ARDA หนุนเกษตรกรเพาะเลี้ยงปลิงขาวสัตว์น้ำเศรษฐกิจมูลค่าสูงสู่ตลาดเชิงพาณิชย์ ตั้งเป้าเพิ่มผลผลิตป้อนตลาดร้อยละ 30 ลดการจับจากธรรมชาติ คืนสมดุลให้ท้องทะเล
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA จับมือกรมประมง ขยายผลเทคนิคการอนุบาลและการเลี้ยงปลิงขาวสู่การผลิตเชิงพาณิชย์หลังเพาะและอนุบาลได้สำเร็จ พร้อมเดินหน้าพัฒนาศักยภาพเกษตรกรให้สามารถผลิตลูกปลิงขาวคุณภาพในประเทศเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 30 ตอบสนองความต้องการผู้บริโภคลดการนำเข้าจากต่างประเทศและการจับจากธรรมชาติ
ดร.วิชาญ อิงศรีสว่าง ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร กล่าวว่า “ปลิงขาว” (Holothuria scabra) เป็นปลิงทะเลที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมไปด้วยโปรตีนและคอลลาเจนทำให้ได้รับความนิยมนำมาบริโภคและใช้เป็นวัตถุดิบในการปรุงยาและอาหารเสริม ส่งผลให้ราคาปลิงขาวแห้งในตลาดส่งออกมีมูลค่าสูงถึง 3,000 -5,000 บาท/กิโลกรัม โดยเฉพาะปลิงขาวที่ผ่านกระบวนการแปรรูป เช่น การอบแห้งหรือแช่แข็ง จะมีราคาสูงกว่าปลิงขาวสด ถึง 3 – 4 เท่า โดยตลาดส่งออกสำคัญ ได้แก่ จีน ญี่ปุ่น และเกาหลี ที่ต้องการปลิงขาวคุณภาพดีมีมาตรฐาน โดยเฉพาะจีนที่ถึงแม้จะมีการเลี้ยงปลิงทะเลและสร้างผลผลิตได้ประมาณ 100,000 ตัน / ปี แต่ความต้องการยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ประเทศไทยมีโอกาสในการผลิตปลิงขาวส่งออกไปยังต่างประเทศมากขึ้น ที่ผ่านมาประเทศไทยมีการจับปลิงขาวจากธรรมชาติมาใช้ประโยชน์เป็นจำนวนมากทั้งเพื่อการบริโภคภายในประเทศและส่งออกต่างประเทศ ทำให้ธรรมชาติไม่สามารผลิตได้ทันต่อความต้องการ อีกทั้งการเพาะเลี้ยงปลิงขาวยังเป็นเรื่องท้าทายสำหรับเกษตรกรไทย ถึงแม้ปัจจุบันเกษตรกรจะมีความต้องการเลี้ยงปลิงขาวเพิ่มขึ้น แต่ยังขาดทักษะความเชี่ยวชาญและเทคนิคเฉพาะ ARDA เล็งเห็นโอกาสในขยายตลาดปลิงขาวให้กับเกษตรกรไทย จึงได้สนับสนุนทุน RU แก่กรมประมงเพื่อดำเนินโครงการ “การขยายผลเทคนิคการอนุบาลและการเลี้ยงปลิงขาวสู่การผลิตเชิงพาณิชย์” เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการเพาะพันธุ์ การอนุบาล และการเลี้ยงปลิงขาวให้กับเกษตรกรที่เลี้ยงปลิงขาวอยู่เดิม และเกษตรกรรายใหม่ที่มีความพร้อมทั้งด้านสถานที่ อุปกรณ์ และการฝึกปฏิบัติ
ซึ่งโครงการนี้เป็นการต่อยอดจากความสำเร็จของกรมประมงที่สามารถพัฒนารูปแบบการอนุบาลปลิงขาวตั้งแต่ระยะตัวอ่อนจนถึงระยะโตเต็มวัยทั้งในบ่อดินและแบบกั้นคอกในทะเลได้อย่างมีประสิทธิภาพซึ่งเป็นอีกหนึ่งแนวทางที่จะช่วยลดปริมาณการจับปลิงขาวจากธรรมชาติสร้างความสมดุลให้กับระบบนิเวศในท้องทะเลไทย
ด้าน ดร.พิชญา ชัยนาค หัวหน้าโครงการวิจัยฯ กล่าวว่า โครงการวิจัยนี้ นำร่องดำเนินโครงการในพื้นที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พังงา กระบี่ และภูเก็ต โดยจัดฝึกอบรมเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ตั้งแต่การเพาะพันธุ์ การอนุบาลลูกปลิงขาวระยะลงเกาะและระยะวัยรุ่น ด้วยการใช้น้ำจากการเลี้ยงสัตว์น้ำในบ่อดิน เพื่อเป็นการลดต้นทุนการใช้น้ำและขั้นตอนความยุ่งยากในการอนุบาลลูกปลิงขาว ส่งผลให้เกษตรกรดำเนินงานได้สะดวก ช่วยลดระยะเวลาการอนุบาลลูกปลิงขาวได้มากขึ้น ซึ่งหลังจากการอบรมมีการติดตามผลประเมินความพึงพอใจการเลี้ยง ได้แก่ ข้อมูลด้านการเลี้ยง ด้านเศรษฐกิจ ต้นทุนผลตอบแทนการสร้างรายได้ ปริมาณผลผลิตปลิงขาวที่เลี้ยงในบ่อดิน (กิโลกรัม/ไร่) ข้อมูลด้านสังคม เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำข้อมูลไปวางแผนการเลี้ยงให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถจัดตั้งฟาร์มเป็นจุดสาธิตถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียงและเกษตรกรในพื้นที่อื่นๆ ที่สนใจการเลี้ยงปลิงขาวได้ รวมทั้งเกษตรกรสามารถเพาะพันธุ์และและอนุบาลปลิงขาวในบ่อดินอย่างถูกวิธี โดยมีเป้าหมายการเพาะเลี้ยงปลิงขาวเชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นจากเดิมร้อยละ 30 เกษตรกรเกิดความมั่นคงในอาชีพ การเพาะเลี้ยงปลิงขาวมีความยั่งยืน และในอนาคตปลิงขาวจะเป็นทางเลือกใหม่ให้เกษตรกรในการประกอบอาชีพหรือประกอบอาชีพเสริมและสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรอย่างแน่นอน
“โครงการนี้ เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการสร้างอาชีพ เสริมรายได้อย่างมั่นคงให้เกษตรกรด้วยการส่งเสริมการนำเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงปลิงขาวที่มีมาตรฐาน มาพัฒนาต่อยอดเป็นสินค้าที่สร้างมูลค่า จะเห็นได้จากรายงานผลการดำเนินโครงการที่สามารถสร้างผลผลิตปลิงขาวที่ได้จากโรงเพาะฟักและอนุบาล ระยะก่อนลงเกาะจำนวน 100,000 ตัวและระยะวัยรุ่น จำนวน 7,500 ตัว เพื่อกระจายสู่เกษตรกร และสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกร 10 ราย สามารถอนุบาลลูกปลิงขาวระยะก่อนลงเกาะ (doliolaria) จนได้ลูกปลิงขาวขนาด 2-3 เซนติเมตรจำนวน 30,000 ตัว คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ 150,000 บาท เกษตรกร 15 ราย ขยายผลการเลี้ยงปลิงขาวในบ่อดินผลิตได้ 3,000 ตัว คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ 540,000 บาท นอกจากนี้ได้มีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้การเพาะพันธุ์และอนุบาลปลิงขาว 2 แห่ง เพื่อเป็นแหล่งถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรรายใหม่ๆ ที่จะเกิดขึ้น ซึ่งในอนาคตยังจำเป็นต้องผลักดันการเพาะเลี้ยงปลิงทะเลอย่างครบวงจร ตั้งแต่การจัดการพ่อแม่พันธุ์ปลิงขาว การอนุบาลตัวอ่อน และการเพาะเลี้ยงให้ได้ขนาดตามที่ตลาดต้องการโดยคาดการณ์ว่าจะสร้างมูลค่าในเชิงพาณิชย์ได้ไม่น้อยกว่า 12 ล้านบาท/ปี” ดร.วิชาญ กล่าวในตอนท้าย
