เมื่อวันที่ 11 ก.ย. ที่โรงแรมกรีน เลค รีสอร์ต จ.เชียงใหม่ นายพิทยา ปราโมทย์วรพันธุ์ รองอธิบดีอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เป็นประธานการจัดเสวนาทางวิชาการ เรื่อง ความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาคลองแม่ข่า จ.เชียงใหม่ โดยมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมเสวนา
นายพิทยากล่าวว่า คลองแม่ข่ามีการพัฒนามาอย่างรวดเร็ว แต่เบื้องหลังความสำเร็จเหล่านี้เกิดจากการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนกันอย่างต่อเนื่อง คลองแม่ข่า เป็นคลองดั้งเดิมแต่โบราณ ซึ่งเป็นคลองหลักของตัวเมืองเชียงใหม่ มีต้นน้ำมาจากลำห้วยในเขตอุทยานแห่งชาติดอย สุเทพ-ปุย โดยน้ำแม่ข่าสายหลักจะไหลผ่านต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม ผ่านเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ เทศบาลตำบลป่าแดด เทศบาลตำบลแม่เหียะ อ.เมือง จากนั้นไหลเรื่อยไปจนรวมกับลำเหมืองกางไหลลงสู่แม่น้ำปิง ในเขตเทศบาลตำบลป่าแดด และไหลลงสู่แม่น้ำปิงในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสบแม่ข่า อ.หางดง จ.เชียงใหม่ รวมความยาวประมาณ 31 ก.ม.
นายพิทยากล่าวอีกว่า แต่เดิมนั้นคลองแม่ข่ามีคุณภาพน้ำเสื่อมโทรม เนื่องจากน้ำต้นทุนที่ใช้รักษาระดับลำน้ำมีปริมาณน้อยส่งผลให้ไม่สามารถรักษาสมดุลคุณภาพน้ำตามธรรมชาติได้ประกอบกับการขยายตัวของชุมชนริมสองฝั่งคลองแม่ข่าเพิ่มมากขึ้น มีการปล่อยน้ำเสียจากแหล่งกำเนิดมลพิษ เช่น ที่อยู่อาศัย สถานประกอบการ ร้านอาหาร เป็นต้น ส่งผลให้มีน้ำเสียชุมชนไหลลงสู่คลองแม่ข่าเพิ่มขึ้น 2.ปริมาณน้ำเสียที่เกิดจากชุมชนองค์กรปกครองส่วน ท้องถิ่นที่คาดว่ามีการระบายน้ำฝนและน้ำเสียลงสู่ลำห้วยและคลองแม่ข่า มีจำนวนทั้งสิ้น 9 แห่ง มีจำนวนประชากร 173,761 คน คาดว่ามีการระบายน้ำฝนและน้ำเสียลงสู่ลำห้วยและคลองแม่ข่า ประมาณ 26,064.29 ลบ.ม.ต่อวัน
นายพิทยากล่าวว่า ต่อมาจ.เชียงใหม่ร่วมกับเทศบาลนครเชียงใหม่ ภาคีหน่วยงานต่างๆ รวมทั้งเครือข่ายภาคประชาชนผลักดันให้เกิดพัฒนาและฟื้นฟูคลองแม่ข่า มีการจัดทำแผนแม่บทคลองแม่ข่าฉบับที่ 1 (พ.ศ.2555-2560) ต่อเนื่องด้วยแผนแม่บทคลองแม่ข่าฉบับที่ 2 (พ.ศ.2561- 2565) ภายใต้วิสัยทัศน์ “คลองสวย น้ำใส ไหลดี ชุมชนมีสุข” ประกอบไปด้วย 4 แผนงานหลัก ได้แก่ 1.การบริหารจัดการน้ำต้นทุน 2.การบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยลงสู่ลำน้ำสาธารณะ 3.การปรับปรุงภูมิทัศน์พัฒนาที่อยู่อาศัย ปรับปรุงทางเดินเลียบคลองและวางระบบท่อรวมน้ำเสียของบ้านเรือนสองข้างคลองเพื่อป้องกันน้ำเสียไหลลงคลองแม่ข่า 4.การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำ 5.บทบาทและภารกิจของกรมควบคุมมลพิษ ภายใต้แผนแม่บทคลองแม่ข่า
รองอธิบดีคพ. กล่าวเพิ่มเติมว่า ขณะที่คพ. ได้มีส่วนร่วมในการฟื้นฟูคลองแม่ข่าในปี 2558 ในการติดตามตรวจสอบแหล่งกําเนิดมลพิษบริเวณคลองแม่ข่าและการบังคับใช้กฎหมาย ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำคลองแม่ข่าและคลองสาขา จัดอบรมสร้างความรู้และความเข้าใจด้านการจัดการน้ำเสียให้ชาวบ้านในพื้นที่ เพื่อให้ความรู้เรื่องการจัดการน้ำเสียในพื้นที่ริมคลองแม่ข่า เพื่อสร้างความตระหนักและตื่นตัวในการมีส่วนร่วมเรื่องการรักษาและฟื้นฟูคุณภาพน้ำในคลองแม่ข่าด้วย ทั้งนี้การฟื้นฟูคลองแม่ข่าจะสำเร็จได้นั้น ต้องได้รับความร่วมมือจากชุมชน และคนในพื้นที่ที่เข้ามามีส่วนร่วมในการฟื้นฟูแหล่งน้ำในชุมชนท้องถิ่นของตน
