โลกเขย่าอีก คสช.รับศึกหนัก

คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) นำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และพี่เพื่อนน้องในกองทัพ ทำรัฐประหาร เมื่อเดือนพฤษภาคม 2557

จัดตั้งรัฐบาลพร้อมเครือข่ายแม่น้ำ 5 สายเข้าบริหารประเทศ ถึงวันนี้ผ่านไปนาน 2 ปี 8 เดือน

รัฐบาลคสช.เริ่มต้นปี 2560 ได้ไม่ค่อยราบรื่นเท่าใดนัก

แม้จะมีสัญญาณดีเรื่องของการเริ่มเดินหน้าปฏิรูปประเทศและสร้างความปรองดอง ด้วยการตั้งคณะกรรมการบริหารราชการแผ่นดินตามกรอบการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติและการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ป.ย.ป.)

จัดประชุมเวิร์กช็อปไปแล้วครั้งแรก เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ได้ข้อสรุปเร่งผลักดันวาระปฏิรูป 27 วาระ

ภายใต้กรอบเวลาที่เหลืออยู่ตามโรดแม็ป 1 ปีถึง 1 ปีครึ่ง ก็ต้องจับตาดูต่อไปว่ารัฐบาลคสช.จะทำสำเร็จได้สักกี่เรื่อง รวมถึงการสร้างความปรองดอง

โจทย์ปัญหาใหญ่ของประเทศไทย

แต่ในห้วงเวลาใกล้ๆ กัน ก็มีหลายเรื่องหลายประเด็นที่โผล่ออกมา ฟ้องถึงสถานการณ์ที่ไม่ค่อยดีนักของรัฐบาลคสช. ในช่วงเข้าสู่ช่วงโค้งสุดท้ายของโรดแม็ป

กรณี “สินบนข้ามชาติ” ถูกเปิดเผยออกมา ไม่ว่าโดยสำนักงานปราบปรามการทุจริตของอังกฤษ หรือกระทรวงยุติธรรมสหรัฐอเมริกา เกี่ยวพันกับรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่ของไทย ทั้งการบินไทย ปตท. การไฟฟ้าฯ และทีโอที

ผลสะเทือนจากเรื่องนี้ ไม่เพียงแสดงให้เห็นว่ารัฐวิสาหกิจไทยมีปัญหาการรับสินบน ซึ่งถือเป็นการทุจริตคอร์รัปชั่นอย่างหนึ่ง

ยังเป็นตัวจุดประกายเรียกร้องให้มีการตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างในรัฐวิสาหกิจ ตลอดจนหน่วยงานรัฐอื่นๆ ตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ว่ามีปัญหาทำนองเดียวกันนี้ด้วยหรือไม่ อย่างเช่น กรณีจัดซื้อกล้องซีซีทีวีของรัฐสภา เป็นต้น

ทั้งยังทำให้ปมคาใจต่างๆ ในยุครัฐบาลคสช. อาทิ อุทยานราชภักดิ์ โครงการสร้างฝาย การตั้งบริษัทรับเหมาก่อสร้างในค่ายทหาร ถูกหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงอีกครั้ง

ไม่เว้นแม้แต่กรณีนายสุภัฒ สงวนดีกุล รองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา ที่ก่อคดีขโมยภาพเขียนที่ญี่ปุ่น

ก็ยังเป็นเหตุให้รัฐบาลคสช.ถูกโจมตี ว่ามีเจตนาและมีความพยายามอย่างมากในการช่วยเหลือปกป้องข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่กระทำความผิดให้ไม่ต้องรับโทษ

มาตรฐานต่างกันลิบลับ หากเหตุการณ์เดียวกันเกิดขึ้นกับประชาชนทั่วไปที่ไม่มีสถานะทางสังคมสูงส่ง

เหมือนเคราะห์ซ้ำกรรมซัด กรณีสินบนข้ามชาติถูกเปิดโปงในเวลาไล่เลี่ยกับการประกาศจัดอันดับคะแนนความโปร่งใสปี 2559 ขององค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (ทีไอ) ใน 176 ประเทศทั่วโลก

ปรากฏว่าในส่วนของไทยได้ 35 คะแนน จากคะแนนเต็ม 100 ลดลง 3 คะแนนมาอยู่อันดับ 101 ต่ำกว่าเมื่อปี 2558 ที่ได้ 38 คะแนน อันดับ 76 จาก 168 ประเทศ

น่าสนใจคือการที่ทางทีไอ ได้เชื่อมโยงความโปร่งใสกับสถานการณ์ทางการเมืองในไทย ระบุว่า อันดับของไทยที่ลดลงเกิดจากการขาดการตรวจสอบอย่างอิสระ และการลดทอนสิทธิเสรีภาพของประชาชน

รัฐธรรมนูญที่มีการจัดทำขึ้นใหม่ ถึงจะเน้นด้านการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชั่นอย่างมากก็จริง แต่ก็ยังคงปกป้องอำนาจของกองทัพและขาดการตรวจสอบรัฐบาล

รายงานการวิเคราะห์ที่ทำให้บิ๊กแกนนำคสช. ออกมาตอบโต้มากที่สุดอีกชิ้นหนึ่งก็คือ

กรณีเว็บไซต์วอชิงตันโพสต์ของสหรัฐ รายงานบทวิเคราะห์ “ประเทศที่มีความเป็นไปได้ที่จะเกิดการรัฐประหารขึ้นในปี 2560” พบว่าประเทศไทยได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับ 2

โดยนักวิเคราะห์ของวอชิงตันโพสต์ ระบุตอนหนึ่งว่า

ประเทศไทยมีความเสี่ยงที่จะเกิดความพยายามก่อการรัฐประหารมากที่สุด 11 เปอร์เซ็นต์ รองจากอันดับ 1 ประเทศบุรุนดี ที่มีอยู่ 12 เปอร์เซ็นต์

แจกแจงด้วยว่า สำหรับประเทศที่มีความเสี่ยงสูง ส่วนใหญ่เกิดจากความไม่มีเสถียรภาพ

ขณะที่ประเทศไทยปัจจุบันยังคงมีการจำกัดสิทธิเสรีภาพของพลเรือน นับตั้งแต่การรัฐประหารเมื่อปี 2557

มีการผ่านประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่ในปี 2559 และคาดว่าจะมีการเลือกตั้งเกิดขึ้นในปี 2560 แต่นักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่า

การเลือกตั้งมักเพิ่มความเสี่ยงมากขึ้น ที่จะทำให้เกิดความพยายามในการก่อรัฐประหาร

ในประเด็นนี้ “พี่ใหญ่” อย่างพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ และรมว.กลาโหม ได้ออกมาปฏิเสธว่า ประเทศไทยจะไม่มีการทำรัฐประหารซ้อนแน่นอน เพราะทหารเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

เช่นเดียวกับพล.อ.เฉลิมชัย สิทธิสาท ซึ่งได้ยืนยันสิ่งที่เคยพูดเมื่อครั้งมอบนโยบายให้กำลังพลกองทัพบก หลังการเข้ารับตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกเมื่อต.ค. 2559

จะไม่มีการปฏิวัติแน่นอน

ระหว่างบทวิเคราะห์ของวอชิงตันโพสต์ กับข้อโต้แย้งของพล.อ.ประวิตร และพล.อ.เฉลิมชัย สองบิ๊กคสช. ใครถูกผิดอย่างไร ต้องให้เวลาและสถานการณ์เป็นเครื่องพิสูจน์

ล่าสุดเป็นคิวของ “ฟรีดอมเฮาส์” องค์กรภาคเอกชน เจ้าของรายงานเรื่องสิทธิทางการเมืองและเสรีภาพพลเมือง มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่สหรัฐอเมริกา

ได้เผยแพร่รายงานประจำปี โดยกล่าวถึงประเทศไทยว่า มีการละเมิดสิทธิมนุษยชนในหลายระดับที่ผู้กระทำได้รับการยกเว้นโทษ เหมือนกับที่เกิดในประเทศเซาท์ซูดาน เอธิโอเปีย และฟิลิปปินส์

รัฐบาลทหารซึ่งยึดอำนาจตั้งแต่ปี 2557 มีการดำเนินคดีแม้แต่กับการวิพากษ์วิจารณ์เล็กๆ น้อยๆ

และในบรรยากาศถูกจำกัด ร่างรัฐธรรมนูญที่การันตีว่าทหารยังมีอิทธิพลเหนือการเมืองของพลเมืองหลังการเลือกตั้งทั่วไป ที่กำหนดให้มีขึ้นในปี 2560 ก็ยังผ่านประชามติ

ทั้งนี้ ใน 195 ประเทศทั่วโลก ไทยถูกจัดให้เป็น 1 ใน 49 ประเทศในกลุ่มที่มีสถานะ “ไม่เสรี” หรือ Not Free ต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ติดต่อกัน ทั้งด้านสิทธิพลเมือง สิทธิทางการเมือง และเสรีภาพพลเมือง

เมื่อก่อนส่วนใหญ่ไทยจะอยู่ในสถานะประเทศที่มี “เสรีภาพบางส่วน” หรือ Partly Free แต่ก็ตกอยู่ในสถานะไม่เสรีเมื่อปี 2550 เนื่องจากปลายปี 2549 เกิดการรัฐประหารโดยคมช.

กระทั่งมีการรัฐประหารอีกครั้งโดยคสช.ในปี 2557 ไทยจึงกลับไปตกอยู่ในสถานะไม่เสรีอีกครั้ง เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ไม่ว่าการจัดอันดับความโปร่งใส ขององค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (ทีไอ) การวิเคราะห์ประเทศที่มีความเสี่ยงจะเกิดการรัฐประหาร ของเว็บไซต์วอชิงตันโพสต์

รายงานด้านสิทธิทางการเมืองและเสรีภาพพลเมืองของฟรีดอมเฮาส์

ตลอดจนข้อมูลสินบนรัฐวิสาหกิจ ที่ข้ามทวีปมาจากสำนักงานปราบปรามการทุจริตของอังกฤษ และกระทรวงยุติธรรมสหรัฐ

ไม่ต่างจากบานกระจกสะท้อนสถานการณ์ต่างๆ ในไทย ภายหลังตกอยู่ภายใต้อำนาจคณะรัฐประหารนาน 2 ปี 8 เดือน

เป็นสถานการณ์ที่ไม่น่าประหลาดใจเท่าใดนัก