สดจากเยาวชน - ย่ามจุ๊บจิ๊บดอยเต่า ลายจกจากแม่

ชุมชนชาวกะเหรี่ยงโผล่งบ้านหล่ายแก้ว อ.ดอยเต่า พื้นที่ตอนใต้ของจังหวัดเชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมด้านการทอผ้าที่น่าชื่นชมแห่งหนึ่ง

ตุ๊กตาหนุ่มสาวดอยเต่า ฝีมือวัยรุ่น

เสื้อผ้าที่ถักทอจากหมู่บ้านหล่ายแก้วมีที่มาน่าทึ่ง เริ่มจากการปลูกต้นฝ้ายในฤดูฝน พอต้นฝ้ายออกดอก ติดผล แตกออกเป็นปุยฝ้ายก็เก็บปุยฝ้ายมาตากให้แห้งดีแล้วตีให้ขึ้นฟู จากนั้นจึงนำมาปั่นให้เป็นเส้นบางๆ นำไปย้อมด้วยสีที่ค้นพบในธรรมชาติมาเนิ่นนาน นานาสารพัดสี ฝ้ายที่ผ่านการย้อมพร้อมจะนำไปทอเป็นผ้าผืนก่อนตัดเย็บเป็นขั้นตอนสุดท้าย

วัยรุ่นเจ้าของผลงานตุ๊กตา

เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม ข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันล้วนมาจากมือทำ มีการพึ่งพาตัวเองสูง เนื่องจากในสมัยก่อนดอยเต่าเป็นชุมชนที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ไกลเมือง เดินทางไม่สะดวกสบายเหมือนปัจจุบัน และด้วยชาวกะเหรี่ยงโผล่งบ้านหล่ายแก้วมีความสามารถในงานฝีมือติดตัวมาจากบรรพบุรุษ จึงถ่ายทอดต่อกันมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน รุ่นต่อรุ่น มีผ้าทอด้วยกี่เอวเป็นมรดกภูมิปัญญาที่ไม่เคยขาดหาย

สีสันจากต้นไม้ที่อยู่หลังบ้าน

เด็กรุ่นใหม่เติบโตข้างแม่ที่ทอผ้าทุกวันโดยเฉพาะเด็กผู้หญิง จึงซึมซับรับรู้และฝึกทอผ้ามาตั้งแต่ยังเป็นเด็กตัวน้อยๆ จากทอชิ้นเล็กๆ คล้ายของเล่น มาเป็นกี่เอวอันเล็กแบบเด็กๆ พอโตขึ้นหน่อยก็มักจะทอผ้าพื้นกันได้เป็นส่วนใหญ่

สีสันจากธรรมชาติ

เด็กๆ มักจะทอย่ามใช้เอง หรือให้แม่เย็บเป็นกระเป๋าสะพายใบน้อย เป็นจุดกำเนิดของสินค้าที่ขายดีไม่เคยแผ่ว

กว่าจะเป็นลวดลายจากกี่เอว

กระเป๋าจกลายใบเล็กๆ น่ารัก เป็นไอเท็มยอดฮิตของกลุ่มผ้าทอกะเหรี่ยงบ้านหล่ายแก้วที่มีการสั่งซื้อมากที่สุดมาทุกยุคทุกสมัย ไม่เพียงเล็กกะทัดรัด ย่ามใบนี้มีชื่อว่า “ย่ามจุ๊บจิ๊บ” ซึ่งมีเรื่องราวเบื้องหลังน่ารักน่าสนใจ

เด็กๆ ทอผ้าพื้น ลายจกจากแม่

เด็กหญิงจุ๊บจิ๊บ สมัยที่เธออายุ 8 ขวบ หัดทอผ้าโดยมีแม่ช่วยจกลายเล็กๆ ให้ ตัดเย็บแล้วฝากคุณพ่อซึ่งเป็นฝ่ายขายออกบูธสินค้าผ้าทอในงานต่างๆ นำไปขาย ปรากฏว่ามีคนสนใจฝีมือเด็ก จนมีออร์เดอร์ตามมาในเวลาต่อมา เด็กน้อยภูมิใจและมีกำลังใจทอย่ามจุ๊บจิ๊บต่อไป หลายปีผ่านไปจนจุ๊บจิ๊บโตเป็นสาว ย่ามจุ๊บจิ๊บก็ยังคงเป็นที่ต้องการ

ดอกฝ้าย ต้นทางผ้าทอ

ในขณะที่แม่ๆ ทองานผ้าผืนชิ้นงาม เด็กๆ เริ่มเรียนรู้การทอด้วยงานย่ามเล็กๆ กลุ่มวัยรุ่นในชุมชนก็สร้างสรรค์ชิ้นงานตามความถนัดของตัวเอง กลายเป็นงานคราฟต์ที่ได้รับความสนใจ อย่างเช่น ตุ๊กตาเด็กชายหญิงกะเหรี่ยงโผล่ง ตุ๊กตาช้าง กระต่าย หมูป่า ที่นำเศษผ้าจากการตัดเย็บมาสร้างสรรค์สินค้าใหม่ขึ้นมาได้อีกมากมาย

ทอนับเดือนแต่ลูกค้าเลือกภายในหนึ่งนาที

เมื่อภูมิปัญญาเดินเคียงข้างการออกแบบ งานคราฟต์จึงไม่ได้เป็นเพียงมรดกจากอดีต แต่กลายเป็นภาษาของอนาคตที่ผู้คนทั่วโลกเข้าใจร่วมกัน

และสิ่งสำคัญก็คือเด็กๆ กำลังรับไม้ต่อในด้านคุณค่าของงานทำมือที่ประณีต สวยงาม และเป็นมิตรกับธรรมชาติอย่างแท้จริง พูดได้ว่าสมาชิกในชุมชนหลายรุ่นหลายวัยกำลังร่วมกันสร้างอนาคตของชุมชนตนเอง กำลังร่วมกันทำให้ผ้าทอกะเหรี่ยงโผล่งมีอนาคต สร้างสรรค์เศรษฐกิจชุมชนให้ก้าวไปข้างหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง

ย่ามจุ๊บจิ๊บ

ร่วมเป็นกำลังใจให้ชุมชนงานคราฟต์ที่น่ารักน่าชื่นชมไปด้วยกัน ทำความรู้จักหมู่บ้านหล่ายแก้วและผู้คนเล็กๆ ที่ร่วมสร้างเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ในซีรีส์ทุ่งแสงตะวัน ชุด กะเหรี่ยงโผล่งดอยเต่า รับชมทางออนไลน์เพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน และยูทูบ payaiTV

วสวัณณ์ รองเดช