น้าชาติ ประชาชื่น
อ่านน้าชาติตอบเรื่องปลาการ์ตูนกับดอกไม้ทะเล วันนี้ขอรายละเอียดเฉพาะเรื่องดอกไม้ทะเล นะคะ เป็นพืชหรือสัตว์กันแน่
แมท
ตอบ แมท
ดอกไม้ทะเล (Sea Anemone) เป็นสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิดและหลายสกุล อยู่ในกลุ่มย่อยเดียวกับปะการังแข็ง แต่ดอกไม้ทะเลไม่มีโครงสร้างหินปูนเหมือนอย่างปะการังแข็ง จึงทำให้เห็นกอและหนวดดอกไม้ทะเลดูอ่อนนุ่มไหวพริ้วไปตามแรงของกระแสน้ำ ลักษณะลำตัวดอกไม้ทะเลมีรูปร่างคล้ายถุง หรือรูปทรงกระบอก ยืดหดได้ ด้านหนึ่งเป็นฐานสำหรับยึดเกาะ
อีกด้านหนึ่งมีหนวดจำนวนมากซึ่งมักเป็นจำนวนทวีคูณ จัดเรียงตัวกันเป็นแถวตามแนวรัศมีคล้ายกลีบดอกไม้ มีปากอยู่ตรงกลาง ดูเหมือนรูที่เปิดออก ดอกไม้ทะเลไม่มีสมอง แต่มีเส้นประสาทที่ประสานกันไปมาเป็นตาข่ายอยู่ตามพนังลำตัวและบริเวณหนวด เพื่อรับความรู้สึกสัมผัสจากสิ่งแวดล้อม
และเพราะมันอยู่ในไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) ลักษณะเด่น ของสัตว์ในไฟลัมนี้คือเป็นกลุ่มสัตว์ที่มีรูปร่างทรงกระบอก มีโพรงในลำตัว และมีเข็มพิษ (เช่น แมงกะพรุน ดอกไม้ทะเล ไฮดรา) กลางลำตัวเป็นท่อกลวง มีอวัยวะคล้ายหนวดหลายเส้นและมีเข็มพิษจำนวนมาก จะใช้เข็มพิษล่าเหยื่อหาอาหารและป้องกันตัวจากศัตรู
ทุกเส้นหนวดที่มีอยู่มากมายของดอกไม้ทะเลมีพิษจากเข็มพิษจำนวนมหาศาล เรียกว่า นีมาโตซิสต์ (nematocyst) เมื่อปลาเล็กๆ ว่ายผ่านมา ดอกไม้ทะเลจะใช้เข็มพิษทิ่มแทงเหยื่อให้เป็นอัมพาตจนตาย แล้วใช้หนวดรวบจับเข้าปาก ยกเว้นปลาการ์ตูนที่อาศัยอยู่ในกอดอกไม้ทะเลได้อย่างปลอดภัย
เพราะดอกไม้ทะเลต้องสร้างเมือกบางชนิดออกมาเพื่อป้องกันตัวจากเข็มพิษที่มันปล่อยออกมาเอง ซึ่งอันที่จริงแล้วปลาการ์ตูนก็ได้รับพิษเช่นกัน แต่รู้จักปรับตัวโดยใช้วิธีว่ายเข้าไปสัมผัสกับดอกไม้ทะเลทีละน้อยๆ แล้วถอยออกมา โดยปลาการ์ตูนจะว่ายไปที่ฐานของดอกไม้ทะเล แล้วเอาลำตัวถูกับเมือก ทำอยู่จนกระทั่งร่างกายสร้างเมือกขึ้นมาปกคลุมตัว
และเมือกนั้นก็จะเป็นเกราะป้องกันไม่ให้เข็มพิษดอกไม้ทะเลเจาะเข้าปล่อยพิษทำอันตรายมันได้ ปลาการ์ตูนจึงอาศัยกอดอกไม้ทะเลเป็นบ้านเป็นที่หลบภัย เพราะศัตรูส่วนใหญ่กลัวเข็มพิษดอกไม้ทะเลไม่โผล่หน้าเข้ามาเด็ดขาด แต่ถ้าปลาการ์ตูนปราศจากเมือกอันนี้เมื่อใดก็จะถูกเข็มพิษของดอกไม้ทะเลทำร้ายจนตายในที่สุดเหมือนตัวอื่นๆ
จะว่าสัตว์ทั้งสองมีพฤติกรรมพึ่งพาอาศัยกันก็ได้ ดอกไม้ทะเลให้ที่พักหลบภัยแก่ปลาการ์ตูน ทั้งเป็นแหล่งอาหารให้ปลาการ์ตูนว่ายวนจับเหยื่อเล็กๆ กิน ขณะเดียวกัน จากการศึกษาพบว่า ในเวลากลางคืนที่ปริมาณออกซิเจนในน้ำลดน้อยลง ปลาการ์ตูนจะโบกครีบไปมาให้เกิดกระแสน้ำไหลผ่านเพื่อให้ออกซิเจนดอกไม้ทะเล
นอกจากปลาการ์ตูนที่พึ่งพากัน ดอกไม้ทะเลบางชนิดมีสาหร่ายอาศัยอยู่ภายในเนื้อเยื้อทั้งลำตัวและหนวด จึงทำให้มี สีเขียว การอยู่รวมกันนี้ต่างฝ่ายต่างได้รับประโยชน์ เพราะสาหร่ายมีคลอโรฟิลสังเคราะห์แสงได้ ผลจากการสังเคราะห์แสงจะได้แป้งและออกซิเจน
ดอกไม้ทะเลสามารถนำเอาออกซิเจนไปใช้ในกระบวนการหายใจ ส่วนสาหร่ายนอกจากจะมีที่อยู่อาศัย ยังสามารถนำเอาของเสียจากการขับถ่ายของดอกไม้ทะเล เป็นแร่ธาตุไปใช้เพื่อการเจริญเติบโต
ดอกไม้ทะเลมีถิ่นที่อยู่อาศัยแตกต่างกัน บางชนิดที่อยู่ในเขตน้ำขึ้นน้ำลงจะมีความทนทานต่อความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้ดี ทั้งด้านการเปลี่ยนแปลงความชื้น ความเค็ม และอุณหภูมิ รวมทั้งความสามารถในการอยู่บนบกได้เป็นระยะเวลานานหลายชั่วโมงขณะที่น้ำทะเลลดลงด้วย เราจึงมักพบดอกไม้ทะเลเกาะอยู่ตามก้อนหินริมชายฝั่ง โดยหดตัวเป็นก้อนกลมเพื่อรอให้น้ำทะเลท่วมบริเวณที่อาศัยอยู่อีกครั้ง
