สว.พรชัย เสนอผ่าโครงสร้าง กกต. แยกอำนาจจัดเลือกตั้ง-ตรวจสอบ หวั่นเกิดข้อกังขาความขัดกันของบทบาท ฟื้นกลไกประชาชน 5 หมื่นคน ถอดถอนได้ จี้เร่งแก้รัฐธรรมนูญ
เมื่อวันที่ 21 ก.ย.2569 ที่รัฐสภา ในการประชุมวุฒิสภา พิจารณารับทราบรายงานการพิจารณาเรื่องรายงานการศึกษาและข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนากระบวนการเลือกตั้งของไทยอย่างเสรีและเป็นธรรม ของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพและการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา ที่พิจารณาเสร็จแล้ว
เวลา 10.50 น. นายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ สว. อภิปรายว่า ตนเห็นว่ารายงานฉบับนี้ละเอียดดีมาก แต่เมื่อเรามองโครงสร้างของ กกต. ในปัจจุบัน เราจะพบปัญหาพื้นฐาน คือ กกต. เป็นทั้งผู้จัดการเลือกตั้ง และในขณะเดียวกันก็มีอำนาจสืบสวน ไต่สวน วินิจฉัย รวมทั้งสั่งนับคะแนนใหม่หรือเลือกตั้งใหม่เมื่อเห็นว่าการเลือกตั้งมีปัญหา
ซึ่งนี่ไม่ใช่ข้อกล่าวหา แต่เป็นโครงสร้างอำนาจของ กกต. ตามกฎหมายปัจจุบัน เหมือนเราให้องค์กรเดียวเป็นทั้งผู้ปฏิบัติการ ตำรวจ และอัยการ ต่อให้คนทำงานสุจริตเพียงใด โครงสร้างลักษณะนี้ก็ย่อมทำให้เกิดคำถามเรื่องความขัดกันของบทบาท และหน้าที่ความรับผิดชอบ
โดยรายงานฉบับดังกล่าวมองเห็นปัญหาเดียวกัน โดยเสนอชัดว่าให้แยกอำนาจการจัดการเลือกตั้งออกจากการตรวจสอบการเลือกตั้ง เพื่อป้องกันการตรวจสอบการทำงานของตัวเอง
นายพรชัย กล่าวว่า การเลือกสว. ปี 67 ทำให้เห็นความจำเป็นที่จะต้องทบทวนระบบ ล่าสุด กกต. พิจารณาสำนวนที่มีผู้ถูกร้อง 427 ราย และมีมติเมื่อวันที่ 14 ก.ย. ที่ผ่านมาให้ยื่นคำร้องต่อศาลและดำเนินคดีอาญาจำนวน 77 ราย โดยในจำนวนนี้เป็นสว. 26 ราย ซึ่งตนขอย้ำว่า การส่งดำเนินคดียังไม่ใช่คำพิพากษาว่าบุคคลเหล่านั้นมีความผิด
แต่สิ่งที่เราควรต้องถาม คือ ถ้ากระบวนการหนึ่งนำไปสู่ข้อร้องเรียนการสอบสวนและข้อกังขาจำนวนมากขนาดนี้ เราจะปรับเพียงรายละเอียดปลีกย่อยหรือเราควรจะกลับไปตรวจสถาปัตยกรรมของระบบตั้งแต่ต้น
นายพรชัย กล่าวว่า ตนขอเสนอว่าเราควรชำแหละโครงสร้าง กกต. และประกอบใหม่ คือ แยกอำนาจที่ถูกรวมกันแล้วออกแบบใหม่ว่าอำนาจใดควรจะอยู่กับใคร คนจัดเกมไม่ควรเป็นคนเดียวกับคนที่ตัดสินเกมของตัวเอง
นอกจากนี้ เรื่องสำคัญที่สุด คือ กกต. มีเพียง 7 คน มีอำนาจตามกฎหมายอย่างสูง ต่อกระบวนการทางการเมือง ทั้งอำนาจทางสืบสวน ไต่สวน สั่งนับใหม่ หรือเลือกตั้งใหม่ ยิ่งอำนาจมากความรับผิดชอบต่อประชาชนก็ต้องมากตามไปด้วย
โดยรายงานฉบับนี้เสนอให้ฟื้นกลไกประชาชน 5 หมื่นคน เข้าชื่อเพื่อเริ่มกระบวนการถอดถอนองค์กรอิสระ ซึ่งตนคิดว่าหลักการนี้สำคัญมาก
“ขอเรียกร้องให้รัฐสภา รัฐบาล ช่วยเคารพ 21.6 ล้านเสียงของประชาชนที่เห็นชอบให้มีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่โดยเร็วและแก้ไขรายมาตราควบคู่ไป โดยเฉพาะมาตราเรื่องการเลือกตั้งสว. และบทบาทของ กกต.” นายพรชัย กล่าว
