นับเป็น 2 สตรี ที่มีบทบาทสำคัญในรัชสมัยสมเด็จพระนารานณ์มหาราช แห่งกรุงศรีอยุธยา คือกรมหลวงโยธาทิพ และกรมหลวงโยธาเทพ
สำหรับ กรมหลวงโยธาทิพ หรือพระราชกัลยาณี เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ที่ประสูติแต่พระนางสิริธิดา เมื่อ พ.ศ. 2179 เป็นพระขนิษฐาร่วมพระชนนีในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เมื่อพระเพทราชาปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์กรุงศรีอยุธยา ได้โปรดเกล้าฯ ให้กรมหลวงโยธาทิพ เป็นอัครมเหสีฝ่ายขวา พระองค์มีพระราชโอรสคือ เจ้าพระขวัญ
ส่วน กรมหลวงโยธาเทพ เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระองค์มีบทบาทด้านการค้าค่อนข้างสูงในรัชสมัยของพระราชบิดา ทรงมีอิทธิพลในราชสำนัก ต่อมาสมเด็จพระนารายณ์โปรดเกล้าฯ ให้ดำรงพระอิสริยยศเป็น “กรมหลวงโยธาเทพ” บางครั้งชาวตะวันตกก็เรียกแทนพระองค์ว่าเป็น “ราชินี” พระองค์มีบทบาทอย่างสูงเนื่องจากทรงมีส่วนริเริ่มการปฏิวัติผลัดแผ่นดิน ทั้งยังมีความสัมพันธ์อันดีกับแพทย์หลวงชาวฝรั่งเศส ผู้ที่ถูกกล่าวโทษว่าวางยาลอบปลงพระชนม์สมเด็จพระนารายณ์
