนุมทางการเมืองทุกประเภท เช่น การปิดสนามบิน การยึดทำเนียบรัฐบาล จึงต้องรวมถึงคดีอื่นด้วย อย่างคดีเผาศาลากลาง เพื่อทุกฝ่ายได้รับประโยชน์
และเบื้องต้นควรเป็นที่ระดับของประชาชนที่เข้าร่วมการชุมนุมก่อนที่ควรได้รับโอกาสทางคดีอาญา เพราะกลุ่มแกนนำมีความซับซ้อนอยู่ ควรจะเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม หมายความว่าอาจจะมีการชะลอและมีการพิสูจน์ความจริง
ถ้าพิสูจน์แล้วว่ามีส่วนเกี่ยวข้องในการกระทำความผิด ก็ต้องดูว่าจะเยียวยากัน ได้ระดับไหนอีกที หรือควรทำเป็นเศษ เศษที่เห็นก็เป็นประชาชนทั่วไป อาจจะ ยกประชาชนโดยทั่วไปออกเลย เศษสองก็มาดูแกนนำ ซึ่งแกนนำจะมีกระบวนการซับซ้อนกว่า
ขณะเดียวกัน เห็นด้วยกับข้อเสนอที่ให้อัยการมีอำนาจถอนฟ้องคดีที่มีเหตุจูงใจทางการเมือง เพราะเรื่องการเมืองก็ผ่านมาแล้ว และเป็นเรื่องความขัดแย้ง ถ้าเป็นคดีเล็กน้อยพวกนี้จะรกศาล ควรให้อัยการไปถอนฟ้องออกมา
ส่วนที่เป็นคดีแล้ว ถ้าเป็นประชาชนก็ควรออกมาเยียวยา ยกเว้นกรณีที่มีการทำร้ายร่างกาย ทำให้บาดเจ็บสาหัส และเสียชีวิต กรณีแบบนี้ต้องพิจารณาเป็นพิเศษ แม้เป็นการจูงใจทางการเมือง แต่เป็นการใช้ความรุนแรง
และข้อเสนอดังกล่าวควรมีผลกับผู้ที่ถูกดำเนินคดีในรัฐบาลคสช.ด้วย เพราะประชาชนเข้าแสดงความคิดเห็นทางการเมืองก็ถูกดำเนินคดีเป็นพันคนแล้ว
นพ.เหวง โตจิราการ
แกนนำ นปช.
เห็นด้วยในหลักการกับข้อเสนอของสปท.การเมือง แต่ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของหลักความยุติธรรมเพื่อการสมานฉันท์ หรือหลัก ความยุติธรรมในช่วงของการเปลี่ยนผ่าน โดยมีรากฐานที่ตัวละครทุกตัวที่เกี่ยวข้องจะต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมที่เที่ยงธรรม ยุติธรรมและไม่สองมาตรฐาน
ส่วนผู้ที่จะเข้ามาเป็นคณะกรรมการกลางนั้น ต้องหาบุคคลที่มีท่าทีที่เป็นกลางอย่างแท้จริง ซึ่งหายากเต็มที แต่ควรเป็นบุคคลที่มีประสบการณ์และดูเกี่ยวกับเรื่องการสร้างความปรองดองสมานฉันท์
อาจจะเป็นนักวิชาการที่ศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนี้โดยตรง หรือบุคคลที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำปฏิวัติรัฐประหาร หรือไม่เคยไปขึ้นเวทีและร่วมชุมนุมกับกลุ่มใด หรืออาจเชิญที่ปรึกษาจากองค์กรสากลเข้ามามีส่วนร่วมด้วย
อย่างไรก็ตาม หากมีข้อเสนอให้ลืมอดีตแล้วมองแต่อนาคตนั้น คงไม่สนับสนุนเพราะจะกลายเป็นเหมือนคนที่ไร้ราก ไม่มีที่มาที่ไป
ส่วนที่ข้อเสนอดังกล่าวให้นำมาใช้ในคดีความผิดที่เกี่ยวข้องกับการชุมนุมทาง การเมืองทุกประเภท เช่น การปิดสนามบิน หรือยึดทำเนียบรัฐบาลนั้น ส่วนนี้ไม่เห็นด้วย เป็นความพยายามเขียนรายงานเพื่อช่วยเหลือพวกพ้องตัวเองหรือไม่
ทำไมถึงให้อภัยแต่คดีดังกล่าว พอเป็นคดีที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงกลับให้อภัยกันไม่ได้ สปท.แสดงออกแบบโจ๋งครึ่มที่จะช่วยเหลือพวกพ้องตัวเอง
ดังนั้น ขอเตือน สปท.ว่าอย่าหมกเม็ด หากความยุติธรรมเอียงข้างและเลือกปฏิบัติ เช่นนี้ นอกจากจะไม่ช่วยให้เกิดความปรองดองแล้ว ความขัดแย้งและความเกลียดชัง จะยังคงอยู่
ส่วนข้อเสนอที่ให้อัยการมีหน้าที่สั่งไม่ฟ้องหรือถอนฟ้องคดีนั้น มองว่าสถานการณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้นล่วงเลยมานานเป็น 10 ปี คดีความส่วนใหญ่เข้าไปอยู่ในชั้นศาลทั้งหมดแล้ว ผ่านในส่วนของชั้นอัยการและตำรวจไปหมดแล้ว
สำหรับผู้ที่อยู่ในข่ายที่ควรได้รับโอกาสทางคดีอาญานั้น เห็นว่าหากเป็นกรณีของประชาชนที่ทำผิดเพราะแรงจูงใจทางการเมือง ขอให้ยกความผิดหรือถอนฟ้องทั้งหมดไปเลย เพราะคนกลุ่มนี้ถือเป็นเหยื่อเช่นกัน ไม่ใช่ต้นเหตุของเรื่อง
ส่วนแกนนำควรต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมในช่วงเปลี่ยนผ่านก่อน จากนั้น ค่อยไปว่ากันในเรื่องของรายละเอียดฐานความผิด รวมถึงการที่จะต้องได้รับโทษและ การลดหย่อนโทษ ที่สำคัญต้องรวมคดีที่เกิดขึ้นในยุครัฐบาล คสช.ด้วย จะเว้นส่วนนี้ ไม่ได้ ไม่เช่นนั้นจะกลายเป็นไฟสุมขอนที่ไม่มีวันมอดดับ
