ปฏิรูปกองทัพไหม
ใบตองแห้ง
อยู่ๆ สนช.ที่เพิ่งลงมติเอกฉันท์ผ่านร่าง พ.ร.บ.คอมพ์ก็สร้างเซอร์ไพรส์ เมื่อจะเสนอรายงาน “การแก้ไขปัญหาระบบอุปถัมภ์ในระบบราชการไทยให้เป็นรูปธรรม” โดยคณะกรรมาธิการที่มี พล.ร.อ.ศักดิ์สิทธิ์ เชิดบุญเมือง เพื่อน ตท.12 ของลุงตู่เป็นประธาน นอกจากวิพากษ์ระบบราชการแล้วยังพาดพิงกองทัพอย่างไม่ไว้หน้า ว่าระบบเปิดช่องให้ผู้บังคับบัญชาแต่งตั้งโยกย้ายตามอำเภอใจ จะทำให้เกิดค่านิยมไม่ดี ทหารอยากอยู่แต่ส่วนกลาง เพราะทำงานสบาย ได้ใกล้ชิดนาย
ประชาชนอ่านข่าวแล้วเบิกตากว้าง อย่างนี้ก็มีด้วย? คนใน สนช. ในกองทัพ ยอมรับว่าระบบราชการนี่แหละตัวดี เล่นพวกเล่นพ้องวิ่งเต้นเส้นสาย จนคนดีคนเก่งขาดขวัญกำลังใจ ก่อให้เกิดทุจริตคอร์รัปชั่น ฯลฯ ใช่ว่าเลวแต่นักการเมือง “รัฐบาลที่แล้ว” ซะเมื่อไหร่
เพียงยังสงสัย รายงานนี้จะมีใครเอาไปใช้ประโยชน์ไหม กองทัพจะเอาไปปรับปรุงอย่างไร หรือเป็นข่าวแล้วหายไปกับสายลม
ทานโทษ อ่านข่าวเสร็จผม search อาจารย์ goo พิมพ์คำว่า “ระบบอุปถัมภ์ กองทัพ” ปรากฏว่าที่ขึ้นมาเต็มพรืดไปหมดคือกระแสวิจารณ์เรื่องลูกชายอดีตปลัดกลาโหมเข้ารับราชการทหาร
กระนั้นจะว่าไปก็ลุงตู่นี่แหละทำตัวเป็นแบบอย่าง งดอวยพรวันเกิด ปีใหม่ ไม่ตีกอล์ฟกับนักธุรกิจ ตีปิงปองกับข้าราชการ ส่วนที่น้องชายได้เป็นแม่ทัพ เป็นผู้ช่วย ผบ.ทบ. เป็น สนช. เป็นปลัด ….ปัดโธ่ นั่นไม่ใช่ระบบอุปถัมภ์ เขามาตามไลน์
ก็ไม่แน่นะครับ ท่านนายกฯ อาจสั่งให้ราชการ กองทัพ เอารายงานนี้ไปปฏิบัติจริงจัง เหมือนอย่างที่ท่านพยายามไล่จี้ปรับระบบราชการให้มีการตรวจสอบเข้มงวดสร้างความโปร่งใส
แต่ถามจริง ภายใต้ระบอบอำนาจปัจจุบัน เป็นไปได้หรือที่จะแก้ระบบอุปถัมภ์ หรือแม้แต่แก้คอร์รัปชั่น เปล่า ไม่ได้ปรามาสว่าไม่จริงใจ แต่มันเป็นความพยายามในระบอบที่ผิดฝาผิดตัว
เพราะเมื่อไหร่ ที่สังคมไทยพยายามเชิดชู “ระบบคุณธรรม” ต้าน “ระบบอุปถัมภ์” ก็ไม่เคยหนีพ้นการเชิดชู “คนดีมีคุณธรรม” ซึ่งก็คือการยึดตัวบุคคล
“ระบบคุณธรรม” แบบไทยๆ ไม่เคยยึดหลักเกณฑ์กติกา แต่ยก “คนดี” อยู่เหนือระบบ เหนือความเสมอภาค หรือแม้แต่ความยุติธรรม ยก “คนดี” เป็นอภิสิทธิ์ชน จนเป็นผู้สร้างระบบอุปถัมภ์ เมื่อเอาคนดีเป็นใหญ่ ทำไมจะต้องใช้กติกาเลือกตั้ง ทำไมจะต้องใช้หลักเกณฑ์เลื่อนขั้นโยกย้าย ก็ใช้คนดีตัดสินกันเองโดยการสรรหา หรือโดยการพิจารณาว่าใครเป็นพวกเราก็เป็น “คนดี”
ที่แย่ไปกว่านั้นคือความพยายามล้างระบบอุปถัมภ์ ปราบ ทุจริตคอร์รัปชั่น เกิดขึ้นพร้อมกับการสร้างระบอบรวมศูนย์อำนาจ รัฐราชการเป็นใหญ่ ถามว่าเป็นไปได้ไง ยิ่งมีอำนาจตัดสินใจมาก ก็ยิ่งเล่นพรรคเล่นพวกง่าย ผลประโยชน์ก็วิ่งเข้าใส่ ใครๆ ก็อยากฝากลูกฝากหลาน
จะล้างระบบอุปถัมภ์ล้างคอร์รัปชั่น มันต้องกระจายอำนาจ ทั้งอำนาจและความรับผิดชอบของข้าราชการระดับล่าง ทั้งอำนาจปกครองตัวเองและตรวจสอบเองของประชาชนผ่านการเลือกตั้งทุกระดับ
ส่วนปัญหาระบบอุปถัมภ์ในกองทัพมาจากทั้งภายนอกภายใน ภายในคือระบบที่ต้องเชื่อฟังคำสั่งผู้บังคับบัญชา ทั้งยังต้องเป็นหนึ่งเดียว “ไม่ฆ่าน้อง ไม่ฟ้องนาย ไม่ขายเพื่อน ไม่งั้นไปรบไปตายด้วยกันไม่ได้ แต่การแต่งตั้งโยกย้ายก็ต้องเป็นธรรม ไม่อย่างนั้นไปรบด้วยกันก็ไม่ได้หัวจิตหัวใจ
อันที่จริง ตั้งแต่อดีต ทหารยึดมั่นหลักขึ้นตามไลน์ จาก ผู้หมวด ผู้กอง ผู้พัน เป็นผู้การ ต้องเติบโตจากหน่วยนั้น ไม่ใช่ย้ายข้ามห้วยแบบตำรวจทองหล่อไปยะลาได้ ไม่ใช่เป็นเสธ.หน้าห้องนายแล้วโดดมาแย่งตำแหน่งเพื่อนที่ทำงานแทบตาย แต่ไม่รู้ระยะหลังเป็นไง
ปัญหาระบบบังคับบัญชา ถ้าจะแก้กันจริงๆ ลองใช้ระบบคณะเสนาธิการร่วมไหมครับ เคยมีงานวิจัยไว้เยอะ แต่กองทัพก็คงรับไม่ได้
ปัญหาภายนอก คือบทบาทในสังคมการเมืองไทย ที่ทหารมีอำนาจมาก ยิ่งเป็นเรื่องใหญ่ เพราะเอื้อให้เกิดอภิสิทธิ์ที่ใครๆ ก็อยากคบทหาร อยากตีกอล์ฟกับนายพล นี่ไม่ใช่แค่ช่วงสถานการณ์พิเศษ ต่อให้มีรัฐบาลเลือกตั้ง ถามจริงใครไม่เกรงใจทหาร
ถ้าจะล้างระบบอุปถัมภ์จริงจังอย่างคณะกรรมาธิการต้องการ ก็ต้องปฏิรูปกองทัพ ซึ่งไม่ใช่แค่ลดนายพล แต่ลดบทบาทที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงภายใน ซึ่งกองทัพไม่ยอมลด ทั้งที่ประเทศไทยพ้นยุคสงครามเย็นมาหลายสิบปี
ถ้าลดได้ จะยุบหน่วยงานได้อีกเยอะ เหลือแต่หน่วยรบจริงๆ ซึ่งไม่มีความจำเป็นอะไรต้องรับนิเทศศาสตร์ไปติดยศร้อยตรี
