คอลัมน์ ข่าวสดหลากหลาย
สํานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ กระทรวงสาธารณสุขและศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) จัดแถลงข่าว “เหล้ามือสอง : ผลกระทบของการดื่มแอลกอฮอล์ในยุคโลกเสรีและสังคมไทย” ภายใต้ความร่วมมือระหว่างองค์การอนามัยโลก และสสส. เพื่อให้ประชาชนตระหนักเกี่ยวกับภัยของเหล้ามือสอง ที่กำลังเป็นปัญหาใหญ่อยู่ในขณะนี้ ก่อนจะนำไปสู่การร่วมมือกันแก้ปัญหา
ดร.บัณฑิต ศรไพศาล รองผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ กล่าวว่า ขณะนี้ความรู้ในประเทศไทยเรื่องผลกระทบของเหล้ามือสองนั้นยังไม่เพียงพอ การจัดแถลงข่าวครั้งนี้เพื่อกระตุ้นทุกภาคส่วนให้เห็นความสำคัญของเรื่องนี้ โดยสสส.ให้ความสำคัญกับปัญหาผล กระทบของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งตัวผู้ดื่มและ ผู้ที่ได้รับผล กระทบทั้งในครอบครัวและสังคม
ผลงานวิจัยในครั้งนี้จะทำให้สังคมไทยได้รับรู้ข้อมูลเชิงประจักษ์ที่แสดงผลเป็นตัวเลขระดับความรุนแรงของปัญหาจากการดื่มว่ามีมากแค่ไหน ซึ่งที่ผ่านมาประเทศไทยมักมีมาตรการแก้ปัญหาหลังจากเกิดเรื่องขึ้นแล้ว เช่น เด็กหญิงอายุ 13 ที่ถูกข่มขืนบนรถไฟหลังจากผู้ก่อเหตุดื่มสุรามา นอกจากนี้ยังมีผลวิจัยว่าเด็กส่วนมากในสถานพินิจล้วนก่อเหตุต่างๆ หลังจากดื่มสุรามาไม่เกิน 5 ชั่วโมง
“เรื่องผลกระทบต่างๆ รัฐจะต้องให้การสนับสนุนการศึกษาวิจัยและนำมาบอกให้ประชาชนได้รู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนไทยนั้นไม่ได้มีนิสัยพิทักษ์สิทธิของตัวเองเหมือนฝรั่ง คนที่ได้รับผล กระทบจากเหล้ามือสองไม่ค่อยออกมาพูด ตรงนี้นักวิชาการจะต้องออกมาพูดแทนประชาชน และหลังจากสังคมได้รับรู้ภัยจากเหล้ามือสองมากขึ้นก็จะมีมาตรการต่างๆ ในการควบคุมดูแลปัญหานี้ตามมา ที่ผ่านมาเราเคยมีการพูดถึงปัญหาควันมือสองจากผู้สูบบุหรี่กันมามาก แต่ผู้สูบบุหรี่นั้นยังไม่มีใครที่สูบแล้วออกไปทำร้ายร่างกายผู้อื่น ออกไปขับรถชนผู้อื่นแต่กับเหล้านั้นผู้ที่ดื่มแล้วขับมีให้เห็นทุกวัน เกิดความสูญเสียทันทีเราจึงควรหันมาจัดการปัญหานี้อย่างจริงจัง” ดร.บัณฑิตกล่าว
ผลสำรวจสถานการณ์ภัยเหล้ามือสองต่อสังคมไทย โดยเก็บข้อมูลจากประชาชนไทยอายุ 18 ปีขึ้นไป 1,695 คน ในจังหวัดเชียงใหม่ ขอนแก่น สุราษฎร์ธานี ชลบุรี และกรุงเทพฯ โดยคนไทยมากกว่า 80% เคยได้รับผลกระทบจากการดื่มของคนอื่น (ภัยเหล้ามือสอง) เช่น คนในครอบครัว เพื่อน คนแปลกหน้า ขณะที่คนไทยดื่มแอลกอฮอล์ มีประมาณ 33%
อาจกล่าวได้ว่า “นักดื่มหนึ่งคนส่งผลกระทบต่อผู้อื่นรอบข้างถึง 2.4 คน” ผลกระทบส่วนใหญ่เป็นผลกระทบทางด้านจิตใจและความรู้สึกไม่ปลอดภัยมากถึง 30-40% เช่น รู้สึกไม่ปลอดภัย หวาดกลัวเมื่อต้องเผชิญหน้ากับคนแปลกหน้าที่ดื่มตามถนนหรือในสถานที่สาธารณะ เคยต้องตื่นกลางดึก/นอนไม่หลับ เพราะเสียงดังจากวงสุราหรือคนเมาบริเวณบ้าน/ชุมชน หรือเคยถูกคนดื่มพูดจาหยาบคายใส่ ส่วนผลกระทบทางด้านสังคมและการดำเนินชีวิต สูงเป็นอันดับ 2 เช่น คนดื่มไม่ทำงานที่ได้รับมอบหมาย 30% มีปัญหากับเพื่อนหรือคนในครอบครัวที่ดื่ม 10%
ผลกระทบทางด้านการเงินและทางเศรษฐศาสตร์ 22% เช่น เงินไม่พอใช้ ทรัพย์สินได้รับความเสียหาย หรือถูกขโมย จากการคำนวณมูลค่าความเสียหายที่ผู้ได้รับผลกระทบต้องควักกระเป๋าหรือสูญเสีย มีมูลค่าประมาณ 8,500 บาทต่อรายต่อปี และผลกระทบจากถูกทำร้ายร่างกายและทางเพศ 6%
นอกจากนี้ เด็กและเยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ปี ยังได้รับผลกระทบจากเหล้ามือสอง 25% เช่น ถูกดุด่าอย่างรุนแรง 7% อยู่ในเหตุการณ์ความรุนแรงในครอบครัว 7% ถูกทอดทิ้ง/ถูกปล่อยให้อยู่ในสถานการณ์ไม่ปลอดภัย 4% ถูกตี/ทำร้ายร่างกาย 2% ความรุนแรงเหล่านี้ ส่งผลเสียต่อทั้งสุขภาพกายและใจ คุณภาพชีวิตและพัฒนาการของเด็ก ตลอดจนผลต่อการมีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมต่างๆ เมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ด้วย ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปถึงระดับสังคมและประเทศชาติ เกี่ยวข้องกับความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยในสังคม รวมถึงการปกป้องสิทธิมนุษยชนจากภัยต่างๆ ที่เกิดจากแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะสิทธิเด็กและเยาวชน
จึงจำเป็นต้องสร้างความตระหนักในเรื่องนี้แก่สังคมมากขึ้น โดยควรมีมาตรการป้องกัน ลดจำนวนและความรุนแรงของปัญหาที่เกิดต่อทั้งตัวผู้ดื่มและผู้อื่น
นายแด็ก เรคเว นักวิชาการอาวุโส ฝ่ายการจัดการปัญหายาเสพติดองค์การอนามัยโลก กล่าวว่า ยินดีที่ได้ร่วมงานกับประเทศไทยในครั้งนี้เนื่องประเทศไทยถือเป็นผู้นำระดับโลกที่ศึกษาเกี่ยวกับผล กระทบแอลกอฮอล์ นอกจากเป็นผู้นำแล้ว ยังให้การสนับสนุนองค์การอนามัยโลกหลายด้าน ทั้งการศึกษางานวิจัย การขับเคลื่อนการควบคุมแอลกอฮอล์
ขณะนี้ทั่วโลกมีนักดื่มประมาณ 38% ของประชากรโลก ในทางกลับกันคือมีคนที่ไม่ดื่ม 62% ซึ่งเป็นประชากรกลุ่มใหญ่ในโลก องค์การอนามัยโลก ให้ความสำคัญในการป้องกันปัญหาผลกระทบจากแอลกอฮอล์ โดยมียุทธศาสตร์โลกว่าด้วยการลดปัญหาจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่ให้ความสำคัญในการปกป้องสิทธิและสุขภาพของผู้บริสุทธิ์ที่ได้รับผลกระทบจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งปัญหาสุขภาพ การบาดเจ็บ หรือถูกละเมิดสิทธิ์ต่างๆ โดยเฉพาะกลุ่มประชากรเปราะบาง เช่น เด็กและเยาวชน ซึ่งผลกระทบของแอลกอฮอล์ต่อผู้อื่นเป็น 1 ใน 4 หัวข้อสำคัญที่องค์การอนามัยโลก เร่งสนับสนุนให้ศึกษาเพื่อนำข้อมูลไปใช้พัฒนานโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้มีประสิทธิภาพ
ศาสตราจารย์โรบิน รูม ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยนโยบายแอลกอฮอล์ มหาวิทยาลัยลาโทรบ ประเทศออสเตรเลีย นักวิจัยอาวุโสระดับโลกในด้านปัญหาและนโยบาย แอลกอฮอล์ กล่าวว่า ที่ผ่านมางานวิจัยเกี่ยวกับแอลกอฮอล์ส่วนใหญ่ สนใจที่ ผลกระทบโดยตรงที่เกิดกับตัวผู้ดื่มเป็นหลัก ซึ่งเป็นการศึกษาเพียงด้านเดียว แต่ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่าน มีกลุ่มนักวิจัยกว่า 30 ประเทศทั่วโลก รวมถึงประเทศไทยให้ความสำคัญกับการศึกษาผลกระทบของ ผู้ดื่มที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของคนในสังคม ซึ่งผลวิจัยมีข้อค้นพบสำคัญ คือ ทุกประเทศมีผู้ได้รับผล กระทบจากการดื่มจำนวนมาก
การตระหนักถึงภัยอันตรายจากเหล้ามือสองนั้นจะนำไปสู่การช่วยกันหาหนทางแก้ไขปัญหาอย่างเข้มข้นเพื่อลดปริมาณผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหล้ามือสองทั้งที่ได้รับบาดเจ็บ เสียชีวิตหรือ ผลกระทบอื่นๆ
