“หมอจิรรุจน์” อธิบายภาวะ MH ภาวะตัวร้อนจัดจากยาสลบ เสี่ยงถึงชีวิต ภัยเงียบที่พบได้น้อยแต่รุนแรง เตือนหากคนในครอบครัวเคยตัวร้อนจัดผิดปกติขณะดมยาสลบต้องแจ้งแพทย์
วันที่ 9 มี.ค. 2569 นพ.จิรรุจน์ ชมเชย กุมารแพทย์เชี่ยวชาญโรคระบบหายใจและเวชบำบัดวิกฤต ประจำกลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ออกมาโพสต์
ผ่านเพจเฟซบุ๊ก หมอจิรรุจน์ ระบุว่า “ภาวะตัวร้อนจัดจากการดมยาสลบ” (Malignant Hyperthermia-MH) ความรู้จากกรณีศึกษา MH คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร?
MH คือ ภาวะวิกฤตทางการแพทย์ที่ร่างกายมีการตอบสนองต่อยาสลบอย่างผิดปกติแบบรุนแรง โดยปกติแล้วกล้ามเนื้อของเราจะยืดหดได้ต้องใช้ “แคลเซียม” แต่ในคนที่มีความผิดปกติทางพันธุกรรม เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น แคลเซียมในเซลล์กล้ามเนื้อจะถูกปล่อยออกมาไม่หยุด ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งตัวอย่างรุนแรงทั่วร่างกาย
การดมยาสลบทำให้เกิดภาวะนี้ได้อย่างไร? ภาวะนี้ไม่ได้เกิดจากยาสลบทุกชนิดนะครับ แต่จะถูกกระตุ้นโดย ยาสลบแบบสูดดม (Potent Volatile Anesthetics) ที่ใช้ในห้องผ่าตัด ยาคลายกล้ามเนื้อบางชนิด เช่น Succinylcholine
เมื่อยาเหล่านี้เข้าสู่ร่างกาย จะไป “เปิดสวิตช์” ให้กล้ามเนื้อทำงานหนักเกินไปจนเกิดความร้อนสูงมาก บางครั้งสูงเกิน 40°C เลือดเป็นกรด และเซลล์กล้ามเนื้อสลายตัวครับ เจอได้บ่อยแค่ไหน?
ภาวะนี้ “พบน้อยมาก” ครับ
สถิติอยู่ที่ประมาณ 1 ต่อ 10,000 ถึง 1 ต่อ 50,000 ของการดมยาสลบ ในเด็กจะพบได้บ่อยกว่าผู้ใหญ่เล็กน้อย แม้จะดูน้อย แต่ความน่ากลัวคือ เราไม่รู้ล่วงหน้าว่าใครมีภาวะนี้ จนกว่าจะได้รับยาสลบจริงๆ!
สัมพันธ์กับอะไรบ้าง?
- พันธุกรรมเป็นสาเหตุหลัก โดยถ่ายทอดแบบลักษณะเด่น (Autosomal Dominant) หากพ่อหรือแม่เป็น ลูกมีโอกาสได้รับยีนนี้ถึง 50%
- โรคกล้ามเนื้อ คนที่มีโรคกล้ามเนื้อบางชนิดจะมีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ
ความเสี่ยงและโอกาสเสียชีวิต ในสมัยก่อนที่ยังไม่มียารักษาเฉพาะทาง อัตราการเสียชีวิตสูงถึง 70-80% เลยครับ
แต่ในปัจจุบันเรามียา “Dantrolene” ซึ่งเป็นยาแก้พิษโดยเฉพาะ หากทีมวิสัญญีแพทย์ตรวจพบอาการเร็วและให้ยาได้ทันเวลา อัตราเสียชีวิตจะลดลงเหลือต่ำกว่า 5-10% ครับ
ข้อควรระวัง ก็คือ
หากท่านหรือคนในครอบครัวเคยมีประวัติ “ตัวร้อนจัดผิดปกติ” หรือ “กล้ามเนื้อเกร็ง” ระหว่างการผ่าตัด หรือมีประวัติคนในตระกูลเสียชีวิตขณะดมยาสลบโดยไม่ทราบสาเหตุ ต้องแจ้งวิสัญญีแพทย์ทุกครั้งก่อนรับการผ่าตัด เพื่อความปลอดภัยสูงสุดนะครับ
