หมอแอร์ แนะ ถ้าไม่อยากเป็น โรคหัวใจ อยากให้อ่าน 10 ข้อนี้ ช่วยทำให้เราลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้
วันที่ 20 พ.ย.2569 นพ.อกนิษฐ์ ศรีสุขวัฒนา หรือ หมอแอร์ อายุรแพทย์โรคหัวใจและหลอดเลือด แพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การกีฬา (Sports Cardiology) ให้ความรู้เรื่องโรคหัวใจ ความว่า ไม่อยากเป็นโรคหัวใจ หมออยากให้อ่าน 10 ข้อนี้ครับ
บางคนรู้ตัวว่ามีโรคหลอดเลือดหัวใจในวันที่เจ็บหน้าอก มีเส้นเลือดอุดตัน ทั้งๆที่คราบไขมันในหลอดเลือดสะสมมาก่อนหน้านั้นหลายปีครับ
ลองเช็ก 10 ข้อนี้ จะได้ลดการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองครับ
- 1. ถ้าที่บ้านมีคนเป็นโรคหัวใจเร็ว เราควรเริ่มประเมินเร็วขึ้น
ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเคยเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตั้งแต่อายุน้อย บอกแพทย์ตอนตรวจสุขภาพครับ พันธุกรรมมีส่วนต่อความเสี่ยง และเรายังลดความเสี่ยงของตัวเองได้ด้วยการดูแลพฤติกรรมและปัจจัยเสี่ยงที่รักษาได้
- 2. รู้ว่า LDL-C ของเราเท่าไร
ยิ่ง LDL-C สูงและอยู่สูงนาน โอกาสสะสมคราบในหลอดเลือดยิ่งมาก ส่วนคนที่ไตรกลีเซอไรด์สูงหรือเป็นเบาหวาน การตรวจ ApoB ซึ่งช่วยประเมินจำนวนอนุภาคไขมันที่ก่อคราบไขมันได้ดีกว่า LDL ครับ ถ้าสูง และมีความจำเป็นต้องทานยาควรเริ่มรักษาเลยครับแม้อายุน้อย
- 3. ความดันเริ่มสูง ต้องเริ่มใส่ใจ
ให้เริ่มใส่ใจตั้งแต่ความดัน ตัวบน 130 หรือตัวล่าง 85 มม.ปรอท ถ้าค่าวัดอยู่แถวนี้บ่อย ๆ ลองจดค่าความดันที่บ้านไปคุยกับแพทย์ครับ
- 4. น้ำตาลสะสม 5.7% เป็นจังหวะที่ควรเริ่มปรับ
ถ้า HbA1c อยู่ที่ 5.7–6.4% ถือว่าอยู่ในช่วงก่อนเบาหวาน คนกลุ่มนี้มีความเสี่ยงต่อทั้งเบาหวานและโรคหัวใจสูงขึ้น ลองเริ่มจากลดเครื่องดื่มหวาน ขยับให้มากขึ้น และนัดติดตามน้ำตาลครับ
- 5. ชั่งน้ำหนักแล้ว ลองวัดรอบเอวด้วย
รอบเอวช่วยประเมินความเสี่ยงจากไขมันสะสมบริเวณท้อง เกณฑ์คร่าว ๆ สำหรับผู้ใหญ่คือให้รอบเอวต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของส่วนสูง เช่น ถ้าสูง 170 ซม. ก็ลองใช้รอบเอวต่ำกว่า 85 ซม. เป็นเป้าครับ
- 6. ออกกำลังกายช่วยหัวใจได้หลายทาง แต่ลด LDL ได้จำกัด
การออกกำลังกายลด LDL ได้เฉลี่ยประมาณ 7 mg/dL แต่จำเป็นต้องออกกำลังกาย เพราะประโยชน์ยังรวมถึงความดันและการควบคุมน้ำตาล TG ที่ดีขึ้น ถ้านั่งนานให้ลุกขยับระหว่างวัน และค่อย ๆ สะสมเวลาออกกำลังให้ได้อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ครับ
- 7. ถ้าสูบบุหรี่อยู่ การเลิกช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
แม้กินยาจน LDL ลงแล้ว การสูบบุหรี่ก็ยังเพิ่มโอกาสหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง ถ้าอยากเลิกแล้วเคยลองด้วยตัวเองไม่สำเร็จ ลองคุยกับแพทย์เรื่องตัวช่วยครับ
- 8. ถ้ากรนดังและมีคนเห็นว่าหยุดหายใจ ควรไปประเมิน
ถ้าคนข้าง ๆ เห็นว่าหยุดหายใจหรือสะดุ้งเฮือกตอนหลับ หรือเราง่วงกลางวันมาก ควรเล่าให้แพทย์ฟังครับ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับสัมพันธ์กับความดันสูงและโรคหัวใจหลายชนิด
- 9. เริ่มประเมินความเสี่ยงได้ แม้ผลเดินสายพานจะปกติ
การเดินสายพานช่วยดูว่ามีสัญญาณขาดเลือดตอนออกแรงไหม คนที่ผลปกติยังมีคราบในหลอดเลือดหัวใจได้ การทำ CT calcium จึงมีประโยชน์มากในกลุ่มคนที่มีไขมันสูงมานาน แต่ยังไม่ได้รักษา
- 10. กินยาลดไขมันแล้ว ขอให้รู้เป้าของตัวเองด้วย
ควรรู้ว่า การรักษา ของเรา หมอต้องการให้ LDL ลงมาอยู่ในระดับไหน ตอนนี้ได้ถึงระดับไหน และช่วงที่กินยาไขมันมีผลข้างเคียงอะไรไหม พอถึงเป้า เรายังต้องดูแลความดัน น้ำตาล และปัจจัยที่ยังเหลือ เช่น การสูบบุหรี่หรือโรคอักเสบเรื้อรังบางชนิดครับ
ลองทำ 10 ข้อนี้เป็น checklist นะครับ จะช่วยทำให้เราลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้ครับ
ที่มา : Akanis Srisukwattana