เช็กด่วน อาการผิดปกติ เสี่ยง ‘เนื้องอกสมอง-มะเร็งสมอง’ แนะวิธีดูแลตัวเอง

เช็กด่วน อาการผิดปกติ เสี่ยง “เนื้องอกสมอง-มะเร็งสมอง” ย้ำรีบพบแพทย์ รู้เร็ว รักษาทัน แนะ วิธีป้องกัน-ดูแลตัวเอง

สมอง เป็นหนึ่งอวัยวะที่สำคัญ ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของทุกส่วนในร่างกาย ดังนั้น จึงมีความจำเป็นที่เราจะต้องดูแลและเฝ้าระวัง เพราะหากมีความผิดปกติเกิดขึ้น อาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้

นพ.ศรัณย์ นันทอารี แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านศัลยกรรมประสาทและสมอง โรงพยาบาลธนบุรี ได้ให้ความรู้เรื่องเนื้องอกสมองและมะเร็งสมองไว้ว่า เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์ในสมอง มีทั้งชนิดที่ไม่ร้ายแรงและชนิดที่เป็นมะเร็ง อาการนี้สามารถเกิดขึ้นในหลากหลายส่วนของสมอง ส่งผลต่อการทำงานปกติของร่างกายและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

เนื้องอกสมองและมะเร็งสมองคืออะไร? เนื้องอกสมอง หมายถึง การเกิดกลุ่มเนื้อเยื่อที่เจริญเติบโตผิดปกติในสมอง ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่

• เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง : ไม่มีการกระจายตัว แต่ยังคงสร้างปัญหาได้หากเติบโตในตำแหน่งที่สำคัญ
• เนื้องอกชนิดร้ายแรง (มะเร็งสมอง) : สามารถเจริญเติบโตและลุกลามไปยังส่วนต่างๆ ของสมองหรืออวัยวะอื่น

บางกรณีเนื้องอกที่ไม่ร้ายแรงอาจกลายเป็นชนิดร้ายแรงได้ในระยะต่อมา ดังนั้น การตรวจวินิจฉัยและเฝ้าระวังเป็นสิ่งสำคัญ

ประเภทของเนื้องอกสมอง เนื้องอกสมองและมะเร็งสมองมีหลากหลายชนิด แต่ชนิดที่พบได้บ่อย ได้แก่

• Gliomas : เนื้องอกที่เกิดจากเซลล์เนื้อสมอง
• Meningioma : เนื้องอกที่เกิดจากเยื่อหุ้มสมอง
• Vestibular Schwannoma : เนื้องอกของเส้นประสาทหู
• Pituitary Adenoma : เนื้องอกในต่อมใต้สมอง
• Brain Metastasis : การแพร่กระจายของมะเร็งจากอวัยวะอื่นมาที่สมอง

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง แม้สาเหตุที่แท้จริงของเนื้องอกสมองและมะเร็งสมองจะยังไม่ชัดเจน แต่มีปัจจัยบางอย่างที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่

• พันธุกรรม : ประวัติครอบครัวที่เคยมีเนื้องอกสมอง
• การได้รับรังสี : เช่น การฉายรังสีที่ศีรษะ
• ปัจจัยอื่นๆ : เช่น ความผิดปกติทางยีน

ถึงแม้ว่าปัจจัยสิ่งแวดล้อม อาหาร หรือพฤติกรรมการใช้ชีวิตจะยังไม่พบว่าเป็นสาเหตุหลัก แต่ควรหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งผลต่อสุขภาพสมอง

อาการที่ต้องเฝ้าระวัง สมองควบคุมหน้าที่ต่างๆ ของร่างกาย อาการของเนื้องอกสมองและมะเร็งสมอง จึงแตกต่างกันไปตามตำแหน่งที่เกิด แต่ที่พบบ่อย ได้แก่

• ปวดศีรษะเรื้อรัง
• อาเจียนหรือเวียนศีรษะ
• ตามัว หรือมองเห็นภาพซ้อน
• แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก
• การพูด ฟัง อ่าน หรือเขียนผิดปกติ
• บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง

หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย

การวินิจฉัย การตรวจวินิจฉัยทำได้โดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น

• CT Scan และ MRI Brain : เพื่อแสดงภาพโครงสร้างสมอง
• การตรวจเฉพาะทาง : เช่น ตรวจการได้ยิน หรือการตรวจฮอร์โมน

การวินิจฉัยที่แม่นยำช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม

วิธีการรักษา การรักษาเนื้องอกสมองและมะเร็งสมอง มี 3 วิธีหลัก ได้แก่

• การผ่าตัด : เพื่อเอาเนื้องอกออก
• การฉายแสง : ใช้รังสีทำลายเซลล์เนื้องอก
• การให้เคมีบำบัด / ยามุ่งเป้า : ใช้ยาเพื่อหยุดการเจริญเติบโตของเซลล์

ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ที่ช่วยลดภาวะแทรกซ้อน เช่น การผ่าตัดส่องกล้อง และการใช้รังสีที่มีความแม่นยำสูง

การป้องกันและการดูแลตนเอง แม้จะไม่มีวิธีป้องกันเนื้องอกสมองและมะเร็งสมองโดยตรง แต่การสังเกตอาการผิดปกติและเข้ารับการตรวจอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ การดูแลสุขภาพ เช่น การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสรังสีโดยไม่จำเป็น หลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำลายสมอง เช่น เหล้า บุหรี่ ก็เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพสมองในระยะยาว

ทั้งนี้ วิทยาการทางการแพทย์ที่พัฒนาอย่างต่อเนื่อง ช่วยให้การรักษาเนื้องอกสมองและมะเร็งสมองมีประสิทธิภาพและปลอดภัยมากขึ้น หลายกรณีสามารถรักษาหายขาดหรือควบคุมโรคได้เป็นอย่างดี

ขอบคุณที่มา : โรงพยาบาลธนบุรี