เอกนัฏ แย้มเป็นไปได้ ค่าไฟพ.ค.-ส.ค. 3.88 บาท จ่อรื้อโครงสร้างค่าไฟแบบขั้นบันได อุ้มผู้ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วย จ่าย 3 บาท พุ่งเป้าเอาผิดรายใหญ่กักตุนน้ำมัน
นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รมว.พลังงาน คนใหม่ กล่าวว่าแนวทางการคำนวณค่าไฟงวดเดือนพ.ค.-ส.ค.2569 ใน 3 ทางเลือก ซึ่งถูกสุดอยู่ที่ 3.95 บาท/หน่วยนั้น แม้จะสูงกว่าปัจจุบันที่เรียกเก็บในอัตรา 3.88 บาท/หน่วย แต่ถือว่า ‘ต่ำที่สุดแล้ว’ เพราะยังไม่มีการชำระหนี้ให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) และยังดึงเงินส่วนเกินจากการลงทุน หรือ Clawback ของ 3 การไฟฟ้า คือ กฟผ. การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) กลับคืนมาเพื่อใช้ในการอุดหนุน
“ขณะนี้คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) อยู่ระหว่างเปิดรับฟังความเห็น 3 ทางเลือก ซึ่งมีการคำนวณสูตรที่เก็บในอัตราสูงสุด และต่ำสุด ซึ่งหากนำเงิน Clawback ประมาณ 9,000 ล้านบาทมาใช้ จะทำให้ค่าไฟอยู่ที่ประมาณ 3.95 บาท และยังมีกลไกอื่นที่อาจลดลงมาอยู่ที่ 3.88 บาทได้”
โดยในภาวะวิกฤตเช่นนี้ รัฐบาลซึ่งเป็นผู้ประเมินผลการดำเนินงานของทั้ง 3 การไฟฟ้า สามารถปรับเกณฑ์ได้ โดยอาจชะลอการลงทุนบางส่วนและนำเงินกลับมาใช้อุดหนุนค่าไฟ เพื่อลดภาระค่าไฟให้ประชาชน ทำให้สามารถกดค่าไฟลงมาอยู่ที่ 3.88 บาทได้
อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจกำหนดค่าไฟจะอยู่ที่ 3.88 หรือ 3.95 บาท/หน่วย เป็นการตัดสินใจเชิงนโยบาย เช่นเดียวกับกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่สามารถใช้ชดเชยได้ แต่ต้องคำนึงถึงข้อเท็จจริง โดยเฉพาะต้นทุนก๊าซธรรมชาติเหลว (แอลเอ็นจี) ที่ไทยต้องนำเข้ามาเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้ามีราคาสูงขึ้น
ส่วนตัวเห็นว่าปัญหาคือ ไทยจำเป็นต้องปรับโครงสร้างพลังงาน เนื่องจากพึ่งพาการผลิตไฟฟ้าจากก๊าซมากเกินไปในสัดส่วนประมาณ 40% ซึ่งครึ่งหนึ่งต้องนำเข้ามาจากตะวันออกกลาง ช่น แหล่งกาตาร์ ทำใหต้นทุนผันผวนและสูงขึ้น อีก 60% มาจากไทยผลิตก๊าซได้เองประมาณ 50% และนำเข้าจากเมียนมาประมาณ 10%
นายเอกนัฏ กล่าวว่า หนึ่งในแนวทางคือการปรับโครงสร้างอัตราค่าไฟแบบขั้นบันได ซึ่งไม่ได้ปรับปรุงมาตั้งแต่ปี 2543 ทำให้ล้าหลังมาก ไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้ไฟในปัจจุบัน โดยอาจกำหนดให้ผู้ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วย ได้อัตราเฉลี่ยไม่เกิน 3 บาท/หน่วย ผู้ใช้ไฟมาก เช่น 400-600 หน่วยขึ้นไป จะจ่ายในอัตราที่สูงขึ้น เพื่อสร้างแรงจูงใจในการประหยัดพลังงาน
ทั้งนี้ เนื่องจากการใช้ไฟเฉลี่ยของครัวเรือนในต่างจังหวัดอยู่ที่ประมาณ 190 หน่วย/เดือน จึงสามารถออกแบบนโยบายให้ครอบคลุมคนส่วนใหญ่ได้ ซึ่งต้องเข้าไปดูการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคด้วย
สำหรับนโยบายไฟฟ้า 3 บาท 200 หน่วยแรก ที่เคยหาเสียงไว้นั้น ยอมรับว่าในภาวะวิกฤต อาจต้องปรับใช้แบบพุ่งเป้า โดยให้สิทธิ์กับผู้ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วย/เดือนก่อน ส่วนผู้ใช้ไฟเกิน 200 หน่วย/เดือน อาจยังได้รับประโยชน์บางส่วนในลักษณะเฉลี่ย แต่ยังไม่สามารถดำเนินการได้เต็มรูปแบบในทันที
“หมายความว่า เวลาพิจารณาแบบขั้นบันได คนที่ใช้ไฟเกิน 200 หน่วยแรก ก็เข้าเกณฑ์ได้ด้วย ซึ่งต้องดูค่าไฟเฉลี่ย 3.88 บาท/หน่วย ซึ่งก็วางแผนไว้ ต้องดูค่าเฉลี่ยครัวเรือนอีกที”
อย่างไรก็ตาม การจะปรับลดหรือเพิ่มค่าไฟย่อมมีต้นทุน ไม่มีสิ่งใดได้มาฟรี ต้องดำเนินควบคู่กับมาตรการส่งเสริม การประหยัดพลังงานอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงการรณรงค์ให้ประชาชนประหยัด เพราะประชาชนมีข้อจำกัดอยู่แล้ว
ในระยะยาว รัฐบาลมีแนวทางส่งเสริมพลังงานสะอาด เช่น การติดตั้งโซลาร์เซลล์ การซื้อไฟคืน (net metering) และการบริหารจัดการความต้องการใช้ไฟ (Demand Response) ผ่านเทคโนโลยีมิเตอร์อัจฉริยะ ซึ่งจะเปิดโอกาสให้ผู้ใช้ไฟสามารถเลือกช่วงเวลาใช้ไฟเพื่อลดค่าใช้จ่ายได้
นอกจากนี้ ยังมีแผนพัฒนาไปสู่ตลาดไฟฟ้าเสรี โดยเริ่มจากผู้ใช้ไฟรายใหญ่ เช่น ภาคอุตสาหกรรม ก่อนขยายสู่ระดับชุมชนและครัวเรือน ผ่านระบบไมโครกริด และเปิดให้เลือกผู้จำหน่ายไฟฟ้าได้ในอนาคต
ในส่วนของราคาน้ำมัน ย้ำว่าโดยหลักไม่ควรมีการประกาศปรับราคากลางดึก หากเป็นการปรับขึ้นสามารถประกาศในช่วงเย็นได้ แต่หากราคาลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ก็สามารถเรียกประชุมฉุกเฉินและประกาศลดราคาได้ทันทีเพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์
นายเอกนัฏ กล่าวถึงการตรวจสอบการกักตุนและเก็งกำไรน้ำมันว่า มีความผิดปกติแน่นอน และกำลังมีการตรวจสอบอย่างเข้มงวด โดยบูรณาการหลายหน่วยงาน เช่น กระทรวงพลังงาน กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ตำรวจ และทหาร มุ่งเป้าไปที่ผู้ค้ารายใหญ่เป็นหลัก
“การตรวจสอบจะพิจารณาจากปริมาณรับเข้าและจ่ายออกของน้ำมัน หากพบการสำรองเกินปกติหรือชะลอการจำหน่ายเพื่อเก็งกำไร จะดำเนินการตามกฎหมายทันที รวมถึงตรวจสอบการลักลอบส่งออกตามแนวชายแดนและทางทะเล”
รมว.พลังงาน กล่าวทิ้งท้ายว่า ทุกฝ่ายอยู่ในเรดาร์การตรวจสอบ และหลังเข้ารับตำแหน่งอย่างเป็นทางการในวันที่ 6 เม.ย.นี้ จะเร่งดำเนินมาตรการต่างๆ ทันที เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน
