สลีปิงจัยแก้วกว้าง ชื่อเดิมของวัดสันทรายต้นกอก สลีหมายถึงต้นโพธิ์ คนเมืองเรียกว่าเก๊าไม้สลี เป็นต้นไม้ที่มีอยู่ในคติทางพุทธศาสนา ปิงหมายถึงภูมิศาสตร์ถิ่นที่อยู่อาศัย
จัยก็คือชัยยะ หรือชัยยะมงคล ชัยชนะ แก้วหมายถึงรัตนะทั้งสาม คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ กว้างคือความแผ่ไพศาล
วัดสันทรายต้นกอก หรือวัดสลีปิงจัยแก้วกว้าง อยู่ในตำบลฟ้าฮ่าม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ณ ที่นี่มีศูนย์การเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน ชื่อ สลีปิงจัยแก้วกว้าง ตามชื่อดั้งเดิมของวัด เป็นแหล่งรวมเด็กๆ ในชุมชนและใกล้เคียงที่สนใจรากเหง้า ศิลปะ วิถีชีวิตบรรพชน มารุ่นแล้วรุ่นเล่า
พ่อครูอานนท์สืบสานกลองตึ่งโนง
พ่อครูอานนท์ ไชยรัตน์ เป็นทั้งพ่อครูถ่ายทอดสรรพวิชา ศิลปวัฒนธรรมล้านนา รวมทั้งวิชาชีวิตให้เด็กๆ ทุกวันนี้ทั้งพ่อครูและศูนย์การเรียนรู้ยังคงทำหน้าที่ไม่ต่างไปจากเดิม เพิ่มเติมคือเด็กๆ เติบโตเป็นผู้ใหญ่ไปหลายต่อหลายรุ่น หลายคนยังกลับมาถ่ายทอดแบ่งปันความรู้ความสามารถให้น้องๆ รุ่นหลัง เสียงกลอง ฆ้อง ฉาบ พาเด็กๆ สู่การเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมหลายแขนง
ศูนย์การเรียนรู้ที่มีชีวิตชีวาแห่งนี้มีพัฒนาการมาโดยตลอด ที่แน่ๆ ลูกหลานที่มาอยู่ ณ ที่นี่พัฒนาแน่นอน คือพัฒนาทั้งชีวิต เรียนรู้จากที่นี่แล้วไปสู่สังคม การศึกษา อาชีพการงาน รุ่นน้องก็เป็นคลื่นที่ขยับขึ้นมา
หลายอย่างเคยถูกกลืนหาย มีการฟื้นฟูกลับมา อย่างเช่นกลองตึ่งโนง กลองขนาดใหญ่ ก้นยาว เคยเป็นเครื่องดนตรีหลักของฟ้อนเล็บ
เด็กน้อยเริ่มเรียนรู้
ตึ่งโนงมือหนึ่งคือพ่อครูอานนท์
พ่อครูอานนท์ ไชยรัตน์ กล่าวว่า “กลองตึ่งโนงเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่อยู่กับเชียงใหม่มานานเป็นร้อยๆ ปี แต่เริ่มจะหายไปเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เปิดเทปเปิดยูเอสบี ซึ่งง่าย ไม่ต้องแบกต้องหาม ใช้ดนตรีแห้ง ถามว่าได้มั้ย ได้ เสียงเพราะมั้ย ก็เพราะ แต่ขาดอารมณ์จิตวิญญาณความเป็นตัวตนคนล้านนาเชียงใหม่”
ส่งต่อศิลปะการตีกลองตึ่งโนง
กลองตึ่งโนงเป็นองค์ประกอบหนึ่งของกลองที่ใช้สำหรับการบูชา การฟ้อน การรำ ซึ่งไม่ใช่ฟ้อนเพื่อเป็นอารมณ์สนุกสนานอย่างเดียว แต่เกิดจากความศรัทธาในประเพณีในพิธีกรรมต่างๆ จึงเป็นท่าฟ้อนออกมาอย่างสวยงาม
คณะกลองที่วัดสันทรายต้นกอก
นอกจากการฟื้นฟูการใช้กลองตึ่งโนงตามประเพณีแล้ว ยังมีเรื่องราวของลูกข่างหรือบะข่างโว่ กิจกรรมการเรียนรู้อีกอย่างที่ลูกหลานชาวสลีปิงจัยแก้วกว้างเรียนรู้ตลอดมา ได้รับการผลักดันและเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จัก จนนำมาซึ่งความภาคภูมิใจของชุมชน เพราะทุกวันนี้บะข่างโว่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของเชียงใหม่ในปัจจุบัน
แข่งลูกข่างหมุนนานเสียงดี
ลูกข่าง บะข่างโว่
ยังมีประเพณีลอยสะเปาของชุมชนสันทรายต้นกอก และอีกหลายสิ่งหลายอย่างที่พ่อครูและเด็กๆ ศูนย์การเรียนรู้สลีปิงจัยแก้วกว้างสืบสานส่งต่อกันมาเพื่อให้ความเป็นล้านนายังคงแจ่มชัดในเนื้อในตัวลูกหลานต่อไป
ทุ่งแสงตะวันซีรีส์สืบสานล้านนาเดินทางเยี่ยมเยียนบ้านพ่อครูอานนท์ บ้านเชื่อมใจเยาวชนหลายรุ่นหลายวัยที่มีหัวใจสืบสานดวงเดียวกัน เสาร์นี้ทางช่อง 3 HD หมายเลข 33 เวลา 05.05 น. และทางแพลตฟอร์มออนไลน์ เพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน และยูทูบ payaiTV เวลา 07.30 น. เป็นต้นไป
วสวัณณ์ รองเดช
