คอลัมน์ ฝึกภาษาอังกฤษกับข่าวสดอิงลิช
คงไม่มีใครไม่เคยเล่นเกมเศรษฐี ในภาษาอังกฤษนั้น เกมนี้เรียกว่า Monopoly แปลตรงตัวได้ว่า การผูกขาด สงวนสิทธิ์ไว้แต่เพียงผู้เดียว เพราะกว่าจะป็นเศรษฐีในเกมได้ ต้องผูกขาด ฟาดฟันผู้เล่นคนอื่นไปไม่น้อย
โดยนิยามแล้ว Monopoly คือตลาดที่มีผู้เล่นเบ็ดเสร็จรายเดียว หรือไม่ก็มีอำนาจเหนือตลาดอยู่รายเดียวเกือบสมบูรณ์ แม้เราจะพอนึกออกว่ามีหลายธุรกิจที่ไร้คู่แข่งในเมืองไทย แต่ส่วนใหญ่แล้วในภาพรวมก็จะเป็นลักษณะ Duopoly คือมีผู้แข่งขันเพียงสองรายในตลาด
ที่พบบ่อยที่สุดก็คือ Oligopoly หรือตลาดที่แม้จะมีคู่แข่งมากกว่าสองราย แต่ก็ยังมีการแข่งขันจำกัดอยู่เพียงไม่กี่รายอยู่ดี
การมีธุรกิจไม่กี่เจ้าในตลาดส่งผลให้อำนาจต่อรองของผู้บริโภคลดลง เพราะทางเลือกมีไม่มาก ไม่ซื้อเจ้านี้ก็ต้องหันไปง้ออีกเจ้าหนึ่ง เจ้าของธุรกิจจึงได้เปรียบ จะตั้งราคาหรือเงื่อนไขซื้อขายอย่างไรก็ได้
เพื่อไม่ให้เกิด Monopoly Market จึงต้องมีกลไกของกฎหมายป้องกันการผูกขาดทางการค้าเช่นนี้ขึ้นมา ในภาษาอังกฤษเรียกว่า Anti-monopoly law หรือ Antitrust law ประเทศไทยเราเองก็มีกฎหมายลักษณะนี้ คือ พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า มีชื่อในภาษาอังกฤษในความหมายเชิงส่งเสริมการแข่งขันว่า Trade competition law
ความผิดหลักๆ ที่กฎหมายนี้พุ่งเป้าไปคือพฤติกรรมการ “ฮั้ว” กันเองของผู้เล่นในตลาด เรียกในภาษาอังกฤษว่า Cartel เพื่อที่จะแอบตกลงราคา หรือควบคุมปริมาณการผลิตกันเอง อย่างลับๆ ในหมู่คู่แข่งไม่กี่คน เพื่อให้สามารถควบคุมตลาดได้และป้องกันผู้เล่นรายใหม่นั่นเอง
อีกสิ่งหนึ่งที่จะนำไปสู่การผูกขาดได้ง่ายที่สุดคือการควบรวมกิจการ หรือ Merger เรียกได้ว่าเป็นทางลัดในการเติบโตของธุรกิจ เมื่อจับเอาบริษัทที่ใหญ่อยู่แล้วมารวมกัน
ฟังดูแล้วอาจล้วนเป็นการกระทำที่เราคุ้นหูกันดี แต่ที่ผ่านมานับตั้งแต่พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้าประกาศใช้ในปี 2542 ยังไม่เคยเอาผิดใครได้เลยสักคดีเดียว
Monopoly แบบที่ตอนจบมีเศรษฐีคนเดียวจึงอาจไม่สนุกเหมือนในเกมเท่าไหร่นัก
