เมื่อวันที่ 13 ก.พ. นายจาตุรนต์ ฉายแสง อดีต รมว.ศึกษาธิการ กล่าวถึงการเชิญพรรคการเมืองเข้าแสดงความเห็นเรื่องการสร้างความปรองดอง ว่า เข้าใจว่าคงจะเชิญแบบเรียงไปตามตัวอักษร ทั้งนี้ ตนเห็นว่าหากดูจากองค์ประกอบของกรรมการและคณะอนุกรรมการผู้ฟังและผู้จัดทำความเห็นและข้อเสนอ ยังเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของ คสช. หรืออยู่ในแวดวงของผู้สนับสนุน คสช.มากเกินไป ขาดคนที่เป็นกลาง และมีความรู้ความเชี่ยวชาญในด้านการแก้ปัญหาความขัดแย้งและการปรองดอง ส่วนประเด็นคำถามที่ดูจาก 10 หัวข้อ และหัวข้อย่อยโดยละเอียดจะพบว่า เป็นหัวข้อทั้งการปฏิรูปและการปรองดอง ไม่ใช่เพียงแค่การปรองดองอย่างเดียว
ส่วนหัวข้อที่เกี่ยวกับการปฏิรูปมีหัวข้อที่กว้างขวาง ครอบคลุมหลายด้าน ซึ่ง คสช.และองค์กรต่างๆ ในแม่น้ำ 5 สาย ไม่ควรพยายามผลักดันมากจนเกินไป เพราะกระบวนการที่กำลังทำอยู่นี้เป็นประบวนการที่ปิด มีผู้เข้าร่วมน้อย หากพยายามปฏิรูปมากเกินไปจะกลายเป็นการสะสมปัญหา ยากที่จะแก้ไขในอนาคต เป็นการทำไปแบบผิดทิศผิดทางแบบที่ผ่านมา นอกจากนี้หลายหัวข้อคำถามยังสะท้อนให้เห็นว่าผู้ตั้งคำถามไม่มีความเข้าใจในหลักประชาธิปไตย ระบบรัฐสภาที่มีพรรคการเมืองเป็นกลไกสำคัญ และไม่เข้าใจว่านโยบายหลายๆ เรื่องพรรคการเมืองไม่จำเป็นต้องเห็นตรงกัน และควรส่งเสริมให้พรรคการเมืองมีนโยบายที่มีอิสระ แล้วให้ประชาชนตัดสินจากการเลือกตั้ง
นายจาตุรนต์ กล่าวอีกว่า สำหรับหัวข้อเกี่ยวกับการปรองดองจะอยู่ในด้านการเมือง และกระบวนการยุติธรรม ซึ่งประเด็นคำถามมีลักษณะที่ผู้ตั้งคำถามมีอคติ เอนเอียงไปในทางใดทางหนึ่งมากเกินไป อาจจะทำให้การตอบคำถามถูกแบบให้แคบ หรือจำกัดโอกาสในการแสดงความเห็นอย่างกว้างขวาง ทั้งที่การปรองดองนี้ควรให้ทุกฝ่ายได้แสดงความคิดเห็นอย่างเต็มที่ ไม่จำเป็นต้องตรงกับคำถาม ผู้ตั้งคำถามเหมือนมีสมมติฐานว่าความขัดแย้งในสังคมไทยที่ผ่านมาเกิดจากนักการเมืองและพรรคการเมืองเท่านั้น และหากนักการเมืองและพรรคการเมืองรับปากว่าจะไม่สร้างปัญหาอีก ความขัดแย้งก็จะไม่เกิดขึ้นอีก ผู้ตั้งคำถามมีสิทธิที่จะคิดอย่างนี้ แต่ต้องเปิดโอกาสให้ผู้ตอบคำถาม สามารถแสดงความเห็นที่แตกต่างได้อย่างไม่จำกัด และให้คนที่เป็นกลาง มีความรู้ความเชี่ยวชาญและตั้งใจจริง ช่วยรวบรวมความเห็น เพื่อนำไปสังเคราะห์ แยกแยะ เพื่อหาทางออกของปัญหา และควรให้หลายๆ ฝ่ายได้มาช่วยกันตอบคำถาม ไม่ใช่จำกัดอยู่เฉพาะนักการเมือง
เมื่อถามว่ารูปแบบการพูดคุยควรเป็นอย่างไรเพื่อไม่ให้เสียของ นายจาตุรนต์ กล่าวว่า เงื่อนไขที่สำคัญมากคือ ต้องมีคนกลางมากขึ้นกว่านี้มาเป็นผู้ฟัง และในการพูดคุยกันต้องให้ทุกฝ่ายที่มีความขัดแย้งสามารถแสดงออกได้อย่างเต็มที่ จะต่อหน้ากัน หรือไม่พร้อมกันก็ได้ แต่การพูดคุยต้องพูดคุยกันอย่างเท่าเทียมในฐานะที่ทุกฝ่ายเป็นสมาชิกของสังคมไทย ไม่ใช่วางฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ชนะ แล้วมาคาดคั้นกับอีกฝ่ายหนึ่งว่าจะยอมหรือไม่
เมื่อถามว่า ป.ย.ป.ได้เชิญหลายภาคส่วนเข้ามาร่วมแต่ส่วนใหญ่ก็ปฏิเสธ ตรงนี้สะท้อนอะไร นายจาตุรนต์ กล่าวว่า หลายคนคงจะรู้สึกไม่สะดวก ซึ่งก็เดายากว่า เพราะอะไรแน่ แต่ถ้าให้คิดแทนก็คงเป็นเพราะความไม่มีทิศทางที่ชัดเจนในการปรองดอง ผู้มีอำนาจยังไม่แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจต่อความหมายของการปรองดอง นอกจากนี้การตั้งโครง ทั้งองค์ประกอบของการปรองดอง ทั้งคณะกรรมการ และคำถามที่ตั้ง สิ่งที่เกิดขึ้นสะท้อนว่า กระบวนการนี้ไม่ใช่กระบวนการที่เปิดกว้าง และพร้อมรับฟังความเห็นจริง ผู้ที่ได้รับเชิญบางส่วนก็อาจจะกลัวว่าจะเสียหายไปด้วย ซึ่งตนก็ไม่ทราบว่าแต่ละท่านคิดเห็นอย่างไร แต่ที่ดูจะขาดๆไปคือ ผู้มีความรู้ประสบการณ์ที่ทำงานด้านความขัดแย้งในสังคมการเมือง และผู้ที่อยู่ในกระบวนการสร้างความสมานฉันท์ถูกเชิญให้เข้าร่วมน้อยมาก
