มงคลสมัยแห่งวันคล้ายวันประสูติ “สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (อัมพร อัมพโร)” วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม เวียนมาบรรจบครบอีกกาลหนึ่งในวันศุกร์ที่ 26 มิถุนายน 2569 นี้
องค์สังฆบิดรจะทรงเจริญพระชนมายุ 99 พรรษา ซึ่งตลอดเวลาที่ทรงดำรงสกลมหาสังฆปริณายกนี้ ทรงมีคุณูปการอันทรงคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนาและประเทศชาติอย่างอเนกอนันต์
ทรงมีพระนามเดิมว่า อัมพร ประสัตถพงศ์ ประสูติเมื่อวันที่ 26 มิ.ย.2470 ที่ ต.บางป่า อ.เมือง จ.ราชบุรี
วัยเยาว์เรียนชั้นประถมศึกษาที่โรงเรียนเทวานุเคราะห์ กองบินน้อยที่ 4 โคกกะเทียม อ.เมือง จ.ลพบุรี จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
ทรงเข้าพิธีบรรพชาเมื่อปีพ.ศ.2480 ที่วัดสัตตนารถปริวัตร อ.เมือง จ.ราชบุรี มีพระธรรมเสนานี (เงิน นันโท) เจ้าคณะจังหวัดราชบุรี เป็นพระอุปัชฌาย์
จากนั้นย้ายไปอยู่จำพรรษาที่วัดตรีญาติ ต.พงสวาย เพื่อศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมด้วยความมุ่งมั่น
พ.ศ.2486 สอบได้นักธรรมชั้นตรี-โท-เอกตามลำดับ พ.ศ.2488 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค
กระทั่งปีพ.ศ.2490 ย้ายมาจำพรรษาที่วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม โดยสมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (ทองเจือ จินตากโร) ครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่พระจินดากรมุนี นำมาฝากกับสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสนมหาเถร) และให้เข้าพิธีอุปสมบทเมื่อวันที่ 9 พ.ค.2491 ที่พัทธสีมาวัดราชบพิธฯ
โดยมีสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ เป็นพระอุปัชฌาย์, สมเด็จพระพุทธปาพจนบดี (ทองเจือ จินตากโร) ครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่พระจินดากรมุนี เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ทรงได้รับนามฉายาว่า “อัมพโร”
ทรงมุ่งมั่นศึกษาพระปริยัติธรรมในสำนักเรียนวัดราชบพิธฯ พ.ศ.2493 สามารถสอบได้เปรียญธรรม 6 ประโยค
พ.ศ.2509 ทรงเข้าอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศ เป็นพระธรรมทูตรุ่นแรก ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อระดับปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยพาราณสี ประเทศอินเดีย จบการศึกษาเมื่อปีพ.ศ.2512 ด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี
ทรงสร้างคุณูปการแด่คณะสงฆ์อย่างมากมาย อาทิ งานด้านการศึกษา เป็นอาจารย์สอนพระธรรมวินัยแก่พระภิกษุ-สามเณร เป็นต้น
งานปกครองคณะสงฆ์ ทรงดำรงตำแหน่งสำคัญ อาทิ กรรมการมหาเถรสมาคม, กรรมการคณะธรรมยุต, แม่กองงานพระธรรมทูต
พ.ศ.2552 ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดราชบพิธฯ
ลำดับสมณศักดิ์มีดังนี้ พ.ศ.2514 พระราชาคณะชั้นสามัญที่พระปริยัติกวี, พ.ศ.2524 พระราชาคณะชั้นราชที่พระราชสารสุธี, พ.ศ.2533 พระราชาคณะชั้นเทพที่พระเทพโมลี, พ.ศ.2538 พระราชาคณะชั้นธรรมที่พระธรรมเมธาภรณ์, พ.ศ.2543 รองสมเด็จพระราชาคณะที่พระสาสนโสภณ และพ.ศ.2552 ได้รับการโปรดสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะที่สมเด็จพระมหามุนีวงศ์
วันอาทิตย์ที่ 12 ก.พ.2560 เวลา 17.00 น. ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดสถาปนาเป็นสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
นับเป็นสมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 20 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นองค์ที่ 3 ของเจ้าอาวาสวัดราชบพิธฯ ที่ได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช
สำนักงานเลขานุการสมเด็จพระสังฆราช มีหนังสือที่ สสร.0320/2569 ลงวันที่ 12 มิถุนายน 2569 เรื่องประทานพระดำริในการจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติและถวายพระกุศล ความว่า
ตามที่รัฐบาล โดยสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีได้เตรียมการกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ เจ้าพระคุณ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เนื่องในโอกาสฉลองพระชนมายุ 99 พรรษา ในเดือนมิถุนายน 2569 ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม นั้น
การนี้ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก โปรดประทานพระดำริว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ซึ่งสิ้นพระชนม์เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 11 มิถุนายน 2569 ทรงกอปรด้วยพระคุณูปการต่อประเทศชาติ พระบวรพุทธศาสนา และมหาชนทั่วหน้าเหลือคณานับ
ทรงมีพระศรัทธาพระราชทานพระอุปถัมภ์การคณะสงฆ์และพระศาสนา เพื่อเป็นการน้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณและถวายพระกุศลแด่พระองค์ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ จึงโปรดประทานพระดำริมาเพื่อพิจารณาดำเนินการ ดังนี้
1.กิจกรรมบรรพชาอุปสมบทถวายพระกุศลแด่เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช ตั้งแต่วันที่ 13-29 มิถุนายน 2569 ให้เปลี่ยนวัตถุประสงค์ว่า “สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานพระสังฆราชูปถัมภ์การอุปสมบท ถวายพระกุศลแด่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา”
2.กิจกรรมนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติเจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช ให้ปรับเปลี่ยนเป็นกิจกรรมนิทรรศการ “13 รอบนักษัตรวัดราชบพิธ พระบรมราชูทิศแห่งพระราชศรัทธา” โดยให้มีเนื้อหาและวัตถุประสงค์เพิ่มเติม เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
3.กิจกรรมอื่นๆ ให้ปรับเป็นการถวายพระกุศลแด่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา และปรับเปลี่ยนกิจกรรมให้เหมาะสมสอดคล้องกับช่วงเวลาไว้ทุกข์ในพระราชสำนัก
การนี้ นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย แจ้งว่าคณะกรรมการอำนวยการจัดงานฉลองพระชนมายุ 99 พรรษา สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 26 มิถุนายน 2569 ซึ่งมีนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธาน
มีมติเห็นชอบการจัดโครงการและกิจกรรมเพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสต่างๆ รวมถึงการจัดพิธีเจริญพระพุทธมนต์และทำบุญตักบาตรถวายพระกุศลในวันศุกร์ที่ 26 มิถุนายน 2569 เวลา 07.00 น. โดยพร้อมเพรียงกันทั้งในส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และในต่างประเทศ
กระทรวงมหาดไทยจึงได้แจ้งไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดทั้ง 76 จังหวัดทั่วประเทศรับทราบการจัดงาน พร้อมทั้งเตรียมความพร้อมการจัดงานในส่วนภูมิภาคตามแนวทางปฏิบัติในการจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ ระหว่างวันที่ 1 มีนาคม 2569 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2569
ด้านการจัดพิธีเจริญพระพุทธมนต์และทำบุญตักบาตรถวายพระกุศลกำหนดจัดขึ้นในวันศุกร์ที่ 26 มิถุนายน 2569 เวลา 07.00 น. ณ ศาลากลางจังหวัดหรือสถานที่ที่เหมาะสม โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธาน พร้อมทั้งแจ้งไปยังนายอำเภอและผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทราบและพิจารณาจัดพิธี ในห้วงวัน เวลา พร้อมกับจังหวัดและส่วนกลาง
เพื่อเปิดโอกาสให้พุทธศาสนิกชนและประชาชนชาวไทยทั่วประเทศได้ร่วมกันในการประกอบพิธีเพื่อถวายเป็นพระกุศลในโอกาสดังกล่าวโดยพร้อมเพรียงกัน
