พลพีร์ เผยมหาดไทยเร่งสอบมูลนิธิ-สมาคม 14,300 แห่ง หลังมีผู้ร้องเรียนเพียบ เตรียมปรับปรุงกฎหมาย เพิ่มอำนาจตรวจสอบเส้นทางการเงิน-ป้องฟอกเงิน-นำเงินบริจาคใช้ผิดวัตถุประสงค์ ย้ำหากมูลนิธิองค์กรทำดีไม่ส่งเอกสารภายในวันนี้ เตรียมขอสำนวนจากตำรวจประกอบการยื่นศาลเพิกถอน
เมื่อวันที่ 10 พ.ย.2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล นายพลพีร์ สุวรรณฉวี รมช.มหาดไทย กล่าวถึงความคืบหน้าการตรวจสอบมูลนิธิ หลังมีผู้เข้ายื่นเรื่องร้องเรียนให้ตรวจสอบหลายแห่ง รวมถึงกรณีที่ทนายตั้ม นายษิทรา เบี้ยบังเกิด ยื่นข้อมูลนิธิและสมาคมเพิ่มเติมว่า
ขณะนี้มีผู้เข้ายื่นเรื่องให้ตรวจสอบแล้ว 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม รวมถึงมีผู้ยื่นเพิ่มเติมอีกประมาณ 2 มูลนิธิ และในช่วงบ่ายยังมีผู้มายื่นเรื่องตรวจสอบมูลนิธิของชาวต่างชาติด้วย โดยปัจจุบันมีมูลนิธิในระบบประมาณ 14,300 แห่ง รวมถึงสมาคมอีกจำนวนมาก ที่ต้องดำเนินการตามระเบียบและข้อบังคับที่กำหนด บางแห่งส่งรายงานการประชุม รายงานงบประมาณ และผลการดำเนินงานเป็นประจำทุกปี ขณะที่บางแห่งไม่ได้ส่งข้อมูลตามที่กำหนด
ทั้งนี้ พบมีกรณีผู้มีชื่อเสียงบางราย เปิดรับบริจาคเงินเข้าบัญชีส่วนตัว ก่อนจะมาจัดตั้งสมาคมภายหลัง ซึ่งกระทรวงมหาดไทย อยู่ระหว่างตรวจสอบ เนื่องจากตามระเบียบมูลนิธิและสมาคมต้องรายงานข้อมูลภายในเดือน มี.ค.ของทุกปี และจะตรวจสอบย้อนหลังตั้งแต่ปี 2568
ส่วนการเปิดรับบริจาคหรือการเรี่ยไรเงิน ตามกฎหมายต้องขออนุญาตเป็นรายกรณี เช่น หากมีเหตุการณ์ที่ต้องเปิดรับบริจาค 3 ครั้ง ต้องยื่นขออนุญาต 3 ครั้ง ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่าบางมูลนิธิปฏิบัติตามระเบียบ ขณะที่บางแห่งยังไม่ได้ดำเนินการให้ถูกต้อง โดยกระทรวงจะมีหนังสือแจ้งให้ดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป
นายพลพีร์ กล่าวว่า สำหรับกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี จะต้องนำเอกสารและรายงานต่างๆ มายื่นต่อกระทรวงมหาดไทย โดยในเวลา 14.00 น.วันเดียวกันนี้ และจะมีการประชุมพิจารณาเรื่องดังกล่าว หากไม่เข้ามายื่นเอกสาร กระทรวงจะประสานสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขอสำนวนและข้อมูลตรวจสอบว่าการดำเนินงานเข้าข่ายใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งมูลนิธิหรือไม่ หากมีหลักฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องชี้ชัดว่ามีการดำเนินการผิดวัตถุประสงค์ จะนำสำนวนดังกล่าวมาใช้ประกอบการยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเพิกถอนมูลนิธิ โดยไม่จำเป็นต้องสอบสวนเพิ่มเติมในประเด็นที่มีหลักฐานชัดเจนแล้ว
เมื่อถามถึงข้อเสนอในการเพิ่มอำนาจให้กระทรวงมหาดไทย ให้สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินของมูลนิธิและสมาคมได้โดยตรง นายพลพีร์ กล่าวว่า ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทย เป็นหน่วยงานอนุญาตและกำกับดูแล แต่ยังไม่มีอำนาจตรวจสอบได้ว่าเงินบริจาคมาจากแหล่งใด และถูกนำไปใช้ในกิจกรรมใด จึงหารือกับนายกรัฐมนตรี และประสานนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เพื่อพิจารณาปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง
ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดทำร่างกฎกระทรวงและข้อบังคับใหม่ โดยจะหารือรายละเอียดร่วมกับนายปกรณ์ อีกครั้งในวันที่ 17 พ.ย.นี้ เพื่อพิจารณาว่าจะสามารถกำหนดอำนาจตรวจสอบผ่านกฎกระทรวงหรือคำสั่งนายกรัฐมนตรีได้มากน้อยเพียงใด หรือจำเป็นต้องแก้ไขพระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ซึ่งอาจต้องใช้เวลาพิจารณาในสภา
นายพลพีร์ กล่าวว่า กระทรวงมหาดไทย ต้องการให้สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้อย่างชัดเจน ตั้งแต่ผู้บริจาค แหล่งที่มาของเงิน ไปจนถึงการนำเงินไปใช้ เนื่องจากมีความกังวลเกี่ยวกับการฟอกเงิน การนำเงินจากแหล่งที่ไม่ถูกต้องเข้ามาในมูลนิธิ รวมถึงกรณีที่เงินบริจาคจากต่างชาติถูกนำไปซื้อสินค้า ที่ดิน หรือใช้ดำเนินธุรกิจในนามบุคคลเอกชน ซึ่งอาจไม่ตรงกับวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งมูลนิธิ ส่วนข้อกังวลเกี่ยวกับการรับบริจาคเป็นเงินสด ซึ่งเจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าเงินถูกนำเข้าสู่ระบบบัญชีของมูลนิธิจริงหรือไม่ รวมถึงกรณีผู้บริจาคเรียกร้องใบเสร็จรับเงินแต่ไม่ได้รับ จึงต้องการพัฒนาระบบให้สามารถตรวจสอบการรับและการใช้จ่ายเงินได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนที่บริจาคเงินช่วยเหลือสังคม
เมื่อถามกรณีที่มูลนิธิที่อาจมีพรรคการเมืองอยู่เบื้องหลัง หรือมูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดินที่ถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีการสนับสนุนการชุมนุม นายพลพีร์ กล่าวว่า จากการตรวจสอบมูลนิธิทั้งหมดกว่า 14,300 แห่ง ไม่ได้จำกัดเฉพาะแห่งใดแห่งหนึ่ง หากพบว่ามีข้อบกพร่องหรือจำเป็นต้องขอเอกสารเพิ่มเติม จะดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมาย หากชี้แจงไม่ได้ก็ต้องเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบต่อไป
โดยปัจจุบันกระทรวงมหาดไทย ยังไม่มีอำนาจเพิกถอนใบอนุญาตมูลนิธิได้เอง ต้องดำเนินการยื่นเรื่องต่อศาล จึงอยู่ระหว่างศึกษาข้อกฎหมายว่าจะสามารถปรับปรุงอำนาจให้หน่วยงานที่เป็นผู้อนุญาตสามารถดำเนินการเพิกถอนได้หรือไม่
นายพลพีร์ กล่าวถึงกฎหมายควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ว่า เป็นกฎหมายที่มีอายุเก่าแก่ และบทกำหนดโทษบางกรณีมีเพียงค่าปรับ 200 บาท ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับมูลค่าเงินบริจาคในปัจจุบันที่มีตั้งแต่หลักสิบล้านถึงหลักพันล้านบาท จึงจำเป็นต้องพิจารณาปรับปรุงกฎหมายควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแลมูลนิธิและสมาคม เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์และป้องกันการนำเงินบริจาคไปใช้ในทางที่ไม่ถูกต้อง
