ล่วงเข้าสู่สัปดาห์ที่ 3 ในการใช้มาตรา 44
มอบอำนาจกรมสอบสวนคดีพิเศษ หรือดีเอสไอ ร่วมกับตำรวจและทหาร 3,000-4,000 นาย เข้ากระชับวงล้อมวัดพระธรรมกาย ประกาศเป็นพื้นที่ควบคุมพิเศษ
เป้าหมายจับกุมธัมมชโย อดีตเจ้าอาวาส มาดำเนินคดีข้อหาร่วมฟอกเงิน รับของโจร รุกป่าและอื่นๆ กว่า 300 คดี
แต่ก็ยังเจาะ”กำแพงพระ” ไม่เข้า ได้แต่ตรึงกำลังขี่ม้าเลียบค่ายรอบวัด
ท่ามกลางกระแสสังคมเริ่มตั้งคำถามดังขึ้นเรื่อยๆ ว่า
การใช้มาตรา 44 กับธัมมชโยและวัดพระธรรมกาย สามารถแก้ปัญหาได้จริง หรือยิ่งทำให้ปัญหาบานปลายมากขึ้น
ขณะเดียวกันก็ตั้งข้อสังเกตด้วยว่า ถึงยังมองไม่ออกต่อบทสรุปปฏิบัติการ“ขี่ช้างจับตั๊กแตน”ครั้งนี้ คืออะไรกันแน่
แต่สิ่งที่รัฐบาลปฏิบัติ ไม่ว่าการทุ่มสรรพกำลังเจ้าหน้าที่และงบประมาณลงไปจำนวนมาก ถึงตอนนี้น่าเลย”ธง”ที่ว่าต้องการจับกุมธัมมชโยอย่างเดียวไปแล้ว
โดยเฉพาะการที่มาตรา 44 ถูกโจมตีหนัก ว่าเป็นชนวนนำมาซึ่งเหตุการณ์การสูญเสียชีวิตศิษย์ธรรมกาย 2 รายซ้อนในเวลาไล่เลี่ยไม่ถึง 1 สัปดาห์
กรณีลุงวัย 64 ผูกคอเสียชีวิตบนเสาสัญญาณโทรศัพท์ ทางหนึ่งมีความพยายามอธิบายว่า สาเหตุมาจากอาการป่วยโรคซึมเศร้าและปัญหาหนี้สิน
แต่ป้ายข้อความ “ขอความกรุณายกเลิกมาตรา 44” และ “พระเณร คนแก่ ถูกข่มเหง รังแก ด้วยวิธีต่างๆ นานา สังคมปัจจุบัน คนดีอยู่ยาก” ก็ชัดเจนในตัวมันเองอยู่แล้ว
ส่วนรายที่ 2 ศิษย์สาวธรรมกายเสียชีวิตด้วยโรคหอบหืดกำเริบ ในห้องพักพื้นที่ควบคุมหลังวัดพระธรรมกาย
เพื่อนที่อยู่ในวัดและหน่วยแพทย์กู้ชีพไม่สามารถเข้าไปช่วยเหลือได้ทัน เนื่องจากต้องเสียเวลาผ่านด่านตรวจเจ้าหน้าที่ซึ่งตั้งไว้ตามจุดต่างๆ แบบถี่ยิบ
ที่น่าเศร้าใจก็คือ มีเจ้าหน้าที่ดีเอสไอและโฆษกรัฐบาล ให้สัมภาษณ์ทำนองว่า วัดฉวยโอกาสนำศพคนตายมาเป็นเครื่องมือปลุกกระแสต้านมาตรา 44 ทั้งที่หญิงสาวเสียชีวิตก่อนเจ้าหน้าที่เข้าไปถึงนาน 5 ชั่วโมง
กระทั่งเกิดกระแสตีกลับ แพทย์ชี้ชัดเวลาตายอยู่ในกรอบ 2 ชั่วโมง ก่อนศพมาถึงโรงพยาบาลเพื่อเข้าสู่กระบวนการตรวจชันสูตร
ช่วงเวลาตรงตามฝ่ายวัดพระธรรมกายระบุ นั่นแสดงว่าลูกศิษย์ไม่ได้ปั้นเรื่องโกหก ใส่ร้ายฝ่ายตรงข้าม บิดเบือนข้อเท็จจริงหาประโยชน์ความชอบธรรมให้พวกของตน
การกระทบกระทั่งกันระหว่างพระสงฆ์กับเจ้าหน้าที่ ถึงจะเบาบางลงหากเทียบกับช่วงแรกของการประกาศใช้มาตรา 44 กับวัดพระธรรมกาย
อีกทั้งมาตรการกดดันต่างๆ ไม่ว่าเป็นการตัดน้ำ ตัดไฟ ตัดเสบียงอาหาร ยังเป็นเพียงแค่คำขู่ ส่วนที่ทำได้จริงมีแค่การตัดสัญญาณโทรศัพท์เท่านั้น
แต่การสูญเสีย 2 ชีวิตในเวลาใกล้ๆ กัน
ทำให้รัฐบาลต้องเผชิญแรงเสียดทานอย่างหนัก ในฐานะผู้รับผิดชอบสูงสุดต่อการใช้มาตรา 44 ที่นำมาใช้แล้ว แต่กลับควบคุมสถานการณ์ไม่ได้ ทั้งยังเป็นฝ่ายพลาดท่าเสียรังวัดเอง
สถานการณ์มาถึงจุดเก้ๆ กังๆ เดินหน้าก็ไม่ได้ ถอยหลังก็ไม่ได้
แต่ไม่ว่าอย่างไร พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกฯ และหัวหน้าคสช. ยืนกรานจะใช้มาตรา 44 กับวัดพระธรรมกายต่อไป
เพราะต้องการให้สังคมเห็นว่า นี่คือปัญหาร่วมกันของคนทั้งประเทศ ที่ใช้กฎหมายอะไรก็ยุติคนไม่ดีไม่ได้
ทั้งยังตั้งคำถามพ่วงให้คนไทยช่วยกันคิดว่า “วันข้างหน้าเมื่อไม่มี ม.44 ไม่มีคสช. จะอยู่กันอย่างไร”
ผู้นำคสช.สร้างแรงกระตุ้นในเรื่องนี้ ด้วยการเรียกประชุมลับระดับแกนนำคสช. ผบ.เหล่าทัพ กระทรวงยุติธรรม ดีเอสไอ และผอ.สำนักพุทธฯ คนใหม่
รวมถึง พล.ท.อภิรัชต์ คงสมพงษ์ แม่ทัพภาคที่ 1 ได้หอบหิ้วแผนผังวัดพระธรรมกายเข้าหารือกับนายกฯ อันเป็นที่มาของกระแสข่าวอาจบุกเข้าตรวจค้นวัดอีกรอบ
แต่สุดท้ายก็ไม่มีอะไรในกอไผ่
ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์กรณีวัดพระธรรมกาย นอกจากมาตรา 44 จะคลายมนต์ขลัง ยังอาจกลายเป็น “ดาบสองคม” สร้างบาดแผลให้กับรัฐบาลคสช.เองอีกต่างหาก
มีการประมวลตัวเลขสถิติเอาไว้ว่า ตั้งแต่ปี 2557 ถึงปัจจุบันมีการใช้มาตรา 44 แล้วมากกว่า 100 ฉบับ
ครอบคลุมทั้งการรักษาความสงบเรียบร้อย จำกัดการเคลื่อนไหวทางการเมือง จัดระเบียบสังคม ปราบอิทธิพล แก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาระบบการศึกษา แต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการ ปราบทุจริตคอร์รัปชั่น และควบคุมสื่อ
เฉพาะในปี 2560 ผ่านไป 2 เดือน มีการใช้มาตรา 44 แล้ว 12 ฉบับ
รวมถึงกรณีวัดพระธรรมกาย และการเปลี่ยนตัวผอ.สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จากนายพนม ศรศิลป์ มาเป็นพ.ต.ท.พงศ์พร พราหมณ์เสน่ห์ อดีตผบ.สำนักคดีภาษีอากร ดีเอสไอ
กระทั่งเริ่มเกิดเสียงท้วงติงว่ารัฐบาลคสช.กำลังใช้อาวุธมาตรา 44 แบบพร่ำเพรื่อ
จนน่าเป็นห่วงว่าจะกลายเป็นวัฒนธรรมเสพติดอำนาจหรือไม่
หากย้อนไปดูจุดมุ่งหมายดั้งเดิมของการมีมาตรา 44 ก็เพื่อใช้ลัดขั้นตอน
หวังผลในการแก้ปัญหาบ้านเมืองให้เป็นไปอย่างเฉียบขาดและรวดเร็ว เพราะเป็นการรวบอำนาจบริหาร นิติบัญญัติและตุลาการไว้ที่คนคนเดียว
รอบ 2 ปีที่ผ่านมา มีหลายเรื่องที่รัฐบาลคสช.ใช้กฎหมายพิเศษนี้ได้ผล โดยเฉพาะในทางการเมือง ความมั่นคง และการแต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการนับร้อยคน
แต่ก็มีบางเรื่อง อย่างกรณีวัดพระธรรมกายที่ไม่เป็นอย่างนั้น นอกจากยังจับตัวธัมมชโยไม่ได้ ยังทำให้ปัญหายืดเยื้อบานปลาย ถึงขั้นบานปลายมีคนตาย 2 ศพ
องค์กรพุทธทั้งในไทยและต่างประเทศ เรียกร้องให้รัฐบาลคสช.ยกเลิกการใช้มาตรา 44 กับวัดพระธรรมกาย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการสูญเสียไปกว่านี้
ขณะที่นักวิชาการ นักสิทธิมนุษยชน นักการเมืองทั้งเพื่อไทยและประชาธิปัตย์ ต่างก็ทักท้วงในภาพรวมว่า
รัฐบาลคสช.ไม่ควรใช้มาตรา 44 มากเกินไป โดยเฉพาะกับปัญหาที่สามารถใช้กฎหมายปกติดำเนินการได้ ถึงใช้เวลาแก้ไขนานกว่า แต่ก็สมควรใช้ เพราะก่อให้เกิดความเป็นธรรมมากกว่า
การใช้มาตรา 44 โดยไม่สมเหตุสมผล เพียงเพราะเป็นวิธีการที่ง่าย เห็นผลรวดเร็ว จะทำให้อำนาจขาดความศักดิ์สิทธิ์ เกิดผลร้ายในระยะยาวต่อผู้ใช้อำนาจเอง
นอกจากกรณีวัดพระธรรมกาย ซึ่งเป็นตัวอย่างชี้ให้เห็นว่ามาตรา 44 อาจไม่ได้ผลเสมอไป
กับปัญหาความไม่สงบเรียบร้อยในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ก็เช่นกัน ทั้งที่เป็นพื้นที่ภายใต้กฎอัยการศึกและพ.ร.ก.การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน
ความรุนแรงที่ปะทุขึ้นเมื่อสัปดาห์ก่อน ในรอบ 3 วันมีประชาชนและเจ้าหน้าที่ทหารถูกสังหารเสียชีวิตกว่า 10 ศพ ในจำนวนนี้ มีทั้งผู้หญิงและเด็กรวมอยู่ด้วย
ในช่วงโค้งสุดท้ายโรดแม็ป หากรัฐบาลจะเลิกหมกมุ่นอยู่กับแต่ปัญหาวัดพระธรรมกาย หันมาทุ่มเทแก้ปัญหาใหญ่อย่างอื่นบ้าง
น่าจะคุ้มค่ากับเวลาที่เหลืออยู่
