ละคร4ตุลาฯ19
วันที่มีการแสดงละครก่อนเหตุการณ์ 6 ตุลาฯ อะไรเป็นอะไร
นิล
ตอบ นิล
ย้อนไปยังวันที่ 24 กันยายน 2519 มีผู้พบศพ วิชัย เกษศรีพงศ์ษา และ ชุมพร ทุมไมย 2 พนักงานการไฟฟ้านครปฐม ถูกแขวนคอกับประตูรั้วเหล็ก (ต่อมาเรียกว่า ประตูแดง) ในพื้นที่ ต.พระประโทน อ.เมืองนครปฐม สภาพศพฟ้องว่าถูกใส่กุญแจมือแล้วซ้อมทรมานอย่างโหดเหี้ยมก่อนถูก นำมาแขวนคอ
วิชัยและชุมพรศึกษาการเมืองแนวคิดก้าวหน้า และเป็นสมาชิกแนวร่วมประชาชน เมื่อ จอมพลถนอม กิตติขจร 1 ใน 3 ทรราชที่ถูกขับไล่พ้นประเทศไปในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 กลับเข้ามาโดยเอาผ้าเหลืองเป็นโล่ คืน 23 กันยายน ทั้งสองคนจึงออกไปติดโปสเตอร์รอบองค์พระปฐมเจดีย์ เพื่อป่าวประกาศต่อต้านการกลับมาของทรราช พวกเขาหายไปกระทั่งรุ่งสางจึงพบร่างไร้ลมหายใจ
4 ตุลาคม 2519 ช่วงการสอบประจำปีของนักศึกษา ชุมนุมนาฏศิลป์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นำโดย วิโรจน์ ตั้งวาณิชย์ (ซินแสชื่อดังในปัจจุบัน) ทำละครบอกเล่าเหตุการณ์ดังกล่าว เนื้อหาส่วนหนึ่งมีการจำลองการแขวนคอ 2 ศพที่ประตูแดง มีนักศึกษาแต่งตัวเลียนแบบพระถนอมขอบิณฑบาตอีก 4-5 ศพ บางส่วนแสดงเป็นศพนอนเรียงรายต่อกันเป็นบันได เจตนาของละครคืออยากให้นักศึกษาสนใจเรื่องสังคมเวลานั้นที่สำคัญกว่าการสอบ
ละครนี้เล่นเป็นเวลาประมาณครึ่งชั่วโมงก่อนที่การสอบ จะเริ่ม บางครั้งตัวละครก็ชี้มายังวิโรจน์ และอภินันท์ บัวหภักดี ที่ผลัดกันแขวนคออยู่ ท้ายที่สุดนักศึกษาไม่เข้าสอบ ก่อนที่มหาวิทยาลัยประกาศงดสอบในที่สุด
เรื่องราวประท้วงหยุดสอบแพร่สะพัดไปยังเครือข่ายนักศึกษา ทุกคนตื่นตัวถึงขีดสุดหลังเหตุการณ์ประตูแดงราวหนึ่งอาทิตย์ วันเดียวกันนั้นนักศึกษาจากหลากหลายสถาบันไหลมารวมตัวกันที่ลานโพธิ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ท่ามกลางเสียงของสถานีวิทยุยานเกราะโดย สมัคร สุนทรเวช และนักเขียน “ทมยันตี” กล่าวถึงการชุมนุมมือเปล่า ของนักศึกษา ว่าเป็นการนำเข้าลัทธิคอมมิวนิสต์บ้าง ซ่องสุมกำลังอาวุธบ้าง ด้านหนังสือพิมพ์ดาวสยามก็ลงรูปการแสดงบทถูกแขวนคอสะท้อนภาพการตายของวิชัยและชุมพร ตีพิมพ์ข้อความบิดเบือนว่า นักศึกษาทำการหมิ่นฯ เพราะนำคนที่หน้าคล้ายรัชทายาทมาแขวนคอ
ช่วงค่ำวันที่ 5 ตุลาคม 2519 ประยูร อัครบวร รองเลขาธิการฝ่ายการเมืองของศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย (ศนท.) แถลงข่าวชี้แจงกรณีละครแขวนคอถูกกล่าวหาว่าหมิ่นเจ้า ว่า “การแสดงดังกล่าวก็เพื่อแสดงให้เห็นความทารุณโหดร้ายอันเนื่องมาจากการฆ่าแขวนคอที่นครปฐม โดยแต่งหน้าให้เหมือนสภาพศพ และการที่เลือกเอาบุคคลทั้งสองก็เพราะเป็นนักแสดงในมหาวิทยาลัย อีกทั้งตัวเล็กมีน้ำหนักเบา ไม่ทำให้กิ่งไม้หักง่าย การแสดงแขวนคอใช้วิธีผูกผ้าขาวม้ารัดรอบอกและผูกเชือกด้านหลังห้อยกับกิ่งไม้ จึงต้องใส่เสื้อทหารซึ่งมีตัวใหญ่เพื่อบังร่องรอยผ้าขาวม้าให้ดูสมจริง”
แต่ฟางเส้นสุดท้ายถูกโหมกระพือจากฝ่ายขวาจนเป็นไฟแค้น ความพยายามของนักศึกษาที่ชี้แจงว่าการแสดงละครไม่ได้มุ่งหวังจะแสดงความอาฆาตมาดร้ายต่อรัชทายาทก็สายเกินไป เพราะวันนั้นมวลชนฝ่ายขวาได้ล้อมมหาวิทยาลัยเอาไว้ เลยเวลาที่นักข่าวจะส่งข่าวปิดต้นฉบับให้ทัน แล้วการล้อมปราบก็เกิดขึ้นตอนรุ่งเช้า 6 ตุลา 19
