“วัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร” ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ วัดเก่าแก่เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุพระทักขิณโมลีธาตุ (พระเศียรเบื้องขวา) ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และเป็นพระธาตุประจำปีเกิดของปีชวด
ภายในวัดยังมีแหล่งเรียนรู้ที่น่าสนใจคือ พิพิธภัณฑ์วัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร ตั้งอยู่ด้านข้างพระเจดีย์ธาตุ
พื้นที่แห่งนี้เดิมเป็นโรงเรียนปริยัติธรรม ก่อนปรับเปลี่ยนเป็นพิพิธภัณฑ์ อาคารชั้นเดียวก่ออิฐถือปูนแบบล้านนาหลังนี้ พร้อมรวบรวมโบราณวัตถุล้ำค่าไว้มากมาย
สาวเท้าก้าวเข้าไปด้านใน เริ่มจากซ้ายมือจะได้เห็นแผ่นจารึกมากมาย และผ้าตั้งธรรมหลวง ปืนหลังช้างหรือที่เรียกว่า “ปืนอะม็อก” และพระมณฑป ศิลปะล้านนา สำหรับประดิษฐานพระบรมธาตุใช้ในคราวอัญเชิญพระบรมธาตุออกจากพระมณฑปในวิหาร ไปตั้งชั่วคราว ณ สถานที่อื่น ทำจากไม้ ลงรักปิดทอง
ถัดไปเป็นอาวุธโบราณหลากหลาย ที่จัดเรียงไว้ในตู้กระจกเป็นอย่างดี
ใกล้กันมีรางสรงน้ำ, บุษบก และที่เก่าแก่ที่สุดคือ แท่นบรรทมของพระรัตนราช (พระเมืองแก้ว) พระแท่นบรรทมพระเมืองแก้ว ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21 สมัยพระเจ้าดิลกปนัดดาธิราช พระเจ้าศิริธรรมจักรพรรดิ หรือพระเมืองแก้ว พระมหากษัตริย์องค์ที่ 11 ในราชวงศ์มังราย แห่งอาณาจักรล้านนา ปี พ.ศ.2038-2068 ซึ่งตามประวัติกล่าวไว้ว่าเป็นพระแท่นบรรทมของพระเมืองแก้ว ทรงเป็นผู้สร้างพระวิหารหลวงในปี 2058 และอัญเชิญพระบรมธาตุเจ้าจอมทองประดิษฐานไว้ในปราสาทภายในพระวิหารหลวง ในปี พ.ศ.2060
ตามด้วย “สัปคับ” หรือ แหย่งช้าง ซึ่งถวายโดยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงค์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 6 แห่งราชวงค์ทิพย์จักร และเจดีย์พระเจ้า 800 พระองค์ (พระแผงล้านนา) สร้างขึ้นเพื่อเป็นเจดีย์บริวารของพระเจดีย์องค์พระบรมธาตุจอมทอง ตามคติในเรื่องอดีตชาติ เพื่อเป็นหลักฐานว่าดินแดนนี้นับถือพุทธศาสนา
นอกจากยังมี “เสลี่ยงคานหาม” หรือเสลี่ยงงาช้างของพระเมืองแก้ว เป็นพระราชยานแบบประทับราบทำด้วยไม้ ตกแต่งด้วยงาช้าง ซึ่งถวายโดยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 7
ขยับมาไม่ไกลกัน ก็เหลือบไปเห็นกลุ่มของ “ขันแก้วตังสาม” หรือ “ขันดอก” หรือ “พานดอก” ทำด้วยไม้แกะสลัก ลงรักปิดทองประดับด้วยแก้วจืน ใช้สำหรับใส่ดอกไม้ ธูป เทียน ก่อนเริ่มพิธีทางศาสนา เพื่อเป็นการแสดงความเคารพบูชาแต่พระรัตนตรัย
และที่น่าตื่นตาคือ พุทธรูปรัตนชาติ ที่ขุดพบในโบราณสถาน อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ รวมถึงเสาสัปทนโบราณ ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21 ซึ่งเสาสัปทนยักษ์ หรือเสาร่มโบราณ เดิมตั้งอยู่ภายในวิหาร หน้าปราสาทที่ประดิษฐานพระบรมธาตุเจ้าจอมทอง ทำจากไม้แกะสลัก ลงรักปิดทอง
เห็นได้ว่าเครื่องใช้บางอย่างผ่านการใช้งานและกาลเวลามาเนิ่นนาน แต่ก็ไม่ถูกทิ้งขว้าง เพราะแฝงไปด้วยคุณค่าและความหมาย ผ่านหน้าประวัติศาสตร์ที่สำคัญ
นอกจากนี้ ยังมีข้าวของเครื่องใช้มากมายที่นำมาจัดแสดง ไม่ว่าจะเป็น โตกหลวง เจดีย์พระเจ้า 800 องค์ ถ้วยชาม เครื่องเคลือบ เครืองสังคโลก ล้วนน่าสนใจ อยากให้มาสัมผัสด้วยตนเอง
และนี่เป็นเพียงน้ำจิ้มที่หยิบยกออกมาบอกเล่า!!!
พิพิธภัณฑ์วัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร แหล่งเรียนรู้ที่คุ้มค่ากับการมาเยี่ยมชม เปิดวันอังคาร-วันอาทิตย์ เวลา 08.30-16.30 น. หยุดทุกวันจันทร์ ไม่มีค่าธรรมเนียมในการเข้าชม
สอบถามโทร. 0-5334-2184
