ปชต.อยู่ที่(อำเภอ)ใจ
ใบตองแห้ง
กรณีหมุดคณะราษฎร ดูไปดูมาน่าจะจบแบบค้างคา คือตำรวจก็รับแจ้งความแต่ตามทวงไม่ได้ เพราะกล้อง กทม. 11 ตัวถูกถอดไปซ่อมสัญญาณไฟ ขณะที่ “หมุดหน้าใส” ก็คงจะเอารั้วเหล็กมาล้อมไว้ห้ามเข้าใกล้ห้ามถ่ายภาพ ซึ่งหากไม่มีการเอาเรื่องเอาราวกับฝ่ายทวงคืน รัฐบาล ทหาร ตำรวจ ไม่ต่อความยาวสาวความยืด ปล่อยให้วิพากษ์วิจารณ์กันซักพักข่าวก็คงซาไป แบบที่นี่ประเทศไทย
แหม่ ก็ถูกอย่างที่ “พี่ป้อม” พูดนั่นแหละ หมุดหายไม่ใช่เรื่องสำคัญ ไม่เกี่ยวกับปากท้องชาวบ้าน
หรืออย่างที่ลุงตู่พูดก็ใช่ ยังไงประเทศไทยก็เป็นประชา ธิปไตยมา 80 ปี ทุกอย่างอยู่ที่ใจ
“ประชาธิปไตยอยู่ที่ใจ” ใช่เลยครับ ปรากฏการณ์หมุดคณะราษฎรสะท้อนอะไร คนส่วนใหญ่อาจรู้สึกว่าไม่น่าถอด แต่ก็ไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตาย คนส่วนหนึ่ง ซึ่งได้แก่คนชั้นกลางระดับบน ล้อมวงเป่านกหวีดด่าคณะราษฎรด้วยซ้ำไป มีแต่คนส่วนน้อยที่ยึดมั่นใน “หลักการประชาธิปไตย” แสดงออกอย่างแรงกล้า
ถามว่าคนทุกส่วนอยากมีประชาธิปไตยไหม อยากสิครับ อยากมีประชาธิปไตยสำหรับตัวเอง แต่ไม่ค่อยสนใจหลักการประชาธิปไตย เสรีภาพ เสมอภาค ความมีเหตุผลของหลักนิติรัฐ อำนาจต้องถ่วงดุลและตรวจสอบได้ หรือสิทธิมนุษยชนอะไรนั่น
อ้าว ใครว่าคนชั้นกลางไม่อยากมีเสรีภาพ คนชั้นกลางหูผึ่งเลยเวลาพูดถึง “เสรีภาพทางการเงิน” ลงทุนแบบไหนดีถึงมีฐานะมั่นคง ไม่ต้องทำงานหนัก ใช้ชีวิตชิลชิวได้ตั้งแต่อายุ 30-40
คนชั้นกลางนกหวีดที่เกลียดประชาธิปไตยเลือกตั้ง เกลียดจริงเกลียดจังเวลาไอ้พวกเสื้อแดงเรียกร้องความเสมอภาค “หนึ่งคนหนึ่งเสียง” ก็ไม่ใช่นิยมระบอบย้อนยุค หรือชอบถูกอำนาจบังคับ ตรงกันข้ามเลย ทุกวันนี้คนชั้นกลางในเมืองรู้สึกว่ามีเสรีภาพเต็มที่ต่างหาก ภายในขอบเขตที่รู้จักว่าอะไรไม่เกี่ยวกับตัวก็อย่าไปยุ่ง
เอาง่ายๆ คนชั้นกลางในเมืองมีเสรีภาพเต็มที่ที่จะวิพากษ์วิจารณ์เรื่องต่างๆ ที่ขัดหูขัดตา ผ่านระบอบลูกขุนออนไลน์ แล้วอำนาจรัฐ หรือกระทั่งกระบวนการยุติธรรม ก็จะตอบสนองให้ทันใจ บางครั้งสะใจด้วยซ้ำ เมื่อเกิด “จำเลยสังคม” ทำผิดคาตา คาคลิปที่แชร์กันไปเป็นล้านๆ
รัฐทหารสมัยใหม่ไม่ได้รุกล้ำวิถีชีวิตคนชั้นกลาง ตราบใดที่เชื่อฟัง ไม่ต่อต้าน ตรงข้ามยังส่งเสริมคุณภาพชีวิต ดูแลมลพิษ หมอกควัน ช่วยกันลดใช้ถุงก๊อบแก๊บ จัดระเบียบรถตู้ แท็กซี่ มอเตอร์ไซค์ สตรีตฟู้ด ให้บ้านเมืองสะอาดตา ถูกใจคนรักเด็ก รักหมา รักหมี รักษ์โลก รักป่า แถมยังเชิดชูศีลธรรมจรรยา
ประชาธิปไตยของคนชั้นกลางระดับบน จึงสวนทางกับประชาธิปไตยในหลักการ ในหลักหมุด ถึงได้ล้อมวงด่าหลักหมุดว่าทำให้เกิดนักการเมืองชั่ว
ทั้งที่จริง เสรีภาพประชาธิปไตยของคนชั้นกลางก็ได้มาจากหลักหมุด แต่ผ่านการต่อสู้คดเคี้ยวกระทั่งเกิด 14 ตุลา 6 ตุลา เผด็จการสุดโต่งไปไม่รอดต้องกลับสู่ประชาธิปไตยครึ่งใบ เปิดพื้นที่ให้คนชั้นกลาง ภาคประชาสังคม มีสิทธิเสียง ถ้ายังจำได้ แม้แต่รัฐประหาร รสช.ก็ยังกำเนิดวิทยุจราจรเอาใจคนชั้นกลางชาวกรุง
ความเติบโตอย่างพิกลของประชาธิปไตยไทยยังทำให้เกิดประชาธิปไตยของ NGO ภาคประชาสังคม ซึ่งเป็นพลังสำคัญในยุคเริ่มต้น “โค่นระบอบทักษิณ” แต่ทุกวันนี้อยู่ในสถานการณ์กระอักกระอ่วน เพราะส่วนใหญ่ก็เติบโตมาจากอุดมคติที่ยกย่องปรีดี-ป๋วย ใช้ประชาธิปไตยเลือกตั้งเป็นเครื่องมือเรียกร้องสิทธิชุมชน ต่อต้านทุนสามานย์ กระทั่งถลำออกบัตรเชิญรัฐประหาร ปลุกพลังอนุรักษนิยม ฟื้นอำนาจรัฐราชการ แต่ก็ยังเกลียดประชาธิปไตยเลือกตั้ง พยายามตัดช่องน้อยแต่พอตัว ในการต่อต้านโรงไฟฟ้า การพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ ให้ต่างชาติเช่าที่ดิน 99 ปี ฯลฯ แม้เริ่มมีบางคนกลับสู่ประชาธิปไตยในหลักการ แต่ส่วนใหญ่ก็ยังกลัวกระทบกระทั่งอำนาจ กลัวขัดใจคนชั้นกลางในเมือง รวมทั้งกลัวทุนสามานย์จะกลับมา
ในภาพรวม สังคมไทยวันนี้ คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยสนใจหลักการประชาธิปไตย จะสนใจต่อเมื่อมีอะไรกระทบตัวเอง กระทบปากท้อง อย่างประชาธิปไตยรถกระบะนั่นไง
คำถามคือสภาพเช่นนี้จะดำรงอยู่อีกนานเท่าไหร่ สังคมไทยมีต้นทุนประชาธิปไตย ที่สั่งสมมา เอาเฉพาะยุคใกล้ก็จาก 14 ตุลา พฤษภา 35 ทำให้แม้ยุครัฐประหารก็ยังมีสิทธิเสรีภาพสำหรับบางกลุ่มบางระดับ
แต่ถ้าทิศทางข้างหน้าจะมีการกระชับอำนาจ ลบล้างหลักการมากขึ้นเรื่อยๆ มันก็จะกระทบกับวิถีชีวิตจำกัดสิทธิจำกัดพื้นที่มากขึ้นเรื่อยๆ ถึงตอนนั้นคนไทยคงตระหนักว่าหลักการเหตุผลสำคัญอย่างไร แต่ไม่รู้จะสายเกินไปหรือเปล่า
