รายงานพิเศษ : กองสลากฯ งัด "หวยรวมชุด" "ไพ่ตาย"สกัดขายเกินราคา

ทิศทางการแก้ไขปัญหาสลากเกินราคาของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลตั้งความหวังไว้ที่ “สลากแบบรวมชุด” หรือ “หวยรวมชุด” ที่ขณะนี้อยู่ระหว่างการรับฟังประชาพิจารณ์ ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน – 30 มิถุนายน 2561 ผ่านช่องทางเว็บไซต์ของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล www.glo.or.th และผ่านตู้ ป.ณ. 22 ป.ณ.นนทบุรี อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 จะออกหัวหรือก้อยเป็นเรื่องที่ต้องจับตา

จากผลการศึกษาของสำนักงานสลาก พบว่าปัญหาสลากเกินราคาในขณะนี้ สาเหตุหนึ่งมาจากความนิยมซื้อสลากของประชาชน แบบรวมชุด มีอยู่มาก โดยในสลาก 1 แผง มีสลากแบบรวมชุดขายถึง 70% ส่วนที่เหลือ เป็นสลากแบบใบเดี่ยว โดยสลากแบบรวมชุดราคาจำหน่ายไล่ตั้งแต่ 100 บาท ไปจนถึง 150-250 บาท ก็มี ในกรณีที่รวมชุดมากถึง 20-30 ใบ

ปฏิเสธไม่ได้ว่าจากข่าวคราวมีประชาชนซื้อหวยรวมชุด แล้วถูกรางวัล ตั้งแต่ 180 ล้านบาท 30 ล้านบาท และล่าสุด 60 ล้านบาท เป็นตัวกระตุ้นให้คนแห่ซื้อหวยรวมชุดมากขึ้น เพราะต้องการถูกรางวัลมากๆ การที่กองสลากโดดลงมาจำหน่ายสลากแบบรวมชุดเอง ก็หวังว่าจะเป็นการแก้ปัญหาได้ถูกฝาถูกเหลี่ยม

แต่ถ้ามองกันดีๆ การแก้ไขปัญหาสลากเกินราคาช่วงที่ผ่านมา จะเรียกว่าประสบความสำเร็จก็ไม่ได้เต็มปากมากนัก เริ่มตั้งแต่การจับผู้ค้ามาขึ้นทะเบียน และให้รายย่อยไปกดคิวซื้อสลากจากตู้เอทีเอ็ม โดยหวังว่ารายย่อยจะมีกำลังนำสลากไปขายใบเดี่ยวในราคาควบคุมที่ 80 บาทต่อใบได้ ก็ได้ผลในระยะสั้นๆ

สุดท้ายเห็นได้ว่าแผงสลากทั่วประเทศยังคงขายเกินราคาอยู่เกลื่อนกลาด แม้ว่ากองสลากจะระบุว่าจากการรับแจ้งมีการจำหน่ายลดราคาลงก็ตาม

การพิมพ์สลากเพิ่มเป็น 80 ล้านใบ มากกว่าจำนวนประชากรในประเทศ เพื่อต้องการให้มีของในตลาดมากๆ เพื่อให้ราคาไม่เพิ่มขึ้น ก็ไม่ได้อย่างที่หวัง มิหนำซ้ำยังทำเป็นปัจจัยกระตุ้นให้ คนขายมีสลาก จำนวนมากๆ ไปรวมชุดขายได้เพิ่มขึ้น ส่วนการร่นระยะเวลารับสลากไปจำหน่ายน้อยลง ก็แก้ปัญหาไม่ได้มากนัก ผลลัพธ์ทุกอย่างยังคงแสดงอยู่บนแผงสลากว่า มีการขายเกินราคาที่ไม่ได้ลดราวาศอกลงเลย

“หวยรวมชุด” ที่ตั้งใจจะออกในช่วงปลายปี 2561 นี้ จึงเป็นเดิมพัน ที่ไม่แน่ใจว่า ครั้งสุดท้ายของกองสลากหรือไม่ ที่หวังใจว่าจะควบคุมราคาให้เข้ารูปเข้ารอยได้

ล่าสุด นายธนวรรธน์ พลวิชัย กรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล ในฐานะโฆษกคณะกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล ระบุว่า จากการเปิดให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นและประชาพิจารณ์ มีผู้สนใจแสดงความเห็นผ่านเว็บไซต์แล้ว 1,135 ราย ส่วนใหญ่เป็นผู้ลงทะเบียนซื้อ-จองล่วงหน้าสลากกินแบ่งรัฐบาล โดยเกือบ 70% เห็นว่าควรทำสลากรวมชุด แบบชุด 5 ใบ ราคาชุดละ 400 บาท

อีกทั้งยังเตรียมเดินทางลงพื้นที่ในจังหวัดต่างๆ ภายในเดือนเม.ย.นี้ สำนักงานสลากฯ จะจัดเวทีเสวนาผู้เกี่ยวข้องเกี่ยวกับธุรกิจสลาก เพื่อเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการรับฟังความคิดเห็น โดยจะเชิญตัวแทนจำหน่ายที่เป็นผู้พิการ และตัวแทนจำหน่ายรายย่อยทั่วไป นักวิชาการและภาคประชาสังคม ขึ้นเวทีร่วมเสวนาด้วย

นายธนวรรธน์ กล่าวว่า ขั้นตอนจากนี้ คณะอนุกรรมการจัดสรรสลากและคณะอนุกรรมการประชาสัมพันธ์ จะต้องส่งทีมลงทำประชาพิจารณ์จากผู้เกี่ยวข้อง รวม 3 กลุ่ม คือ

1.กลุ่มผู้ซื้อ จะต้องสอบถามว่าเห็นด้วยหรือไม่ และต้องการซื้อจากที่ใด แผงประจำหรือใครก็ได้

2.กลุ่มผู้ขาย สมาคม องค์กรนิติบุคคล และสมาคมผู้พิการ ว่าต้องการให้ทำหรือไม่ และต้องการให้มีการกระจายสลากอย่างไร

3.ความคิดเห็นจากองค์กรอิสระไม่แสวงหากำไรด้านสังคม เพื่อลดปัญหาการมอมเมา

นอกจากนี้ ยังต้องสอบถามถึงรูปแบบการออกสลากแบบรวมชุดใน 3 ประเด็น คือ 1.ต้องการให้ออกในลักษณะใด เป็นรูปแบบใบเดียวแทน 5 ใบ ขาย 400 บาท หรือเป็นใบเดี่ยวรวม 5 ใบ หรือจะขายชุด 2 ใบ 3 ใบ อย่างใดจึงจะเหมาะสมซึ่งสำนักงานสามารถทำได้ทุกแนวทาง

2.ต้องการให้มีการออกสลากแบบชุดคิดเป็นสัดส่วนเท่าไหร่จากปัจจุบันที่ 80 ล้านใบ เนื่องจากจะไม่มีการเพิ่มโควตาการพิมพ์อีก

และ 3.ต้องการให้จำหน่ายเป็นเฉพาะจุด มีการทำสัญญาคุณธรรม สามารถร้องเรียนตรวจสอบได้หรือไม่ กรณีที่มีการขายเกินราคา

มีคำถามที่ยังต้องการคำตอบอยู่มากว่าหวยรวมชุดจะแก้ปัญหาสลากเกินราคาได้ถูกทางอย่างไร จะนำสลากรวมชุดไปรวมชุดขายเพิ่มราคาอีกหรือไม่ และการจัดสรรสลากจะตรวจสอบอย่างไร ในกรณีที่มีการจำหน่ายเกินราคาอยู่อีก

ถ้าท้ายที่สุดมาตรการไม่ได้ผล กองสลากจะรับมืออย่างไร ซึ่งหลังการทำประชาพิจารณ์กองสลากคงต้องตอบให้ชัด

ด้านนักวิชาการ นายสังศิต พิริยะรังสรรค์ คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม ม.รังสิต มองว่า การที่สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลจะเนินการจัดทำหวยรวมชุด เป็นการแสดงถึงความตั้งใจที่จะแก้ไขปัญหาสลากเกินราคาของรัฐบาล ถือว่าเป็นเรื่องที่ดีในการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค

แต่มองว่าการดำเนินการดังกล่าวจะแก้ปัญหาได้เพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น เพราะเป็นเพียงการไล่ตามปัญหา เพราะตราบใดที่ยังมีการขายสลากเป็นใบก็จะเกิดสลากรวมชุดและการขายสลากเกินราคา เนื่องจากควบคุมได้ยาก

“ผมคิดว่าปัญหาไม่จบหรอก เนื่องจากว่ามันเป็นแผ่นกระดาษ และพฤติกรรมของคนไม่แน่นอน ฉะนั้นก็จะแก้ปัญหาได้เพียงส่วนเดียว ปัญหาสลากราคาแพงจากการรวมชุดจะยังมีอยู่ต่อไป เพียงแต่คนจะรู้สึกว่าสำนักงานสลากมีความพยายาม แต่ความพยายามนั้นไม่ประสบความสำเร็จแค่นั้นเอง” นายสังศิตกล่าว

อย่างไรก็ตามการดำเนินการจัดสลากรวมชุด เชื่อว่าจะไม่ทำให้เกิดการรวมชุดที่ใหญ่ขึ้น เพราะกลุ่มที่ต้องการสลากรวมชุดใหญ่ หรือมีกำลังซื้อสูงมีไม่มาก โดยประเมินว่า ฐานของตลาดอยู่ที่ 1-2 ใบ ดังนั้น สำนักงานสลากจะต้องสำรวจความต้องการที่แท้จริงก่อน ส่วนจะจัดสรรให้ใครเป็นคนขายต่อ มองว่า ควรเป็นคนกลุ่มเดิมมากกว่า เพราะหากเพิ่มผู้ค้ารายใหม่เข้ามาจำหน่ายสลากรวมชุด มีความเสี่ยงที่จะขายสลากไม่หมด เพราะความต้องการแต่ละงวดไม่เท่ากัน

นายสังศิต กล่าวว่า แนวทางที่จะแก้ไขปัญหาสลากเกินราคาดีที่สุด คือ การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วย เช่น ตู้ขายสลาก หรือสลากออนไลน์ เพราะคุมราคาได้ง่าย และมีความเสี่ยงน้อยที่สุด จะขายชุดกี่ใบก็ได้ นอกจากนี้สนับสนุนให้มีรางวัลเงินสะสม หรือ แจ๊กพอต ด้วย แต่ขอให้สำนักงานสลากรับฟังเสียงของประชาชนส่วนใหญ่ เพราะไม่มีทางที่คนในประเทศจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยทั้ง 100%

ท้ายที่สุดจะเห็นว่า สลากเป็นสินค้าที่ต้องขายผ่านตัวกลาง ไม่ใช่กองสลากขายให้ถึงมือประชาชนโดยตรง ดังนั้นการแก้ไขราคาที่ยังบิดเบือนจึงเป็นโจทย์ใหญ่ที่ต้องตามติดกันต่อไป

เว้นแต่ว่าหวยรวมชุดจะไม่ได้ผล และเป็นเวลาของ”สลากออนไลน์” ที่ผู้ขายจะได้เจอผู้ซื้ออย่างกองสลากโดยตรง

เป็นอีกโจทย์ที่กองสลากต้องเดินเกมต่อไปด้วยความระมัดระวัง