คอลัมน์ การเมือง
รายงานพิเศษ
ผลจากนายสุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย รองประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เปิดประเด็นว่าอาจต้องเลื่อนโรดแม็ปเลือกตั้งจากปลายปีนี้ ไปเป็นช่วงกลางปี 2561 เนื่องจากสนช.ต้องพิจารณากฎหมายลูกจำนวนมากนั้น
นักวิชาการ นักการเมือง หรือแม้แต่สนช.เองต่างออกมาแสดงความคิดเห็นดังนี้
1.ยุทธพร อิสรชัย
รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
กรณีที่สนช.บางคนคาดการณ์ว่าการเลือกตั้งจะเลื่อนออกไปจากปลายปี 2560 เป็นกลางปี 2561 ถือว่าไม่ผิดจากความคาดหมาย เพราะหากพิจารณาจากปัจจัยวันนี้ มีปัจจัยการเมือง เรื่องรัฐธรรมนูญ และพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ ซึ่งทั้งหมดยังไม่มีความชัดเจนใดๆ
ในส่วนของรัฐธรรมนูญ แม้จะผ่านประชามติไปตั้งแต่วันที่ 7 ส.ค. 2559 แล้ว จนถึงวันนี้ผ่านมา 4 เดือน รัฐธรรมนูญก็ยังไม่ประกาศใช้ ขณะที่พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ 10 ฉบับ ก็เห็นแค่ 2 ฉบับ ส่วนอีก 1 ฉบับยังไม่เห็นว่าจะเป็นอย่างไร ทำให้เห็นว่ากลไกต่างๆ เกี่ยวกับการเลือกตั้งยังไม่เกิดขึ้น
ส่วนตัวคาดการณ์ไว้ว่าการเลือกตั้งจะมีขึ้นช่วงต้นปี 2562 ด้วยซ้ำ ด้วยปัจจัยแวดล้อมเหล่านี้คงเป็นที่มาของการที่สนช.ออกมาพูดเรื่องดังกล่าว
ทั้งนี้ การเลือกตั้งจะเกิดขึ้นได้ สถานการณ์ทางการเมืองต้องนิ่งพอสมควร ไม่เช่นนั้นความขัดแย้งจะเกิดขึ้นใหม่ได้สูง เพราะโจทย์ใหญ่ของการรัฐประหารเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557 คือ การปฏิรูปประเทศเพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้ง
แต่ถึงขณะนี้ก็ยังไม่เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการแก้ปัญหาความขัดแย้ง แม้การปฏิรูปประเทศจะเริ่มเสนอกันแล้วในชั้นสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) และสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) แต่ภาคปฏิบัติไม่ใช่เฉพาะวงในสภาเท่านั้น แต่ต้องอาศัยกลไกระบบราชการด้วย
ส่วนแก้ปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองก็ยังทำไม่สำเร็จ ความขัดแย้งของคน 2 กลุ่มใหญ่ก็ยังไม่เห็นกระบวนการ สร้างความปรองดอง ความสมานฉันท์ยังไม่เกิดขึ้น ที่สำคัญเราเสียโอกาสในเวทีของการร่างรัฐธรรมนูญที่เป็นกติกาใหญ่ของสังคม ที่ต้องเปิดกว้างให้คนมีส่วนร่วม แต่ที่ผ่านมาเวทีดังกล่าวไม่เปิดกว้าง กระบวนการที่จะให้ทุกฝ่ายยอมรับร่วมกันไม่มี ดังนั้น โอกาสที่จะเกิดความปรองดองก็เป็นไปได้ยาก
ถ้ายังไม่นิ่ง สังคมยังไม่ถูกปลดปล่อยจากมาตรา 44 อาจเกิดความขัดแย้งรอบใหม่ พอมีการเลือกตั้งฝ่ายหนึ่งชนะ อีกฝ่ายแพ้ก็ไม่พอใจ จะออกมากันเหมือนเดิม กลับไปสู่วังวนเดิมๆ
ส่วนที่โรดแม็ปจะยืดออกไป ย่อมส่งผลต่อความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจแน่นอน เพราะ 70 เปอร์เซ็นต์ ของเศรษฐกิจไทยอยู่กับการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ ถ้าไม่มีความชัดเจนทางการเมือง อาจมีการย้ายฐานการผลิต ประเทศไทยอาจเกิดภาวะถดถอย จะทำให้ 3 ปีที่ผ่านมาเป็นช่วงเวลาที่หายไปโดยไม่ได้อะไรกลับ มาเลย
สำหรับที่อ้างว่าสนช.ต้องพิจารณากฎหมายสำคัญอีกจำนวนมาก และการเตรียมจัดเลือกตั้งที่มีเวลา 150 วันนั้น เหตุผลเหล่านี้ไม่มีน้ำหนักเท่ากับเสถียรภาพทางการเมือง บริบททางการเมือง ความพร้อมของกลไกและรัฐธรรมนูญมากกว่า เพราะการพิจารณากฎหมาย ใครก็รู้ว่าวันนี้สนช.พิจารณา 3 วาระรวดได้เลย ถ้าเป็นกฎหมายที่ต้องการ ไม่มีปัญหาอยู่แล้ว จึงไม่ใช่เหตุผลที่มีน้ำหนักพอ
อย่างไรก็ตาม คนที่ควรออกมาพูดเรื่องนี้ควรเป็นเจ้าของโรดแม็ป เพราะสนช.มีส่วนได้เสียในการดำรงตำแหน่งต่อไป ซึ่งไม่ควรแสดงทัศนะ แต่เชื่อว่าไม่มีอะไรมากกว่าการแสดงความเห็นรายวันเท่านั้น
2.เจตน์ ศิรธรานนท์
สมาชิกสนช.
สิ่งที่สมาชิกสนช.ระบุการเลือกตั้งอาจต้องเลื่อนออกไปจากปลายปี 2560 เป็นกลางปี 2561 เป็นสิ่งที่มีน้ำหนักอยู่พอสมควร เพราะในรัฐธรรมนูญเขียนไว้ว่า กระบวนการพิจารณากฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญจะต้องทำให้เสร็จภายใน 8 เดือน ซึ่งไม่เกินระยะเวลาสูงสุด เช่น กรธ.มีเวลาจัดทำร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ 10 ฉบับ ภายใน 240 วันหรือ 8 เดือน ขณะที่สนช.มีเวลาพิจารณาร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญที่กรธ.ส่งมา 60 วันหรือ 2 เดือน ดังนั้น กรธ.อาจทำได้เร็วก่อน 8 เดือนก็ได้
โดยสนช.พูดถึงกระบวนการที่นานที่สุดคือ 10 เดือน ทั้งนี้ ในร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญทั้ง 10 ฉบับ 4 ฉบับแรกจะออกมาก่อน จากนั้นฉบับที่เหลือจึงจะทยอยออกตามมา ซึ่งฉบับสุดท้ายของ 4 ฉบับแรก ได้แก่ ร่างพ.ร.บว่าด้วยการเลือกตั้งส.ส. โดยหลังจากที่สนช.พิจารณาร่างพ.ร.บ.นี้เสร็จ จะต้องจัดการเลือกตั้งภายใน 150 วันหรือ 5 เดือน
จะเห็นได้ว่าสูตรสูงสุดที่คำนวณตามกรอบเวลาที่กำหนด คือ 8+2+5 หรือเท่ากับ 15 เดือน จึงจะจัดการเลือกตั้งได้ เมื่อเห็นกรอบเวลาตามนี้แล้ว เห็นได้ว่าสิ่งที่ สมาชิกสนช.ระบุ จึงเป็นสิ่งที่มีน้ำหนัก การเลือกตั้งอาจจะเกิดขึ้นช่วงกลางปี 2561 ซึ่งสนช.ไม่สามารถกำหนดเวลาที่แน่นอนเองได้ เพราะส่วนสำคัญคือกรธ.ที่จะพิจารณาเร็วหรือช้า ขณะที่สนช.เองต้องทำตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด คือเมื่อได้รับร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ จะต้องทำให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน
สนช.พูดตามเงื่อนเวลาที่กำหนดไว้ตามกฎหมาย ไม่ได้เกี่ยวกับการมีเจตนา เลื่อนการเลือกตั้งแต่อย่างใด และหากกรธ.พิจารณาร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ ได้เร็วกว่า 8 เดือน การเลือกตั้งก็อาจเกิดขึ้นเร็วขึ้นได้ จึงไม่ใช่เรื่องที่รัฐบาลหรือสนช.อยากอยู่ยาว
ส่วนที่บอกว่าสนช.ไม่ควรเป็นฝ่ายที่ออกมาพูดเรื่องการเลื่อนหรือร่นการเลือกตั้ง เพราะมีส่วนได้เสียในการอยู่ในตำแหน่ง เท่าที่ผมพูดมาทั้งหมดไม่มีอะไรที่เกี่ยวข้องกับสนช.เลยที่จะร่นหรือเลื่อนเวลาการจัดการเลือกตั้งได้ ซึ่งตัวแปรสำคัญคือกรธ.ว่าจะพิจารณาร่างกฎหมายลูกได้เร็วหรือช้า แต่จะไม่ให้ออกมาพูดเลยก็ไม่ได้ เพราะเราเองก็มีหน้าที่ทำตามรัฐธรรมนูญกำหนด
3.ชูศักดิ์ ศิรินิล
หัวหน้าคณะทำงานกฎหมายพรรคเพื่อไทย
การที่สนช.อ้างกฎหมายลูกอาจทำให้ต้องเลื่อนโรดแม็ปการเลือกตั้งออกไปนั้น ต้องขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญด้วยว่าจะมีผลบังคับใช้เมื่อไร ถ้ารัฐธรรมนูญประกาศใช้ กรธ.ต้องทำกฎหมายลูกภายใน 240 วัน ซึ่งโรดแม็ปที่เขียนไว้ก็ชัดเจนและต้องเดินไปตามนั้น
ที่สำคัญ เมื่อประกาศใช้กฎหมายลูก 4 ฉบับ ได้แก่ กฎหมายว่าด้วยพรรคการเมือง กกต. การได้มาซึ่งส.ว.และการเลือกตั้งส.ส. จะต้องมีการเลือกตั้งภายใน 150 วัน จึงเข้าใจว่าที่พูดเช่นนั้น อาจพูดในฐานะที่ยังไม่เข้าใจหรือไม่ทราบว่ารัฐธรรมนูญประกาศใช้ได้เมื่อใด อย่างไร
ฉะนั้น เวลา 240 วันและ 150 วัน ก็ยังไม่อาจที่จะเริ่มนับได้ ผมมองว่าเจตนาของผู้พูด คงคิดว่าอาจจะเลื่อนไปได้และไม่แน่ใจว่าจะเคลื่อนออกไปเมื่อไร แต่คงเป็นไปในระยะเวลาไม่มากนัก คงไม่ใช่มีเจตนาที่ต้องการเลื่อนโรดแม็ปออกไป เพราะถ้าเป็นเช่นนั้นจะส่งผลเสียหายที่ไม่ปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้กับประชาชน ก็ต้องดูเจตนาตรงนี้ด้วย
ถ้าเลื่อนออกไปจริง ผมก็ไม่เห็นด้วย เพราะเรื่องเหล่านี้จะมีผลกระทบอื่นๆ ตามมาได้ แต่ถ้าเขามีเจตนาที่ต้องการจะเลื่อนจริง ก็เสียหายอยู่แล้ว ถ้าเลื่อนโดยไม่ใช่เหตุผลทางรัฐธรรมนูญก็ดูไม่สง่างาม
ที่ผ่านมามีการย้ำและประกาศเรื่องโรดแม็ปอยู่ตลอดเวลา และเลื่อนมาแล้วหลายครั้ง การผิดคำพูดบ่อยๆ อาจทำให้ประชาชนไม่พอใจ ภาคธุรกิจ เอกชนที่มุ่งหวังเรื่องของเศรษฐกิจจะดีขึ้นหลังเลือกตั้งก็คงไม่พอใจเช่นกัน เพราะเขาคิดว่าไม่มีทางแก้เศรษฐกิจได้ตราบใดที่ยังไม่เป็นประชาธิปไตย โดยเฉพาะมีผลต่อความเชื่อมั่นจากต่างประเทศที่จับตามองอยู่ว่าเรามีพัฒนาการอย่างไร
หากไม่มีเหตุผลที่จะชี้แจงหรืออธิบายได้ ก็เป็นปัญหาและจะเป็นจุดด้อยของประเทศในสายตาของต่างชาติด้วย
ผมมองว่าคนพูดที่เป็นรองประธานสนช. ไม่มีเจตนาพูดที่จะเลื่อนออกไป แต่เป็นการพูดเผื่อเหลือเผื่อขาดในทำนองของคนที่ต้องทำกฎหมาย เป็นไปได้ที่หลายคนอาจจะมองและตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการโยนหินถามทาง แต่ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับเจตนาที่แท้จริงว่าเขาต้องการอย่างไร
