ท่ามกลางโลกที่เผชิญความผันผวนจากภูมิรัฐศาสตร์ ภูมิอากาศ เศรษฐกิจ และเทคโนโลยี สมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย (GCNT) เปิดงาน GCNT EXPO 2026 ภายใต้แนวคิด “From SHOCK To SHIFT : Thailand’s Sustainable Transition in a Fractured World” ระหว่างวันที่ 2-4 ก.ย. 2569 ณ ทรู ดิจิทัล พาร์ค (เวสต์) กรุงเทพฯ เปิดเวทีให้ภาครัฐ เอกชน สหประชาชาติ ภาคการเงิน ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และคนรุ่นใหม่ ร่วมกำหนดทิศทางประเทศไทยในโลกที่ไม่เหมือนเดิม
เวทีครั้งนี้ยกระดับ “ความยั่งยืน” จากประเด็นสิ่งแวดล้อมสู่โจทย์เศรษฐกิจ ครอบคลุมการลงทุน การเงิน พลังงาน เทคโนโลยี และ AI ห่วงโซ่อุปทาน ทุนมนุษย์ และพฤติกรรมผู้บริโภค โดยมุ่งตอบโจทย์สำคัญว่าไทยจะเปลี่ยนแรงกระแทกจากวิกฤตต่างๆ ให้เป็น “Shift” หรือจุดเปลี่ยนเพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันใหม่ได้อย่างไร
ศุภชัย เจียรวนนท์
♦เปลี่ยน Shock เป็นแรงขับเคลื่อน
นายศุภชัย เจียรวนนท์ นายกสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย และรองประธานอาวุโส บริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด กล่าวว่า โลกกำลังเผชิญความไม่แน่นอนหลายด้านพร้อมกัน ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความผันผวนทางเศรษฐกิจ และ Disruption จาก AI ซึ่งผลกระทบได้ส่งถึงรายได้เกษตรกร ความมั่นคงของชุมชน ต้นทุนธุรกิจ และโอกาสทางเศรษฐกิจของประชาชน
ดังนั้น แรงกระแทกเหล่านี้ไม่ควรทำให้ประเทศหยุดนิ่ง แต่ต้องเปลี่ยน “Shock” เป็นแรงผลักดันสู่ “Shift” โดยเฉพาะเมื่อเหลือเวลาไม่ถึง 4 ปีก่อนปี 2030 ซึ่งเป็นเส้นตายของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ SDGs ทั้ง 17 ข้อ
การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวจึงต้องเดินควบคู่กับการดูแลแรงงานในอุตสาหกรรมเดิมและ SMEs ที่มีข้อจำกัดด้านเงินทุน เทคโนโลยี และมาตรฐานใหม่ เพราะเป้าหมายไม่ได้มีเพียงการลดก๊าซเรือนกระจก แต่ต้องทำให้ประชาชน ธุรกิจ และแรงงานสามารถเติบโตไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลง
ข้อมูลจากการสำรวจองค์กรกว่า 100 แห่งที่ GCNT ร่วมกับ UN Global Compact และภาคีเครือข่ายจัดทำ พบว่าภาคธุรกิจไทยเริ่มนำ SDGs เข้าเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์และการดำเนินธุรกิจ โดยเฉพาะ SDG 12 การผลิตและการบริโภคอย่างรับผิดชอบ ซึ่งปรากฏในแนวทางของทุกองค์กรที่เข้าร่วมการสำรวจ อย่างไรก็ตาม ยังต้องเร่งขยายการดำเนินงานด้านน้ำ ระบบนิเวศทางทะเลและบนบก พร้อมลดการทำงานแบบแยกส่วน และเปลี่ยนจาก ‘Action’ ไปสู่ ‘Impact’ ที่วัดผลได้จริง
Michaela Friberg-Storey
♦UN ชี้ 3 จุดเปลี่ยน
Michaela Friberg-Storey ผู้แทนเลขาธิการสหประชาชาติประจำประเทศไทย กล่าวว่า วิกฤตเพียงอย่างเดียวไม่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ แต่ต้องอาศัยภาวะผู้นำ การลงทุน และความร่วมมือที่มีเป้าหมายร่วมกัน พร้อมเสนอ 3 การเปลี่ยนผ่านที่ไทยต้องเร่ง ได้แก่ 1.เปลี่ยนคำมั่นด้านความยั่งยืนให้เป็นความรับผิดชอบที่ตรวจสอบและวัดผลได้ 2.เปลี่ยนเงินทุนที่ให้คำมั่นไปสู่การลงทุนที่สร้างการเปลี่ยนแปลงจริง และ 3.ขยายความก้าวหน้าจากบริษัทขนาดใหญ่ไปสู่ระบบนิเวศที่แรงงาน SMEs และชุมชนมีส่วนร่วม
โจทย์สำคัญคือโลกยังมีช่องว่างเงินทุนเพื่อบรรลุ SDGs ราว 4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี การพึ่งพางบประมาณรัฐเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ ภาคเอกชนและระบบการเงินต้องเข้ามามีบทบาท โดยเปลี่ยนจากการทำโครงการสีเขียวรายโครงการไปสู่การเปลี่ยนวิธีตัดสินใจด้านสินเชื่อ การลงทุน และการบริหารสินทรัพย์ของระบบเศรษฐกิจ
ด้าน Sanda Ojiambo Assistant Secretary-General and CEO, United Nations Global Compact กล่าวว่า ธุรกิจทั่วโลกกำลังเผชิญแรงกดดันจากภูมิรัฐศาสตร์ ภูมิอากาศ เทคโนโลยี และการค้า ขณะที่ SDGs ยังเดินหน้าไม่ทันเป้าหมาย โดยมีเพียงประมาณ 16% ของเป้าหมายที่อยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง สะท้อนความจำเป็นต้องเร่งทั้งความเร็วและขนาดของการเปลี่ยนแปลง
ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์
♦Nature Positive ฐานเศรษฐกิจใหม่•
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า การพัฒนาประเทศต้องมองไกลกว่ากรอบ 3-5 ปี เพื่อรับมือภัยพิบัติและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรมสร้างความสามารถในการรับมือและฟื้นฟูประเทศ
พร้อมยกระดับแนวคิด ‘Nature Positive’ ให้เป็นพื้นฐานของการพัฒนาที่เชื่อมโยงธรรมชาติ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชนเข้าด้วยกัน ควบคู่กับ Net Zero เพราะการรักษาธรรมชาติไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสิ่งแวดล้อม แต่เชื่อมโยงโดยตรงกับเศรษฐกิจ รายได้ และคุณภาพชีวิต การเปลี่ยนผ่านจึงต้องสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจไปพร้อมกันทั้งเศรษฐกิจหมุนเวียน การเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร และการใช้เทคโนโลยีเพิ่มมูลค่าทรัพยากรท้องถิ่น
ขณะเดียวกัน ต้องให้ความสำคัญกับ ‘ทุนมนุษย์’ โดยเฉพาะการลดเด็กหลุดจากระบบการศึกษา เปิดโอกาสให้เยาวชนเรียนรู้ควบคู่กับการทำงาน และยกระดับอาชีวศึกษาให้สอดคล้องกับตลาดแรงงาน เพราะหากเศรษฐกิจเปลี่ยนเร็วแต่คนปรับตัวไม่ทัน การเปลี่ยนผ่านจะสร้างต้นทุนทางสังคมตามมา
♦ทุกเม็ดเงินต้องสร้างความยั่งยืน
หนึ่งในประเด็นที่มีนัยต่อเศรษฐกิจคือแนวคิดของนายศุภชัยที่ว่าไทยไม่จำเป็นต้องรอ ‘เงินใหม่’ เพื่อขับเคลื่อนความยั่งยืน เพราะเงินลงทุนจำนวนมหาศาลถูกใช้จ่ายอยู่แล้วทั้งโรงงาน ดาต้าเซ็นเตอร์ โครงสร้างพื้นฐาน ภาคเกษตร และห่วงโซ่อุปทาน
นายศุภชัยประเมินว่า การลงทุนของไทยทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงเงินลงทุนจากต่างชาติ อาจมีมูลค่าไม่ต่ำกว่า 5 ล้านล้านบาทต่อปี ดังนั้น หัวใจสำคัญจึงไม่ใช่การหาเงินเพิ่ม แต่คือการเปลี่ยน ‘คุณภาพของเงินที่กำลังลงทุนอยู่’ ให้สร้างทั้งผลตอบแทนทางเศรษฐกิจและผลลัพธ์ด้านความยั่งยืน
แนวคิดดังกล่าวทำให้ Sustainability เปลี่ยนจาก ‘ต้นทุนเพิ่มเติม’ ของธุรกิจ ไปสู่เรื่องของคุณภาพการลงทุนและความสามารถในการแข่งขันในอนาคต
ด้านผู้บริโภค Michaela ชี้ว่าเป็นอีกแรงขับเคลื่อนสำคัญ เพราะการตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการในแต่ละวันส่งสัญญาณไปยังระบบเศรษฐกิจและภาคธุรกิจ
สำหรับไทยมีการประเมินช่องว่างในการบรรลุเป้าหมาย SDGs ประมาณ 1.4 ล้านล้านบาท หรือคิดเป็นการใช้จ่ายราว 50 บาทต่อคนต่อวัน โดยไม่ได้หมายความว่าประชาชนต้องจ่ายเพิ่มวันละ 50 บาท แต่สะท้อนถึงพลังของเงินที่มีอยู่แล้ว หากเปลี่ยนไปสนับสนุนสินค้า บริการ และธุรกิจที่รับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมมากขึ้น
พิธีเปิดงาน
ดังนั้น การปิดช่องว่างความยั่งยืนจึงไม่ใช่เพียงการหาเงินลงทุนก้อนใหม่ แต่คือการทำให้เงินที่หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจถูกใช้ในทิศทางที่สร้างผลกระทบเชิงบวก ตั้งแต่เงินลงทุนของภาคธุรกิจ การจัดซื้อในห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงการใช้จ่ายของผู้บริโภค
ตลอด 3 วัน GCNT EXPO 2026 จึงมุ่งเชื่อมประเด็นระดับโลกเข้ากับเศรษฐกิจจริงผ่าน 6 โจทย์ ได้แก่ ภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจโลก กติกาสีเขียวและการเงิน การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน ธรรมชาติ เมืองและการปรับตัว เทคโนโลยีและ AI และทุนมนุษย์ พร้อมนิทรรศการ เวิร์กช็อป และพื้นที่นวัตกรรมเพื่อให้ความยั่งยืนก้าวจากเวทีสู่การลงมือทำจริง ภาพรวมของงานสะท้อนชัดว่า “ความยั่งยืน” กำลังเปลี่ยนสถานะจากภาระด้านสิ่งแวดล้อมไปสู่โจทย์เศรษฐกิจและความสามารถในการแข่งขัน
เป้าหมายสำคัญของไทยไม่ใช่เพียงรับมือกับ Shock แต่ต้องใช้จังหวะของการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้สร้างระบบเศรษฐกิจที่เติบโตได้อย่างทั่วถึง แข่งขันได้ และยั่งยืนในระยะยาว
