กระบองกระดูก – อาวุธในมือของเทพผู้พิทักษ์พุทธศาสนา หรือพระโพธิสัตว์ในปางดุร้าย คือกระบองกระดูก เป็นอาวุธที่ ทำด้วยโครงกระดูกของมนุษย์ และจะถือ อยู่ในหัตถ์ (มือ) ข้างขวาอันมากมายของ เทพผู้พิทักษ์หรือพระโพธิสัตว์ปางดุร้าย น่าสะพรึงกลัวที่ไว้ข่มมารทั้งหลายให้สยบยอม เช่น พญายม หรือเทพนาม ยมานตกะ หรือเทพนาม สิตีภัท
จากข้อมูลและภาพจาก The handbook 0f Tibetan Buddhist Symbols โดย โรเบิร์ต เบียร์ จะเห็นได้ว่า กระบองกะโหลกเหล่านี้จะมีคุณสมบัติของความแข็งแกร่งที่ใช้ตัด ทุบ ทำลาย สรรพสิ่งทั้งหลายเช่นเดียวกับคุณสมบัติของวัชระ ที่เป็นอาวุธในมือของพระศิวะแห่งไศวนิกายของศาสนาฮินดู ผู้เอาโครงกระดูกของฤๅษีตนหนึ่งที่ ตายแล้ว และโครงกระดูกของฤๅษีตนนี้แข็งแกร่งที่ใช้ฟาดฟันสรรพสิ่งทั้งหลายหรือศัตรูของพระศิวะให้แหลกสลายลง
สัญลักษณ์หรือเครื่องหมายที่ปรากฏในกระบองกระดูกมงกุฎบนหัวกะโหลก อาจจะเป็นดวงมณีแห่งปัญญา วัชระ อันหมายถึงปัญญาญาณในการรับรู้ ดังปรากฏในรูปที่แสดงไว้ ดวงตาที่ลอยในความว่างของเบ้าตาที่ดูน่าสะพรึงกลัวของประกายแห่งความเริ่มต้นแห่งความรู้
ซี่โครง 13 ซี่ที่จัดเป็นระเบียบเทียบ ได้ดั่งร่มฉัตรของสถูปอันเป็นสัญลักษณ์ของเขาพระสุเมรุ อันเป็นศูนย์กลางแห่งจักรวาล
กระบองกระดูกก็คือ สัญลักษณ์ของ การถึงความแข็งแกร่งของปัญญาญาณ ที่ใช้ฟาดฟันความโง่เขลา ที่จะเรียนรู้ถึงความว่างอันปราศจากตัวตนของสรรพสิ่งทั้งปวง
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
