จากนิทรรศการสู่หนังสือ: ด้วยพลังแห่งรัก และผ้าบาติกในพระปิยมหาราช สายสัมพันธ์สยามและชวา

จากนิทรรศการสู่หนังสือ: ด้วยพลังแห่งรัก และผ้าบาติกในพระปิยมหาราช สายสัมพันธ์สยามและชวา

เพื่อให้ผู้สนใจเรียนรู้เรื่องราวการจัดนิทรรศการ และกว่าจะมาเป็นหนังสือประกอบนิทรรศการ “ด้วยพลังแห่งรัก” และนิทรรศการ “ผ้าบาติกในพระปิยมหาราช: สายสัมพันธ์สยามและชวา” พิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ จัดเสวนา “จากนิทรรศการสู่หนังสือ: นิทรรศการด้วยพลังแห่งรัก และนิทรรศการผ้าบาติกในพระปิยมหาราช สายสัมพันธ์สยามและชวา” ในงานมหกรรมหนังสือระดับชาติ ครั้งที่ 25 ที่อาคารชาเลนเจอร์ 2 อิมแพ็ค เมืองทองธานี เมื่อเร็วๆ นี้ โดยมีปิยวรา ทีขะระ เนตรน้อย ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ ร่วมงาน โดยมี 2 ภัณฑารักษ์ อลิสา ใสเศวตวารี และศาสตรัตน์ มัดดิน และเจ้าหน้าที่การศึกษา พรรณฑิรา สุวรรณสถิตย์ ร่วมเป็นวิทยากรให้ความรู้

การจัดงานครั้งนี้ยังเป็นการเปิดตัวหนังสือประกอบนิทรรศการ “ด้วยพลังแห่งรัก” ครั้งแรก เนื้อหาในหนังสือกล่าวถึงพระราชกรณียกิจในด้านต่างๆ ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมีพระราชปณิธานที่จะขจัดทุกข์บำรุงสุขแก่พสกนิกรชาวไทยในฐานะคู่พระบารมีแห่งพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร มาตลอดระยะเวลาเกือบ 70 ปี ด้วยพลังแห่งรักที่มีต่อแผ่นดินและประชาชนชาวไทย

อลิสา ใสเศวตวารี ภัณฑารักษ์ประจำนิทรรศการ “ด้วยพลังแห่งรัก” กล่าวถึงการจัดทำหนังสือประกอบนิทรรศการ “ด้วยพลังแห่งรัก” เพื่อเผยแพร่พระราชประวัติ และพระราชกรณียกิจในด้านต่างๆ พร้อมรวบรวมพระฉายาลักษณ์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงที่หาชมยาก แสดงให้เห็นถึงพระราชจริยวัตร และพระราชกรณียกิจของพระองค์ท่านผ่านฉลองพระองค์ที่ตัดเย็บจากผ้าไทย รวมถึงฉลองพระองค์ทรงงานในโอกาสต่างๆ ออกแบบโดยห้องเสื้อบัลแมง โดยปิแอร์ บัลแมง ดีไซเนอร์ชาวฝรั่งเศส

เนื้อหาหลักแบ่งออกเป็น 18 บท ได้แก่ บทที่ 1 ด้วยพลังแห่งรัก, บทที่ ๒ ผู้เป็นศรีแห่งกิติยากร, บทที่ 3 พระคู่หมั้น, บทที่ 4 สมเด็จพระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9, บทที่ 5 พระราชโอรสและพระราชธิดา, บทที่ 6 บทเพลงแห่งรัก, บทที่ 7 ภาพวาดแห่งรัก, บทที่ 8 เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎร, บทที่ 9 แม่แห่งแผ่นดิน, บทที่ 10 ให้โดยไม่เลือกที่รักมักที่ชัง, บทที่ 11 เหรียญเซเรสที่ระลึก, บทที่ 12 รักษาขวัญและกำลังใจ, บทที่ 13 ทหารเสือราชินี, บทที่ 14 ศิลปาชีพ, บทที่ 15 หัตถศิลป์ไทยในต่างประเทศ, บทที่ 16 กระเป๋าทรงถือ, บทที่ 17 พระมาลา และบทที่ 18 ฉลองพระองค์ของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ควรค่าแก่การมีไว้ในครอบครองสำหรับนักสะสม และส่งมอบเป็นของขวัญให้บุคคลผู้เป็นที่รักในเทศกาลสำคัญต่างๆ ผลิตจำนวน 2,000 เล่ม ราคา 1,200 บาท มีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ วางจำหน่ายแล้วที่พิพิธภัณฑ์ผ้าฯ และศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ศาสตรัตน์ มัดดิน ภัณฑารักษ์ประจำนิทรรศการ “ผ้าบาติกในพระปิยมหาราช สายสัมพันธ์สยามและชวา” กล่าวถึงนิทรรศการและการจัดทำหนังสือประกอบนิทรรศการว่า เพื่อน้อมระลึกถึงพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนชวาอย่างเป็นทางการถึงสามครั้ง ระหว่างการเสด็จเยือนชวาแต่ละครั้ง พระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปสถานที่สำคัญหลายแห่ง รวมไปถึงโรงเขียนผ้าบาติกที่เป็นหัตถศิลป์ที่เลื่องชื่อของชวา จึงทรงซื้อผ้าบาติกกลับมาเป็นจำนวนมาก และมีผู้ทูลเกล้าฯ ถวายรวมทั้งสิ้นกว่า 300 ผืน ผ้าบาติกทรงสะสมแต่ละผืนมีความโดดเด่นทั้งในแง่ความงดงามของศิลปะและองค์ความรู้ทางประวัติศาสตร์การแต่งกายของชวา หนังสือประกอบนิทรรศการ มีทั้งฉบับภาษาไทยและฉบับภาษาอังกฤษ รวบรวมเรื่องราวเกี่ยวกับผ้าบาติกในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 กว่า 300 ผืน พร้อมภาพประกอบที่สวยงาม

ส่วนหนังสือ “ผ้าบาติก มรดกแห่งการเสด็จเยือนชวา” ได้รับรางวัลหนังสือแนะนำ ประเภทวรรณกรรมสำหรับเยาวชน จากโครงการประกวดหนังสือดีเด่น “เซเว่นบุ๊คอวอร์ด” ครั้งที่ 16 ประจำปีพ.ศ.2562 โดยพรรณฑิรา สุวรรณสถิตย์ เจ้าหน้าที่การศึกษา กล่าวว่ามีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษภายในเล่มเดียวกัน โดยสอดแทรกเกร็ดประวัติศาสตร์เกี่ยวกับความสัมพันธ์อันดีระหว่างสยามและชวาในการเสด็จประพาสชวา 3 ครั้งของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และทรงนำสิ่งที่ทอดพระเนตรเห็นมาเป็นแนวทางในการพัฒนาบ้านเมืองในด้านต่างๆ โดยเฉพาะการทำผ้าบาติก ทั้งนี้เป็นการนำเสนอผ่านเรื่องราวของครอบครัวหนึ่งที่บรรพบุรุษเป็นเจ้าของโรงงานผ้าบาติกในชวา ซึ่งได้ตามเสด็จรับใช้พระยุคลบาท และได้เข้ามาทำงานในสยามประเทศ สมาชิกครอบครัวรุ่นหลานรับรู้บันทึกของคุณทวดจากการบอกเล่าของคุณตาและเรียนรู้วิธีการเขียนผ้าจากคุณป้า

ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ จัดแสดงนิทรรศการ “ด้วยพลังแห่งรัก” เปิดให้เข้าชมตั้งแต่เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2562 – พ.ศ. 2565 ณ ห้องจัดแสดง 1 – 2 และนิทรรศการ “ผ้าบาติกในพระปิยมหาราช สายสัมพันธ์สยามและชวา” เปิดให้เข้าชมตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2561 – เดือนพฤษภาคม 2564 ณ ห้องจัดแสดง 3 – 4 พิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบรมมหาราชวัง เปิดให้เข้าชมทุกวันตั้งแต่เวลา 09.00 – 16.30 น. ปิดจำหน่ายบัตรเข้าชมเวลา 15.30 น. บัตรเข้าชม ผู้ใหญ่ ราคา 150 บาท ผู้สูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) ราคา 80 บาท นักเรียนหรือนักศึกษา (โปรดแสดงบัตรประจำตัว) และเด็กอายุ 12 – 18 ปี ราคา 50 บาท เด็กอายุต่ำว่า 12 ปี ไม่เสียค่าใช้จ่าย