คอลัมน์ ข่าวสดสุขภาพ
รายงานพิเศษ
เมื่อต้นเดือนมีนาคม นพ.เกียรติภูมิ วงศ์รจิต รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ได้นำคณะสื่อมวลชนเดินทางไปเยี่ยมชมการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชมชาวมอแกน อ่าวบอน อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ อ.คุระบุรี จ.พังงา ซึ่งมีชาวมอแกนอาศัยอยู่กว่า 329 คน จาก 78 หลังคาเรือน
โดยที่ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชนชาวมอแกน ได้ให้บริการดูแลสุขภาพชาว มอแกนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี และสนองพระราชปณิธานของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงรับสั่งไว้เมื่อคราวเสด็จฯชุมชนมอแกน ทอดพระเนตรชีวิตความเป็นอยู่ของชาวมอแกน
กระทรวงสาธารณสุขได้มอบหมายให้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพังงา ดำเนินการในการพัฒนาคุณภาพชีวิตชาวมอแกน โดยบูรณาการทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กาชาด ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย อุทยานแห่งชาติ เป็นต้น ในการดูแลพัฒนาคุณภาพชีวิต มอแกน ต่อเนื่องทุกปี ปีละ 2 ครั้ง ระหว่างเดือนธันวาคม-เมษายน
นางกนกวรรณ ซุยยัง ผู้ช่วยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เล่าถึงการดูแลชาวมอแกนบนอ่าวบอนว่า ตนมาทำงานอยู่ที่อ่าวบอน กับชาวมอแกนมา 9 ปีแล้ว จุดเริ่มต้นคือเราได้เห็นชาวบ้านบนเกาะนี้มาก่อนแล้วรู้สึกสงสารมาก เพราะเขาเหมือนถูกตัดขาด จากโลกภายนอก เจ็บป่วยก็ไม่มีใครรักษา อยู่กันตามมีตามเกิด ไม่มีใครมาคอยบอกว่าควรดูแลตนเองดูแลสุขภาวะของลูกของครอบครัวยังไง ตอนที่เข้ามาตอนแรกนั้นชาวมอแกนยังไม่ต้อนรับเรา เหมือนเป็นคนแปลกหน้าที่เข้ามา เขายังมีความเชื่อเกี่ยวกับภูตผี และมีความเชื่อที่ว่าหากใครทำให้เลือดออกจากตัวเขานั้นคือสิ่งไม่ดี ทำให้ไม่ต้อนรับหมอ เราก็ใช้วิธีพยายามพูดคุยกับเขา ไม่นานเขาก็ยอมรับเรามากขึ้นเมื่อเจ็บป่วยก็มาหาเรา เขาจะค่อยซึมซับการดูแลตัวเองให้ถูกสุขลักษณะไปจากเรา เราก็ต้องค่อยๆ บอกค่อยๆ สอน
“อย่างตอนนี้ที่อ่าวบอนมีเด็กเยอะมาก ชาวมอแกนนั้นตั้งท้องกันเยอะ ก็จะดูแลตั้งแต่เริ่มตั้งท้องจนไปถึงช่วงที่คลอด ขณะที่เด็กที่เกิดใหม่ในเกาะต่างๆ ก็ได้รับวัคซีนกันครบแล้ว มีเพียงแต่คนที่เกิดช่วงหลายปีก่อนหน้านี้ที่อาจจะได้รับวัคซีนไม่ครบ เพราะไม่รู้วันเกิดตัวเอง ทำให้ไม่สามารถให้วัคซีนได้ หากเจ็บป่วยจนเกินความสามารถที่เราจะดูแลได้ ก็จะส่งต่อไปให้หมอทหาร ที่อ่าวกระทิง ดูแลแทน เพราะมีเครื่องมือ อุปกรณ์ครบกว่า ระยะเวลาที่ใช้เดินทางไปที่อ่าวดังกล่าวก็ประมาณ 20 นาที ชาวบ้านจะเอาเรือออกไปกันเอง การเจ็บป่วยที่พบเยอะมีสาเหตุจากการใช้ชีวิตที่ผิดสุขลักษณะ เช่น นั่งกันตามพื้นดิน ไม่ ค่อยอาบน้ำก่อนเข้านอน ทำให้อาจจะมีแบคทีเรีย มีพยาธิก่อให้เกิดการเจ็บป่วย ได้ มีปัญหาเรื่องระบบหายใจเพราะชาว มอแกนจะเผาถ่านมาใช้ในการหุงต้มต่างๆ เราก็ต้องพยายามสอนเขาให้ช่วยเหลือตัวเองได้ก่อน” นางกนกวรรณกล่าว
ด้านนพ.เกียรติภูมิกล่าวว่า ในการให้บริการด้านสาธารณสุข ได้จัดตั้งศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชนชาวมอแกน อ่าวบอน ให้บริการด้านการรักษาพยาบาล สร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ดูแลสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม โดยมีผู้ช่วยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ผ่านการอบรม จากการตรวจสุขภาพของชาวมอแกน โรคที่พบบ่อยได้แก่ ฟันผุ ระบบทางเดินหายใจ โรคผิวหนัง หนอนพยาธิในลำไส้ และวัณโรค
แม้ชาวมอแกนอาจจะเป็นบุคคลเพียงกลุ่มเล็กๆ ภายในประเทศไทย แต่ก็ถือเป็นประชาชนที่ต้องได้รับการดูแลด้านสาธารณ สุข คุณภาพชีวิตไม่ต่างจากทุกคนในสังคมเช่นกัน แม้ขณะนี้การดูแลด้านสาธารณสุขของชาวมอแกนบนอ่าวบอนนั้นจะดีขึ้นกว่าแต่ก่อนมาก แต่ก็อาจจะยังมีบางอย่างที่ยังไม่สามารถแก้ปัญหาเช่นเรื่องการรักษาความสะอาดต่างๆ ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ชาวสาธารณสุขต้องค่อยๆ ให้ความรู้แก่ชาวบ้านต่อไปเพื่อประโยชน์ของชาวบ้านเอง
