เหตุการณ์วันที่ 14 ตุลาคม บรรจบครบรอบอีกครั้งเป็นปีที่ 52 ซึ่งประชาชนทั่วไปยังต้องร่วมกันศึกษา สรุปบทเรียน รำลึก ตระหนักรู้ถึงความสำคัญของวันประวัติศาสตร์นี้
วันนั้นเมื่อปี พ.ศ.2516 นักศึกษา ประชาชน เรียกร้องให้รัฐบาลที่มาจากรัฐประหาร เร่งประกาศใช้รัฐธรรมนูญ กลับเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตย แต่ถูกรัฐบาลสั่งการให้จับกุมนำไปคุมขัง
ทำให้ประชาชนกว่า 5 แสนคน ลุกฮือร่วมชุมนุม สนับสนุนกลุ่มผู้เรียกร้อง และถูกรัฐบาลใช้กำลังปราบปราม จนมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 77 ราย บาดเจ็บ 857 ราย และสูญหายอีกจำนวนหนึ่ง
เป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ของประเทศไทย และเป็นบาดแผลที่หยั่งรากลึก เพราะเป็นอาชญากรรมโดยรัฐและกองทัพที่กระทำอย่างโหดร้ายต่อประชาชนผู้ออกมาชุมนุม
มีผลทำให้ผู้นำรัฐบาลเวลาขณะนั้น คือ จอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี จอมพลประภาส จารุเสถียร และพ.อ.ณรงค์ กิตติขจร ซึ่งเป็นเครือข่ายอำนาจกัน ต้องไปลี้ภัยที่ต่างประเทศ แต่สุดท้ายก็ยังกลับมาได้
ประวัติศาสตร์ที่น่าศึกษาของเหตุการณ์นี้ เกิดจากความเบื่อหน่ายของประชาชนที่สะสมอย่างต่อเนื่องยาวนาน จากรัฐบาลรัฐประหารซึ่งอยู่ในอำนาจตั้งแต่เมื่อปีพ.ศ.2500
หลังจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ หัวหน้าคณะปฏิวัติ และนายกรัฐมนตรี เสียชีวิตในปี พ.ศ.2506 จอมพลถนอมก็สืบทอดต่อ แม้ยอมจัดการเลือกตั้งทั่วไปในปี พ.ศ.2512
แต่ผ่านไปแค่ 2 ปี ก็ทำรัฐประหารตัวเองแล้วกลับมาเป็นนายกรัฐมนตรีและอยู่ในอำนาจ เผด็จการเบ็ดเสร็จโดยบุคคลกลุ่มเดียวอีก อีกทั้งส่อเค้าต้องการอยู่ต่อไปอย่างยาวนาน
ระหว่างนั้นมีข่าวการทุจริตคอร์รัปชั่น ฉ้อราษฎร์บังหลวง ใช้อำนาจเพื่อตนเองและพวกพ้อง ปกปิดกลบเกลื่อนกรณีเฮลิคอปเตอร์ตก หลังบินไปล่าสัตว์ป่าที่ทุ่งใหญ่นเรศวรและอ้างไปราชการลับ
แม้หลังเหตุการณ์สงบ จอมพลถนอมกับพวกถูกยึดทรัพย์สิน แต่ก็ไม่ได้สอบสวนเอาผิดกับผู้ที่ปราบปรามประชาชน และไม่มีมาตรการและหลักประกันใดๆ ในการป้องกันการกลับสู่อำนาจของเผด็จการอีก
อย่างไรก็ตาม แม้นักศึกษาและประชาชนจะสามารถร่วมกันโค่นล้มอำนาจเผด็จการเป็นผลสำเร็จ แต่ก็เป็นที่สังเกตว่าพลังอำนาจเผด็จการทหารและจารีตยังฝังรากลึกและกลับคืนสู่อำนาจได้อีกหลายครั้งแล้วครั้งเล่า
จุดเริ่มต้นที่ร่วมกันสำแดงพลังเรียกร้องประชาธิปไตยผ่านมากว่าครึ่งศตวรรษแล้ว แต่เจตนารมณ์ยังถูกขัดขวางด้วยพลังอนุรักษนิยมอยู่ ซึ่งทุกภาคส่วนจักต้องร่วมกันต่อสู้ผลักดัน เพื่อให้เกิดขึ้นจริงให้จงได้
