หลาก&หลายเกษตร - ซีพีแนะเกษตรกรเลี้ยงกุ้ง ปลอดภัยไร้สารตกค้าง-กำไรยั่งยืน

อุตสาหกรรมกุ้งไทย คาดการณ์ว่าในปี 2569 จะเป็นปีพลิกฟื้นการส่งออกกุ้งกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง จากการที่สหรัฐประกาศอัตราภาษีนำเข้ากุ้งจากประเทศคู่แข่งอินเดีย ในอัตรา 60% เทียบกับไทยที่เสียภาษีนำเข้า 19% ไทยจึงมีโอกาสจะคว้าตลาดสหรัฐ ที่เคยเป็นของอินเดียถึง 3 แสนตันได้

นอกจากนี้ ยังมีตลาดสหภาพยุโรปที่ใกล้เจรจาความตกลงเปิดเขตการค้าเสรีกับไทยได้สำเร็จอีก 30,000 ตัน

อย่างไรก็ตาม โอกาสในการไขว่คว้าตลาดส่งออกจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อไทยต้อง ‘ผลิตกุ้ง’ เพิ่มขึ้นจากปัจจุบัน 270,000 ตัน ให้ได้ตามเป้าหมายของสมาคมกุ้งไทยคาดไว้ 400,000 ตันเสียก่อน ไม่เช่นนั้นตลาดดีไม่มีสินค้าก็เท่ากับเสียโอกาส

โดยนายไพโรจน์ อภิรักษ์นุสิทธิ์ ผู้อำนวยการใหญ่ ธุรกิจสัตว์น้ำครบวงจรเขตประเทศไทย บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ ซีพีเอฟ กล่าวว่า ปัญหาหลักของเกษตรกรไทยผู้เลี้ยงกุ้งไทยวันนี้มี 2 เรื่อง 1.ความเสียหาย และ 2.ต้นทุนการผลิตสูง

โรคยังอยู่กับการเลี้ยงกุ้งตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นตัวแดงดวงขาว หัวเหลือง จากไวรัสอีเอ็มเอส จากแบคทีเรีย อีเอชพีจากไมโครสปอริเดีย และอาการขี้ขาว โรคมีวิวัฒนาการในการปรับตัวที่อยู่รอดและเกิดเป็นโรคใหม่ๆ ขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นระบบป้องกันโรค (จากไวรัสและแบคทีเรีย) จึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้ไม่เกิดความเสียหายที่เกษตรกรต้องให้ความสำคัญและเข้มข้นตลอดเวลา

สิ่งสำคัญคือ ในวันนี้เกษตรกรจะต้องรู้ว่าต้นทุนการผลิตของเราอยู่ที่เท่าไร แล้วเราจะลดต้นทุนและเพิ่มความสามารถในการทำกำไรได้อย่างไร

1.เพิ่มผลผลิตสูงขึ้น การทำให้ผลผลิตสูงขึ้นไม่จำเป็นต้องเพิ่มความหนาแน่นหรือเพิ่มปริมาณของกุ้งที่ปล่อย การปล่อยกุ้งเพิ่มแต่ความสามารถในการรองรับผลผลิตยังเท่าเดิม เราก็จะได้ผลผลิตเท่าเดิมแต่ได้กุ้งที่มีขนาดเล็กลงแทน

เช่น ถ้าบ่อสามารถรองรับผลผลิตได้ที่ 3,000 กิโลกรัม (ก.ก.)/ไร่ ถ้าเราปล่อยกุ้งที่ 100,000 ตัว/ไร่ ความสามารถที่เราจะจับกุ้งได้ขนาดกุ้ง 33 ตัว/ก.ก. ถ้าเราปล่อยกุ้งที่ 150,000 ตัว/ไร่ ความสามารถที่เราจะจับกุ้งได้ขนาดกุ้ง 50 ตัว/ก.ก. ถ้าเราปล่อยกุ้งที่ 200,000 ตัว/ไร่ ความสามารถที่เราจะจับกุ้งได้ขนาดกุ้ง 70 ตัว/ก.ก.

ดังนั้น หัวใจสำคัญของการเพิ่มผลผลิตที่สูงขึ้นอยู่ที่การเพิ่มความสามารถรองรับผลผลิตของบ่อ (carrying capacity) โดยการเพิ่มเติมปริมาณแร่ธาตุ ปริมาณออกซิเจน และการควบคุมความหนาแน่นที่เหมาะสม

การแบ่งจับกุ้งออกบางส่วน เพื่อให้มีพื้นที่ในการรองรับผลผลิตที่เพิ่มขึ้น เช่น เมื่อผลผลิตในบ่อถึงจุดที่บ่อจะรองรับผลผลิตได้ เราแบ่งออกกุ้ง 30% แล้วเลี้ยงส่วนที่เหลือต่อก็จะทำให้เราผลิตกุ้งได้ไซซ์ใหญ่ขึ้นและมีปริมาณผลผลิตรวมที่เพิ่มขึ้น

การเพิ่มระดับน้ำ จาก 1.5 เมตร เป็น 2 เมตร จากบ่อที่มีความสามารถในการผลิต 3,000 ก.ก./ไร่ โดยความลึกของน้ำ 1.6 เมตร การปล่อยกุ้งที่ 100,000 ตัว/ไร่ สามารถผลิตได้ที่ ขนาดกุ้ง 30 ตัว/ก.ก. ผลผลิตกุ้ง 3,300 ก.ก./ไร่ ถ้าเพิ่มระดับน้ำเป็น 2 เมตร เราสามารถผลิตได้ที่ขนาด 25 ตัว/ก.ก. ผลผลิตกุ้ง 4,100 ก.ก./ไร่

ซึ่งเมื่อเราสามารถเพิ่มความสามารถในการรองรับผลผลิต เราก็จะสามารถเพิ่มปริมาณผลผลิต ผ่านการทำกุ้งให้ขนาดใหญ่

โดยเห็นว่า สูตรการเลี้ยงกุ้งยิ่งตัวใหญ่ยิ่งได้ราคาดี จะสามารถสร้างผลตอบแทนต่อเกษตรกรในรูปกำไรได้สูงสุดถึง 500,000 บาท/ไร่ หรือ กำไรก.ก.ละ 100 บาท/กุ้งขนาดใหญ่ 20 ตัว/ก.ก.

การเลี้ยงกุ้ง 1 ไร่จะได้ผลผลิต 5,000 ก.ก. กุ้งไซซ์ใหญ่ได้ราคาก.ก.ละ 280 บาท จากต้นทุน 180 บาท กำไรก.ก.ละ 100 บาท เพราะเทียบกับการผลิตไซซ์เล็ก เช่น 70 ตัว/ก.ก. จะได้ผลผลิต 1,400 ก.ก. กุ้งไซซ์เล็กได้ราคาก.ก.ละ 150 บาท เทียบกับต้นทุน 120 บาท กำไรก.ก.ละ 30 บาท ทำกำไรต่อไร่ได้เพียง 40,000 บาทเท่านั้น

2.คุณภาพดี เกษตรกรต้องผลิตกุ้งที่ดี คือ กุ้งสุขภาพดี ไม่ป่วย ปลอดสารตกค้าง ตรงความต้องการของตลาด

3.ต้นทุนต่ำ ด้วยแนวคิด 3 สูง 1 ต่ำ 1 ศูนย์ (3:1:0) กลยุทธ์สู่ความเป็นผู้นำต้นทุนต่ำ โดย 3 สูง หมายถึง “อัตราการเจริญเติบโตสูง” ระยะเวลาการเลี้ยงสั้นทำให้ต้นทุนการผลิตต่ำ

“อัตรารอดสูง” อัตรารอดที่หายไป 20% จะทำให้ต้นทุน ค่าอาหารกุ้งเพิ่มขึ้น 10-12 บาท/ก.ก. และต้นทุนค่าลูกกุ้งเพิ่มขึ้น 20%

และ “ผลผลิตต่อพื้นที่สูง” เพื่อลดค่าใช้จ่ายคงที่ เช่น ค่าก่อสร้าง ค่าอุปกรณ์ ค่าปรับปรุงบ่อ ค่าแรงงาน

ส่วน 1 ต่ำ หมายถึง อัตราแลกเนื้อต่ำ และ 1 ศูนย์ สุดท้าย หมายถึง ไม่มีการเสียหายระหว่างการเลี้ยง

นอกจากนี้ ต้องลดของเสียในระบบและควบคุมเชื้อในระบบ โดยเริ่มตั้งแต่การให้อาหารกุ้งที่เหมาะสมกับการเลี้ยง โปรตีนที่พอเหมาะเพื่อให้มีโปรตีนส่วนเกินตกค้างในบ่อน้อย

การควบคุมเชื้อในระบบการเลี้ยงและการรักษาสิ่งแวดล้อมภายนอก โดยการหลีกเลี่ยงการใช้ยาปฏิชีวนะและสารเคมีต้องห้ามระหว่างการเลี้ยง

การสร้างสมดุลจุลินทรีย์ในระบบการเลี้ยงหรือโปรไบโอติกฟาร์มมิ่ง โดยการสร้างสมดุลจุลินทรีย์สำหรับเสริมสุขภาพกุ้ง จุลินทรีย์สำหรับบำบัดในน้ำ และจุลินทรีย์สำหรับการบำบัดพื้นบ่อ

การเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต การเพิ่มความสามารถในการรองรับผลผลิตกุ้งของบ่อ การเป็นผู้นำต้นทุนการเลี้ยงต่ำ การสร้างสมดุลการเลี้ยงให้เหมาะสมด้วยโปรไบโอติกฟาร์มมิ่ง การผลิตกุ้งคุณภาพ ปลอดภัยไร้สารตกค้าง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

ทั้งหมดนี้ไม่เพียงสร้างรายได้งาม แต่ยังสร้างความยั่งยืนให้กับเกษตรกรและอุตสาหกรรมกุ้งไทยตลอดไป