คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
โดย…น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
ขอทราบว่าที่พูดว่าหมอนรองกระดูกเคลื่อนเป็นอย่างไร อันตรายขนาดไหน
เด็กน้อย
ตอบ เด็กน้อย
คำตอบนำมาจากอรรถาธิบายของ น.อ.นพ.ทายาท บูรณกาล ศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช ว่า หมอนรองกระดูกเป็นอวัยวะที่มีลักษณะเหนียว เป็นเหมือนหมอนที่มีส่วนของปลอกหมอนและไส้ของหมอนอยู่ภายใน อยู่ระหว่างกระดูกแข็งแต่ละข้อ ดังนั้นจึงทำหน้าที่เชื่อมต่อกระดูกสันหลังส่วนแข็งแต่ละข้อระหว่างระดับคอจนถึงระดับเอว
การที่หมอนรองกระดูกเชื่อมต่อแทรกอยู่ระหว่างกระดูกแข็งแต่ละข้อนั้นทำให้การเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลังทั้งหมดมีลักษณะต่อเนื่องคล้ายกระดูกงู และมีลักษณะการเคลื่อนที่เคลื่อนไหวอย่างสมดุล
ธรรมชาติสร้างหมอนรองกระดูกให้มีความยืดหยุ่นและมีความเหนียวคงทนเป็นอย่างดียิ่ง แม้จะใช้หมอนรองกระดูกในการเคลื่อนไหวมาเป็นเวลาหลายปีหมอนรองกระดูกนี้ก็มักจะยังคงใช้งานได้
แต่เนื่องจากหมอนรองกระดูกมีลักษณะที่ยืดหยุ่น เป็นลักษณะของพังผืดเหนียว จึงทำให้เกิดการฉีกขาดได้ การฉีกขาดของหมอนรองกระดูก หรือเปลือกของหมอนรองกระดูกก่อให้เกิดความเจ็บปวดแผ่ซ่านไปยังบริเวณของแผ่นหลังหรือบริเวณคอ
ภาวะหมอนรองกระดูกที่ปริหรือฉีกมักพบในผู้ป่วยวัยกลางคนขึ้นไป โดยถือว่าการปริฉีกของเปลือกหมอนรองกระดูกเป็นภาวะเสื่อมสภาพของร่างกายชนิดหนึ่ง
หากการปริรุนแรงไม่มากนักผู้ป่วย หายขาดได้โดยการรับประทานยา ระมัดระวังการใช้หลัง และรอเวลาเพื่อให้ธรรมชาติซ่อมแซมปลอกหมอนที่ฉีกขาดนี้ด้วยตนเอง
แต่ในผู้ป่วยบางรายที่การฉีกขาดของปลอกหมอนรองกระดูกรุนแรง และเนื่องจากมีน้ำหนักของร่างกายเข้ามากดและดึงรั้งหมอนรองกระดูกอยู่ตลอดเวลา ทำให้การปริแตกของเปลือกหมอนรองกระดูกเป็นมากขึ้น จนในที่สุดไส้ของหมอนรองกระดูกจะค่อยๆ ไหลออกมาทางรอยแตกนี้
เรียกภาวะเคลื่อนตัวของไส้หมอนรองกระดูกออกมาภายนอกว่าเกิดการแตกของหมอนรองกระดูก
หากการเคลื่อนตัวของไส้หมอนรองกระดูกไปอยู่ในจุดที่ไม่มีเส้นประสาทผู้ป่วยก็จะไม่มีอาการแต่อย่างใด แต่ถ้าหากการเคลื่อนตัวของไส้หมอนรองกระดูกไปในตำแหน่งที่มีเส้นประสาทอยู่ข้างหลัง ไส้หมอนรองกระดูกซึ่งมีลักษณะเหมือนเยลลี่เหนียวๆ จะค่อยๆ เคลื่อนตัวไปกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง ก่อให้เกิดภาวะกดทับเส้นประสาทจากหมอนรองกระดูก ซึ่งเป็นภาวะที่ก่อให้เกิดอาการปวดร้าวไปตามแขนหรือไปตามขาที่พบได้บ่อย
ในกรณีที่หมอนรองกระดูกที่แตกยื่นออกมานั้นมีขนาดไม่ใหญ่มาก ก่อให้เกิดอาการปวดไม่มากนักและไม่ก่อให้เกิดอาการอ่อนแรงหรือชาเนื่องจากการกดทับเส้นประสาท
ภาวะที่เร่งทำให้เกิดการฉีกขาดของหมอนรองกระดูกที่ยอมรับกันในปัจจุบัน ได้แก่ น้ำหนักตัวผู้ป่วยที่มากเกินไป จะทำให้หมอนรองกระดูกมีโอกาสฉีกขาดง่ายขึ้น หรือการที่ผู้ป่วยออกกำลังกายมากเกินไป บิดตัวผิดพลาด ก้มตัวลงผิดท่าทาง จะยิ่งเปิดโอกาสให้หมอนรองกระดูกฉีกขาดง่ายขึ้นเช่นกัน อีกประการหนึ่งที่เป็นต้นเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ การสูบบุหรี่ และความอ้วน
การรักษาโรคหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาททำได้โดยกินยา การทำเวชศาสตร์ฟื้นฟู หรือกายภาพบำบัด
แต่ในกรณีที่หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาทรุนแรงมีขนาดใหญ่และก่อให้เกิดปัญหาของระบบประสาทจนไม่สามารถรักษาด้วยเทคนิคกายภาพบำบัด ต้องรักษาโดยการผ่าตัดนับว่าเป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลดี
แต่ขึ้นอยู่กับประเภทของหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมา รวมทั้งองค์ประกอบ อื่นๆ เช่น ลักษณะของคนไข้ ความอ้วน น้ำหนัก อายุ ความต้องการของคนไข้ในการกลับไปใช้งาน ต่างๆ เหล่านี้เป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะใช้พิจารณาวิธีการรักษาที่เหมาะสมที่สุดต่อผู้ป่วยแต่ละราย
เช่น ผู้ป่วยที่ต้องการแผลเล็ก เจ็บน้อย หายเร็ว การผ่าตัดที่ใช้กล้องแบบสอดเข้าไปหยิบหมอนรองกระดูก หรือวิธีผ่าตัดหมอนรองกระดูกแบบแผลเล็กโดยใช้กล้องทางจุลศัลยกรรม ก็เหมาะสม
แต่หากผู้ป่วยมีความเสื่อมสภาพของหมอนรองกระดูกมาก และต้องการกลับไปใช้ชีวิตค่อนข้างสมบุกสมบัน การผ่าตัดที่เหมาะสมอาจจะเป็นการผ่าตัดเปลี่ยนหมอนรองกระดูกเทียม เป็นต้น
