คอลัมน์ ข่าวสดการเมือง
เส้นทางการสร้างความปรองดองภายใต้การบริหารจัดการของรัฐบาลคสช.
ตามที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ใช้อำนาจมาตรา 44 ตั้งคณะกรรมการบริหารราชการแผ่นดินตามกรอบการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติและการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ป.ย.ป.)
ผ่านมาเกือบ 2 สัปดาห์ ยังอยู่ในภาวะฝุ่นตลบ
โดยเฉพาะในส่วนคณะกรรมการเตรียมการสร้างความปรองดองที่ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ และรมว.กลาโหม เป็นหัวหน้าทีมดูแล
ด้านหนึ่งก็เป็นความหวังให้กับสังคมไทย เมื่อจะมีการหาทางยุติความขัดแย้งอย่างเป็นระบบและจริงจัง
ถ้าทำได้จริง จะเป็นผลงานโบแดงของคสช. โดยเฉพาะกับ บิ๊กป้อม-พล.อ.ประวิตร
แต่ก็เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อีกด้านตามมา ไม่ว่าเรื่องของการตั้ง “บิ๊กทหาร” เข้ามามากเกินไป เนื่องจากทหารถือเป็น “คู่ขัดแย้ง” ในวิกฤตการเมืองที่ดำเนินมากว่า 10 ปีเช่นกัน
นอกจากนี้ ยังมีความพยายามของสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) บางกลุ่ม ที่เสนอสูตร 66/23 ขึ้นมาเป็นทางเลือกในการสร้างความปรองดอง ถูก “ติดเบรก” ทันทีทันใด ทั้งจากพล.อ.ประยุทธ์และพล.อ.ประวิตร
ด้วยเหตุว่าคำสั่ง 66/23 ที่ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรี อดีต นายกฯ ใช้ต่อสู้เอาชนะการรุกรานของคอมมิวนิสต์ ไม่สามารถนำมาใช้แก้ปมขัดแย้งทางการเมืองในปัจจุบันได้
และถึงแม้พล.อ.ประวิตรจะพยายามลดโทน “สีเขียว” ในคณะทีมงานลง ด้วยการดึงนักวิชาการนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ และด้านอื่นๆ เข้ามาร่วมเป็นกรรมการ
ช่วยให้เสียงวิพากษ์วิจารณ์เบาลงเล็กน้อย แต่ลึกๆ แล้วเชื่อว่าทหารยังเป็นคนคุมเกมอยู่ดี
รวมถึงการขีดเส้น 3 เดือนระดมความคิดเห็นทุกภาคส่วน ก็ถูกมองว่าเป็นช่วงเวลาที่ไม่น่าจะหวังผลอะไรได้
นำมาสู่บทสรุปอย่างที่ นายณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ แกนนำนปช. ระบุ การเสนอสูตรปรองดองต่างๆ ขณะนี้เป็นบรรยากาศที่ดี แต่เท่าที่ติดตามท่าทีของกลุ่มผู้มีอำนาจ “ตัวจริง” ดูเหมือนมีสูตรปรองดอง “กึ่งสำเร็จรูป” ไว้ในใจแล้วหรือไม่
ผู้ที่จะตอบข้อสงสัยนี้ได้คงมีแต่รัฐบาลคสช.
สถานการณ์ปรองดองยังไม่นิ่ง จึงต้องให้เวลาเป็นเครื่องตัดสินว่า สุดท้ายแล้วการสร้างความปรองดองในชาติ จะเป็นผลงาน “โบแดง” ของรัฐบาลชุดนี้ได้หรือไม่
ข้ามจากภารกิจปรองดอง ไปยังโหมดภารกิจปราบปรามทุจริตคอร์รัปชั่น
หนึ่งภารกิจหลักตามที่คสช. ประกาศเป็นหมุดหมายสำคัญของการทำรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลนักการเมืองเมื่อพ.ค.2557
ถึงขนาดตั้งชื่อรัฐธรรมนูญฉบับร่างขึ้นมาใหม่ว่าเป็น “ฉบับปราบโกง” เสียด้วยซ้ำ
ผ่านไป 2 ปี 8 เดือน ผลงานการปราบปรามคอร์รัปชั่นเดินมาถึงจุดที่องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (ทีไอ) ประกาศผลจัดอันดับดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชั่น(ซีพีไอ) ประจำปี 2559
พบว่า จากคะแนนเต็ม 100 ไทยได้เพียง 35 คะแนน ตกจากอันดับ 76 เมื่อปีก่อนที่ได้ 38 คะแนน มาอยู่อันดับ 101 จากทั้งหมด 176 ประเทศทั่วโลก
รัฐบาลแก้ต่างว่า เนื่องจากหลายประเทศมีคะแนนเกาะกลุ่มอยู่ในช่วงเดียวกัน เมื่อถูกปรับลดลงแค่ 3 คะแนน ทำให้ไทยตกจากเดิมลงมาหลายอันดับ
รัฐมนตรีบางคนยังอ้างเหตุผลว่า เป็นผลจากโครงการในอดีต เช่น นโยบายประชานิยม
แต่เหตุผลดังกล่าวก็ขัดกับความเป็นจริง เนื่องจากการจัดอันดับภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นแต่ละประเทศ เป็น การให้คะแนนชี้วัดและประกาศผลแบบปีต่อปี
การกล่าวโทษรัฐบาลในอดีตจึงไม่ถูกต้อง ที่สำคัญรัฐบาลคสช.เข้ามาบริหารประเทศนานกว่า 2 ปี โดยไม่มีนักการเมืองคนใดเข้าไปยุ่งเกี่ยว ยิ่งทำให้ข้ออ้างดังกล่าวฟังไม่ขึ้น
ทั้งนี้ องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติให้เหตุผลการปรับลดอันดับความโปร่งใสของไทยว่า
เนื่องจากพบความเชื่อมโยงระหว่างพฤติกรรมทุจริตคอร์รัปชั่นกับปัญหาทางการเมือง
รวมไปถึงการที่รัฐบาลปิดกั้นเสรีภาพการแสดงออก ขาดการตรวจสอบจากบุคคลหรือองค์กรที่เป็นอิสระ และสถานการณ์ด้านสิทธิที่ย่ำแย่ลงจนบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชน
แม้ร่างรัฐธรรมนูญใหม่จะเน้นปราบปรามทุจริตคอร์รัปชั่นมากเป็นพิเศษ แต่ก็ยังให้อำนาจกองทัพและไม่มีกลไกตรวจสอบการทำงานของรัฐบาล
ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคต่อการคืนอำนาจให้แก่รัฐบาลพลเรือนที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย
นอกจากนี้การอภิปรายเนื้อหาของรัฐธรรมนูญก็ไม่สามารถทำได้อย่างเสรี
ฝ่ายคัดค้านถูกปิดโอกาสในการหาเสียง มีการจับ กุมนักเคลื่อนไหว และรัฐบาลไม่อนุญาตให้มีผู้สังเกต การณ์อิสระ เข้าร่วมสังเกตการณ์การลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญ
กระนั้นก็ตาม ยังคงมีความพยายามอย่างไม่ลดละ ในการโยนความผิดให้รัฐบาลในอดีตตกเป็น “แพะ” ในเรื่องของการทุจริตคอร์รัปชั่น
สะท้อนจากการตั้งคณะกรรมการหลายชุดในองค์กรอิสระไม่ว่าป.ป.ช.หรือสตง. ตรวจสอบการเปิดโปงสินบนโรลส์-รอยซ์ ที่จ่ายให้บริษัทการบินไทย ปตท.
รวมถึงกรณีบริษัทในสหรัฐจ่ายสินบนให้กับกฟน. กฟภ.และทีโอที ซึ่งถูกเปิด โปงในเวลาไล่เลี่ยกัน
มุ่งไปที่เฉพาะในส่วนการบินไทย ที่มีการระบุถึงการจ่ายสินบน 3 ช่วงเวลา
ช่วงแรก 1 มิ.ย.2534 ถึง 30 มิ.ย.2535 จำนวน 18.8 ล้านเหรียญ (658 ล้านบาท) ช่วงที่สอง 1 มี.ค.2535 ถึง 31 มี.ค.2540 จำนวน 10.38 ล้านเหรียญ (363 ล้านบาท) และช่วงที่สาม 1 เม.ย.2547 ถึง 28 ก.พ.2548 จำนวน 7.2 ล้านเหรียญ (252 ล้านบาท)
กระนั้น การตรวจสอบรื้อฟื้นสินบนโรลส์-รอยซ์-การบินไทย ได้เน้นหนักไปยังระยะที่สาม ช่วงรัฐบาล นายทักษิณ ชินวัตร
ส่วนช่วงการให้สินบนระยะแรกและระยะที่สอง ฝ่ายเกี่ยวข้องกับการตรวจสอบอ้างว่า หมดอายุความ 20 ปีไปแล้ว
ยังดีที่มีเสียงทักท้วงจากภาคสังคม เรียกร้องไปยังรัฐบาลและองค์กรตรวจสอบ ว่าควรดำเนินการตรวจสอบให้ “สุดซอย” ทั้ง 3 ช่วงเวลา
ทั้งในยุครัฐบาลรสช.และรัฐบาลพลเรือนต่อจากนั้น ว่ามีเจ้าหน้าที่รัฐ ผู้บริหาร พนักงานและนักการเมืองคนใด เข้าไปเกี่ยวข้องกับสินบนอื้อฉาวดังกล่าว
พล.ท.สรรเสริญ แก้วกำเนิด โฆษกรัฐบาลยืนยันว่ากรณีสินบนโรลส์-รอยซ์ ไม่เกี่ยวกับการจัดอันดับชี้วัดภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นในไทยขององค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ เพราะเป็นเรื่องเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2548
ถึงแม้คำพูดของพล.ท.สรรเสริญตั้งใจจะ พาดพิงถึงรัฐบาลเมื่อปี 2548 โดยตรง แต่อีกด้านหนึ่งเท่ากับยอมรับว่า ผลจัดอันดับภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นที่ลดลง
เป็นผลจากการกระทำของรัฐบาลคสช.โดยตรง
คำถามก็คือองค์กรป.ป.ช.และสตง.ที่กำลังตรวจสอบสินบนโรลส์-รอยซ์เมื่อปี 2548 ด้วยความกระตือรือร้น
มีความกล้าหาญตรวจสอบด้วยหรือไม่ ว่าอะไรคือสาเหตุให้ภาพลักษณ์ความโปร่งใสของไทยลดต่ำลงในปี 2559 สวนทางกับภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นที่โดดเด่นขึ้น
เพราะการตรวจสอบทุจริตคอร์รัปชั่นด้วยมาตร ฐานเดียวกัน โดยไม่เกรงกลัวต่ออำนาจอิทธิพลที่เหนือกว่า คือปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่ง
ที่มีผลต่อการสร้างความปรองดองด้วยเช่นกัน
