เมื่อความเศร้าที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่แค่ความรู้สึกชั่วคราว ทำความรู้จักภาวะซึมเศร้า เช็กสัญญานที่ไม่ควรมองข้าม เผยวิธีรับมือ ก่อนจะเสี่ยงใจพัง

ภาวะซึมเศร้า หรือโรคซึมเศร้า คือ ความผิดปกติทางจิตที่ปัจจุบันนี้พบได้ในคนทั่วไป ซึ่งแตกต่างจากการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์และความรู้สึก ลักษณะอาการคือรู้สึกซึมเศร้า สูญเสียความสุข หรือความสนใจในการใช้ชีวิตหายไป อาการเหล่านี้มันอาจจะเกิดขึ้นมานานมากจนผู้ป่วยเองไม่รู้ตัว

ภาวะซึมเศร้ามีผลกระทบต่อผู้ป่วยในหลากหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็น การใช้ชีวิต ความสัมพันธ์ต่างๆ ในที่นี้รวมถึงสังคมในโรงเรียนหรือที่ทำงานอีกด้วย

รูปแบบของภาวะซึมเศร้า

โรคซึมเศร้าแบบเกิดเพียงครั้งเดียว คือ ผู้ป่วยเป็นซึมเศร้าครั้งแรกและเป็นครั้งเดียวในชีวิต

โรคซึมเศร้าแบบเรื้อรัง คือ ผู้ป่วยมีประวัติป่วยซ้ำมากกว่า 1 ครั้งในชีวิต

โรคอารมณ์สองขั้ว คือ ผู้ป่วยที่เป็นซึมเศร้าสลับกับอาการคลั่งที่อาจมากขึ้นกว่าปกติ

อาการแบบไหนคือโรคซึมเศร้า?

1. มีความรู้สึกเศร้า ท้อแท้ หดหู่ สิ้นหวัง และว่างเปล่า เกิดขึ้นบ่อยครั้งและต่อเนื่อง จนรบกวนการใช้ชีวิต ในบางคนอาจแสดงออกในเชิงที่มีความรู้สึกฉุนเฉียว หรือหงุดหงิดง่าย หรืออารมณ์แปรปรวน กว่าปกติ
2. หมดความสนใจในสิ่งที่ตัวเองชอบ อะไรที่เคยทำให้มีความสุขก็ไม่รู้สึกมีความสุขกับสิ่งนั้นอีกต่อไป อย่างเช่น การฟังเพลง ดูหนัง เล่นเกม หรือแม้แต่การพบปะสังคม ในบางคนอาจไม่อยากทำกิจกรรมอะไรอีกเลย
3. รู้สึกเหนื่อยง่าย ไม่มีแรง ถึงจะไม่ได้ทำอะไรเลยก็ตาม หมดพลัง อ่อนล้า แม้กิจกรรมต่างๆ จะเป็นสิ่งที่ทำโดยปกติ อย่างการทำงาน การเรียน หรือแม้แต่การพักผ่อนก็ยังไม่ได้ทำให้รู้สึกมีแรงหรือกระปรี้กระเปร่ามากพอ
4. รูปแบบการนอนที่เปลี่ยนไป นอนไม่หลับ นอนยากขึ้น ตื่นนอนผิดเวลา ไม่ว่าจะตื่นเช้าไป หรือตื่นสายเกินไป ซึ่งกระทบต่อการใช้ชีวิตโดยตรง
5. ความอยากของอาหารลดลงหรือมากขึ้น น้ำหนักตัวเปลี่ยนแปลงผิดปกติ เบื่ออาหาร กินได้น้อยลง แต่ในบางคนกลับกินมากกว่าปกติ ซึ่งพฤติกรรมนี้มักเกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจและไม่รู้ตัว
6. สมาธิลดลง กระบวนการคิดและตัดสินใจยากขึ้น การจดจ่อในการเรียนการทำงานหายไป ความกล้าในการตัดสินใจลดน้อยลง แม้ว่าจะเป็นเรื่องง่ายๆ กลับใช้เวลาคิดนานกว่าปกติ
7. เกิดอาการรู้สึกผิด ทุกปัญหาจะโทษตัวเองหรือลดคุณค่าในตัวเองลง เช่น รู้สึกเป็นภาระ มองไม่เห็นอนาคตของตัวเอง สิ้นหวัง ซึ่งสิ่งที่ผู้ป่วยคิดอาจจะไม่ได้เกิดขึ้นจริงก็ได้
8. เริ่มแยกตัวหรือปลีกตัวหนีสังคม ไม่ต้องการเจอใคร ไม่ว่าจะครอบครัว เพื่อน หรือแฟน กิจกรรมที่เคยทำก็จะถอยห่างออกมา ซึ่งส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันโดยตรง
9. มีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง ซึ่งเป็นจุดที่รุนแรงที่สุด โดยจะเริ่มคิดวิธีในการจากไป ด้วยเหตุผลว่า ไม่อยู่ต่อไปจะดีกว่า ไม่อยากอยู่ต่ออีกแล้ว หากถึงสัญญานนี้เมื่อไหร่ ควรเข้าช่วยเหลือทันที ไม่ควรมองข้ามเด็ดขาด

วิธีรับมือเบื้องต้น

โรคซึมเศร้า เป็นภาวะที่ต้องสังเกตตัวเองเป็นประจำว่า มีความผิดปกติด้านไหนหรือไม่ หลักๆ คือเรื่องของความคิด ความรู้สึกส่วนตัวว่า แปลกแตกต่าง หรือขัดกับความคิดคนทั่วไปหรือไม่ ลองพูดคุยแลกเปลี่ยนกับคนใกล้ตัวที่เราไว้ใจ หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญในด้านนี้ เพื่อให้ได้รับการรักษาตามความเหมาะสม

หากกำลังเผชิญกับปัญหาสุขภาพจิตและความคิดด้านลบ สามารถขอคำปรึกษาจากสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง และหากสุมเสี่ยงในการทำร้ายร่างกายตัวเองหรือผู้อื่น ควรได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน ให้โทร 1669 หรือไปยังห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลใกล้เคียงได้ ก่อนจะสายเกินไป

ที่มาข้อมูล : who.int

อ่านข่าวเพิ่มเติม : https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_2273611