หากพูดถึงป่าจากใกล้กรุง คงมีคนจำนวนไม่น้อยนึกไม่ถึงว่าท่าฉลอมและมหาชัยยังคงมีป่าจากหลงเหลืออยู่ เพราะในความเข้าใจของผู้คน เมืองแห่งนี้คือเมืองอุตสาหกรรม ศูนย์กลางเศรษฐกิจและแหล่งรวมแรงงานที่เต็มไปด้วยความเจริญ
ทุ่งแสงตะวันสำรวจป่าจาก
แต่ภายใต้ภาพจำเหล่านั้น ในพื้นที่ท่าฉลอม มหาชัย และบางหญ้าแพรก จ.สมุทรสาคร ยังมีระบบนิเวศป่าจากซ่อนตัวอยู่แม้จะลดน้อยลงทุกวันอย่างน่าใจหาย ผู้คนที่เติบโตมากับวิถีป่าจากต้องเผชิญกับกระแสสังคมที่มองพื้นที่เหล่านี้เป็นเพียง “ที่รกร้าง” และไร้ประโยชน์
สำหรับบางคน ป่าจากกลับกลายเป็นภาระที่ทำให้ภาษีที่ดินสูงขึ้นจนหลายพื้นที่จำเป็นต้องถูกถางทำลาย
ป่าจากบ้านเกาะสมุทร
ท่ามกลางวิกฤตนี้ยังมีเรื่องราวเล็กๆ ที่ช่วยจุดประกายความหวังขึ้นมาอีกครั้ง ธันวา เจ๋ง รุ่ง และหมีพูห์ เด็กๆ จากท่าฉลอมและมหาชัยใช้เวลาว่างส่วนใหญ่อยู่ในป่าจาก พวกเขาไม่ได้มองที่นี่เป็นเพียงสนามเด็กเล่น แต่เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่ผูกพันกับชีวิต เด็กๆ คอยสอดส่องผู้คนที่เข้ามาเยือน เฝ้าระวังการจับสัตว์น้ำ และเรียนรู้การอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างเข้าใจ
ธันวา เด็กริมป่าจาก
“บ้านผมอยู่ข้างหน้าป่าจากนี้เลยครับ ว่างๆ พวกเราจะนัดกันมาหาปลากัดมหาชัย ช่วงนี้หายากขึ้นมาก เพราะรอบๆ ป่ามีการสร้างเขื่อน ตัดทางน้ำที่ไหลเข้าป่า ถ้าฝนไม่ตก ป่าก็แห้ง แล้วปลากัดก็ตายครับ” ธันวา ด.ช.วรัญญู แก้วสุกใส เล่าด้วยน้ำเสียงกังวล
เมืองขยาย ป่าจากหาย
การเติบโตท่ามกลางป่าจากทำให้เด็กๆ ซึมซับคุณค่าทรัพยากรท้องถิ่นโดยไม่ต้องมีใครบอก แม้วันนี้พวกเขาอาจยังไม่เห็นภาพวิกฤตทั้งหมดชัดเจนนัก แต่ความผูกพันและความหวงแหนที่เกิดขึ้นคือเมล็ดพันธุ์สำคัญของการอนุรักษ์ในอนาคต ป่าจากอาจกำลังลดลงแต่ยังไม่ถึงกับหายไปเสียทีเดียว
เด็กๆ หาปลากัดป่ามหาชัย
“สิ่งที่น่ากังวลคือถ้าป่าจากหายไป มันไม่ใช่แค่พื้นที่สีเขียวของเมืองที่หายไป แต่สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศอย่างปลากัดป่ามหาชัยก็จะสูญหายไปด้วย รวมถึงวิถีชีวิตและภูมิปัญญาที่ชาวบ้านสืบทอดกันมานานก็อาจเหลือเพียงแค่เรื่องเล่าในความทรงจำ”
คิม จิรพันธ์ อุปนายกสมาคมปลากัด
คิม จิรพันธ์ พรหมรักษา อุปนายกสมาคมปลากัด ผู้ผลักดันการอนุรักษ์ปลากัดป่ามหาชัยผ่านเรื่องราวของป่าจากมาอย่างต่อเนื่อง บอกเล่าถึงความพยายามที่ยังคงดำเนินต่อไปด้วยความหวัง
คำถามสำคัญจึงอาจไม่ใช่เพียง “ป่าจากเหลืออยู่เท่าไร” แต่อยู่ที่ว่าเราจะรักษาสิ่งที่ยังเหลืออยู่เอาไว้ได้อย่างไร เพื่อไม่ให้วันหนึ่งป่าจากกลายเป็นเพียงเรื่องเล่าในความทรงจำของคนรุ่นก่อน
ปลากัดป่ามหาชัย อัญมณีแห่งป่าจาก
สำหรับเด็กๆ ในวันนี้ ป่าจากไม่ควรเป็นเพียงอดีตที่ถูกเล่าขาน แต่ควรเป็นพื้นที่ที่พวกเขาได้วิ่งเล่น เรียนรู้ และเติบโตไปพร้อมกับธรรมชาติ และบางที…ความหวังของป่าจากอาจไม่ได้อยู่ที่ใครอื่นเลย แต่อยู่ในหัวใจเล็กๆ ของเด็กเหล่านี้ที่ยังคงมองเห็นคุณค่าสิ่งที่หลายคนหลงลืมไปแล้ว
พบเรื่องราวปลากัดป่ามหาชัย ในป่าจาก สมุทรสาคร ในรายการทุ่งแสงตะวัน ทางเพจ ทุ่งแสงตะวัน และ YouTube : Payai TV
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
