บทบรรณาธิการ : การศึกษาคณะสงฆ์

คอลัมน์ บทบรรณาธิการ

การศึกษาคณะสงฆ์

ภารกิจของคณะสงฆ์ไทย ในช่วงเข้าพรรษา ถือเป็นความสำคัญคือการศึกษาพระ ปริยัติธรรม โดยเฉพาะแผนกธรรมและบาลี ซึ่งมีสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงและสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงรับผิดชอบ

หลังจากนั้นก็จะจัดสอบความรู้วัดความสามารถ สำหรับระดับนักธรรมชั้นตรีนั้นจัดสอบไปแล้ว เมื่อวันที่ 15-18 ตุลาคม 2564 ส่วนนักธรรมชั้นโทและนักธรรมชั้นเอก กำหนดสอบในวันที่ 21-24 พฤศจิกายนนี้

ขณะที่ธรรมศึกษาที่เปิดให้นักเรียน นิสิต นักศึกษา และคฤหัสถ์สอบวัดความรู้ทางด้านพระพุทธศาสนาด้วย ตั้งแต่ระดับธรรมศึกษาตรี ธรรมศึกษาโท และธรรมศึกษาเอก เดิมกำหนด วันที่ 26 พฤศจิกายนนั้น

แม่กองธรรมสนามหลวง ได้ออกประกาศเลื่อนออกไป เนื่องจากสถานการณ์ การระบาดของโควิด-19 และรัฐบาลประกาศพื้นที่ควบคุม

ในส่วนของสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงนั้น มีหน้าที่รับผิดชอบในการศึกษาภาษาบาลี แบ่งระดับการศึกษาตั้งแต่ประโยค 1-2 อันเป็น การศึกษาบาลีขั้นพื้นฐาน จากนั้นก็จะเริ่มที่ประโยค 3 จนถึงประโยค 9

ผู้ที่สอบได้ตั้งแต่ประโยค 3, ประโยค 6 และประโยค 9 จะมีพิธีทรงตั้งเปรียญ ถ้าเป็นพระภิกษุจะมีคำนำหน้าว่า “พระมหา” ถ้าเป็นสามเณร ก็จะเป็น “สามเณรเปรียญ” จนกว่าจะอุปสมบท

นอกจากนี้ ยังเปิดโอกาสให้คฤหัสถ์ได้ศึกษา ทางด้านนี้ด้วยเช่นกัน เรียกว่าบาลีศึกษา ที่ผ่านมามีผู้สำเร็จการศึกษาและสอบผ่านบาลีศึกษาระดับสูงสุดคือบาลีศึกษา 9 จำนวนไม่น้อย

ถือเป็นหลักสูตรค่อนข้างยาก ที่ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก แม้ว่าคณะสงฆ์จะปรับปรุงมาแล้วหลายครั้ง

อย่างไรก็ตาม ในช่วงหลังๆ รัฐบาลจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานมีความทั่วถึง ทำให้ผู้เข้ามาบวชเรียนลดน้อยลง แม้แต่โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ซึ่งเป็นหลักสูตรผสมผสานระหว่างวิชาพระพุทธศาสนา บาลี และวิชาสามัญ ก็มีจำนวนนักเรียนน้อยลงเช่นกัน

สถิติผู้เข้าสอบทั้งนักธรรมและบาลีนั้น ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ในช่วง 2-3 ปีหลังนี้ มีจำนวนน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด และผู้สอบผ่านในแต่ละระดับก็ลดลงอย่างมากเช่นกัน

ปี 2563 ผู้เข้าสอบประโยคบาลีสนามหลวง ทั้งครั้ง ที่ 1 และครั้งที่ 2 รวมทั้งสิ้น 20,688 รูป สอบได้ ทั้งสิ้น 6,452 รูป สอบตกถึง 16,036 รูป

ถ้าวัดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาแล้ว ถือว่าน่าเป็นห่วงอย่างมาก