นาเกลือโบราณหมางคัง (ภาพโดย หลัว อวี่ซิน)
นาเกลือโบราณในอำเภอหมางคัง เมืองชางตู ขตปกครองตนเองซีจ้างทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน เป็นแหล่งผลิตเกลือด้วยวิธีตากแดดที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง มีประวัติยาวนานกว่า 1,300 ปี โดยสร้างแปลงตากเกลือบนโครงไม้ไล่ระดับจากหน้าผาลงไปถึงริมแม่น้ำหลานชาง กลายเป็นภูมิทัศน์และมรดกภูมิปัญญาที่หาได้ยาก
เกลือที่นี่มาจากน้ำพุเกลือใต้ภูเขา ไม่ใช่น้ำในแม่น้ำที่ไหลผ่าน โดยทั้งอำเภอมีบ่อน้ำเกลือ 48 แห่ง บางแห่งมีอุณหภูมิน้ำเกลือสูงถึง 80 องศาเซลเซียส ชาวบ้านนำน้ำเกลือมาตากในแปลงไม้ที่ปูด้วยดินสีแดงหรือสีขาว อาศัยลมและแสงแดดจนเกิดผลึกเกลือ โดยฝั่งตะวันตกผลิตเกลือแดง ส่วนฝั่งตะวันออกผลิตเกลือขาว ขณะที่เกลือแดงซึ่งเก็บเกี่ยวช่วงดอกท้อบานในเดือน 2-3 ตามปฏิทินจันทรคติ จะเรียกว่า “เกลือดอกท้อ”
ผลึกเกลือธรรมชาติเกาะตัวอยู่ใต้โครงไม้ของนาเกลือโบราณ (ภาพโดย หลัว อวี่ซิน)
สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดคือโครงไม้เหล่านี้ แม้จะแช่อยู่ในน้ำเกลือเป็นเวลานาน แต่กลับไม่ผุพังง่าย ไม้บางส่วนตั้งอยู่มานานนับพันปี โดยจะเปลี่ยนเฉพาะส่วนที่เริ่มหลวมเท่านั้น ส่วนดินแดงต้องเติมใหม่ทุกปี เพราะหากเกิดรอยรั่ว น้ำเกลือจะซึมลงไปจนหมด ทำให้ทั้งปีไม่สามารถเก็บเกี่ยวเกลือได้เลย
ขั้นตอนการบำรุงรักษาต้องทำอย่างพิถีพิถัน ตั้งแต่ขูดดิน กวาดทำความสะอาด ปาดดิน แล้วกวาดซ้ำ ก่อนใช้ไม้ตบอัดให้แน่น โดยทุกขั้นตอนจะขาดไม่ได้
แม้ปัจจุบันจะใช้เครื่องสูบน้ำไฟฟ้าช่วยลดแรงงานในการลำเลียงน้ำเกลือ แต่ขั้นตอนการรดน้ำ ตากเกลือ เก็บเกี่ยว และซ่อมแซมแปลง ยังคงอาศัยทักษะและแรงงานคนเป็นหลัก
ช่วงฤดูตากเกลือเริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนของทุกปีไปจนถึงเดือนมิถุนายนปีถัดไป โดยช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคมเป็นช่วงที่งานยุ่งที่สุด หากสภาพอากาศดี จะสามารถเก็บเกลือได้ทุก 3-5 วัน แต่หากฝนตกต่อเนื่องหลายวัน ก็อาจต้องรอนานถึง 10-20 วัน และหากฝนตกหนักจนทำให้น้ำเกลือเข้มข้นเจือจาง งานที่ทำมาตลอดหลายวันก่อนหน้าก็ต้องเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด
ทัศนียภาพของนาเกลือโบราณหมางคัง (ภาพโดย หลัว อวี่ซิน)
อย่างไรก็ตาม อาชีพนี้ต้องพึ่งพาสภาพอากาศและใช้แรงงานหนัก ทำให้คนรุ่นใหม่สนใจสืบทอดน้อยลง ทางการท้องถิ่นจึงจัดสรรงบประมาณ 1.21 ล้านหยวนเพื่อซ่อมแซมโครงสร้างนาเกลือด้วยเทคนิคดั้งเดิม พร้อมส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยตั้งเป้าพัฒนาแหล่งนาเกลือโบราณสู่แหล่งท่องเที่ยวระดับ 5A
ทั้งนี้ ในปี 2024 อำเภอหมางคังต้อนรับนักท่องเที่ยวกว่า 1 ล้านคน สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว 140 ล้านหยวน ขณะที่คนในชุมชนเริ่มต่อยอดอาชีพด้วยการเปิดร้านค้า จำหน่ายอาหารพื้นเมือง และต้อนรับนักท่องเที่ยว เพื่อเพิ่มรายได้ควบคู่กับการรักษาภูมิปัญญาการผลิตเกลือที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน
ที่มา People’s Daily Online
