กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม ขอเชิญชวนศาสนิกชน ประชาชน และนักท่องเที่ยว ร่วมสืบสานเทศกาล “คเณศจตุรถี ประจำปี พ.ศ.2569”
เทศกาลสำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ร่วมสัมผัสพลังแห่งศรัทธา เรียนรู้ความหมายของศาสนพิธี และสัมผัสเสน่ห์ทางวัฒนธรรม ณ 3 ศาสนสถานสำคัญในกรุงเทพมหานคร ได้แก่ วัดเทพมณเฑียร โดยสมาคมฮินดูสมาช วัดวิษณุ โดยสมาคมฮินดูธรรมสภา และวัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขกสีลม) กำหนดจัดกิจกรรมระหว่างวันที่ 14-25 ก.ย.2569
นายชัยพล สุขเอี่ยม อธิบดีกรมการศาสนา เปิดเผยว่า “เทศกาลคเณศจตุรถี” (Ganesh Chaturthi หรือ Vinayaka Chaturthi) เป็นเทศกาลสำคัญที่ศาสนิกชนฮินดูสืบทอดมาอย่างยาวนาน
จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองในวาระวันประสูติของพระพิฆเนศ หรือพระคเณศ เทพแห่งปัญญา ความสำเร็จ และการขจัดอุปสรรค กำหนดตามปฏิทินจันทรคติฮินดูในวันขึ้น 4 ค่ำ เดือนภัทรปท ซึ่งโดยทั่วไปตรงกับช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายนของทุกปี
เทศกาลคเณศจตุรถีมีการเฉลิมฉลองในชุมชนชาวฮินดูหลายพื้นที่ทั่วโลก โดยเฉพาะในประเทศอินเดีย ศาสนิกชนจะประกอบพิธีบูชาพระพิฆเนศ ทั้งภายในศาสนสถานและครัวเรือน
มีการสวดมนต์ ถวายเครื่องสักการะ และประกอบศาสนพิธีตามขนบธรรมเนียมของแต่ละท้องถิ่น ก่อนสิ้นสุดเทศกาลด้วย “พิธีวิสารชัน” (Visarjan) หรือพิธีอัญเชิญเทวรูปพระพิฆเนศลงสู่แหล่งน้ำ อันเป็นสัญลักษณ์ของการส่งเสด็จและการเวียนกลับของสรรพสิ่งตามคติความเชื่อของศาสนาฮินดู
สำหรับประเทศไทย ชุมชนชาวพราหมณ์-ฮินดูได้สืบทอดเทศกาลดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่อง โดยศาสนสถานและองค์กรทางศาสนาพราหมณ์-ฮินดู แต่ละแห่งประกอบพิธีตามหลักศาสนาและธรรมเนียมของตน
นอกจากเป็นช่วงเวลาแห่งการแสดงความเคารพศรัทธาแล้ว ยังเป็นโอกาสให้ประชาชนทั่วไปได้เรียนรู้ศาสนพิธี ศิลปะ และวัฒนธรรมของชุมชนชาวพราหมณ์-ฮินดู ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความหลากหลายทางศาสนาและวัฒนธรรมในสังคมไทย
กรมการศาสนาให้ความสำคัญกับการส่งเสริมให้องค์กรทางศาสนาและศาสนิกชนได้สืบสานหลักธรรม ศาสนพิธี และประเพณีอันทรงคุณค่าของแต่ละศาสนา ควบคู่กับการสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้และความเข้าใจระหว่างประชาชนต่างศาสนา
การส่งเสริมเทศกาลคเณศจตุรถีจึงไม่เพียงเป็นการร่วมสืบสานมรดกทางศาสนาและวัฒนธรรมของชุมชนชาวพราหมณ์-ฮินดูเท่านั้น แต่ยังช่วยให้สังคมได้เรียนรู้และเห็นคุณค่าของความหลากหลาย อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพและสันติ
“ขอเชิญชวนประชาชนร่วมเปิดประสบการณ์แห่งศรัทธา เรียนรู้ความหมายของเทศกาลคเณศจตุรถี สัมผัสความงดงามของศาสนพิธีและวัฒนธรรมพราหมณ์-ฮินดู และร่วมกันสืบสานมรดกทางศาสนาและวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าให้คงอยู่และส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น” นายชัยพลระบุ
ในปี 2569 ศาสนสถานสำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูได้กำหนดจัดศาสนพิธีและกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ศาสนิกชนและประชาชนเข้าร่วม อาทิ พิธีบูชาพระพิฆเนศ พิธีอารตี และพิธีวิสารชัน โดยมีกำหนดการสำคัญ ดังนี้
วัดเทพมณเฑียร โดยสมาคมฮินดูสมาช เริ่มวันที่ 14 ก.ย.2569 เวลา 10.00-12.00 น. ด้วยพิธีบูชาพระพิฆเนศ และจัดพิธีบูชาต่อเนื่องจนถึงวันที่ 24 ก.ย.2569 ณ วัดเทพมณเฑียร เขตพระนคร กรุงเทพฯ
จากนั้นจัดพิธีวิสารชัน ในวันที่ 25 ก.ย.2569 เวลา 13.00-15.00 น. พร้อมกิจกรรมคชธารเพื่อช่วยเหลือช้างชรา ณ มูลนิธิบ้าน ช.ช้างชรา จังหวัดกาญจนบุรี
วัดวิษณุ โดยสมาคมฮินดูธรรมสภา จัดพิธีบูชาพระพิฆเนศและพิธีอารตี ระหว่างวันที่ 14-24 ก.ย.2569 วันละ 4 รอบ เวลา 09.00-12.00 น. 13.00-14.30 น. 15.00-16.30 น. และ 17.00-18.30 น. ณ วัดวิษณุ เขตสาทร กรุงเทพฯ
ในวันที่ 25 ก.ย. 2569 เวลา 09.00 น. จัดพิธีวิสารชัน ณ ท่าเรือเกาะลอย จังหวัดชลบุรี
วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขกสีลม) เริ่มกิจกรรมวันที่ 14 ก.ย.2569 โดยมีพิธีบูชาเวลา 09.00 น. และ 17.30 น. และพิธีแห่องค์พระพิฆเนศในเวลา 00.00 น. บริเวณถนนปั้น ณ วัดพระศรีมหาอุมาเทวี เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร
จึงขอเชิญชวนศาสนิกชน ประชาชน และนักท่องเที่ยว ร่วมสัมผัส “เสน่ห์แห่งศรัทธา” ผ่านเทศกาลคเณศจตุรถี เพื่อเรียนรู้ความงดงามของศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรมของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
พร้อมร่วมกันสืบสานคุณค่าของความหลากหลายทางศาสนาและวัฒนธรรมให้คงอยู่คู่สังคมไทย และร่วมสร้างสังคมที่ผู้คนต่างศรัทธาสามารถเรียนรู้ เคารพ และอยู่ร่วมกันอย่างสันติ
