คอลัมน์ รายงานพิเศษ : เจาะปมวินาศกรรมใต้-โยงเรื่องใด

คอลัมน์ รายงานพิเศษ

จากการวินาศกรรมด้วยการลอบวางระเบิดและเผาเสาไฟฟ้าพร้อมกันเกือบ 40 จุดในพื้นที่ 19 อำเภอใน 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ คือ ปัตตานี ยะลา สงขลา นราธิวาส ช่วงกลางดึกคืนวันที่ 6 เม.ย. ต่อเนื่องวันที่ 7 เม.ย.ส่งผลให้ไฟฟ้าดับเป็นบริเวณกว้างในจ.ปัตตานี

บุคคลฝ่ายต่างๆ ให้ความเห็น ดังนี้

1.พล.ท.ปิยวัฒน์ นาควานิช

แม่ทัพภาคที่ 4

เชื่อว่าเป็นกลุ่มแนวร่วมชุดใหม่ที่ออกปฏิบัติการ เพื่อสร้างความวุ่นวาย การก่อเหตุมีเตรียมการล่วงหน้าและลงมืออย่างรวดเร็ว จึงได้ให้เจ้าหน้าที่รวบรวมหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ และรวบรวมสถานการณ์ด้านการข่าว เพื่อนำคนผิดมาลงโทษ

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เป็นความพยายามก่อความวุ่นวายให้ประชาชนเดือดร้อน ซึ่งประชาชนมีความ เบื่อหน่ายกับการกระทำของกลุ่มผู้ก่อเหตุคนดังกล่าว ยืนยันว่า เจ้าหน้าที่พยายามดูแลความเรียบร้อยให้กับประชาชน พร้อมขอบคุณที่ช่วยเป็นหูเป็นตา ซึ่งเหตุล่าสุดก็เป็นผลจากความร่วมมือของประชาชน ทำให้เจ้าหน้าที่ควบคุมสถานการณ์ได้ค่อนข้างเร็ว

ส่วนจะเป็นการกระทำของกลุ่มใดหรือบุคคลใดเพื่อแสดงศักยภาพหรือไม่นั้นต้องรอผลการสอบสวนอย่างละเอียดอีกครั้ง

ผู้ก่อเหตุเพียงต้องการให้รู้ว่ายังมีตัวตนอยู่ ไม่ได้ไปไหน เพราะประชาชนทราบอยู่แล้วว่านโยบายของรัฐบาลมาถูกทางแล้ว

แม้กระทั่งผู้ตัดสินชี้ขาดสูงสุดทางศาสนาอิสลาม แห่งสาธารณรัฐอาหรับอียิปต์ ยังบอกว่ารัฐบาลไทยมาถูกทางแล้วที่หางานให้พ่อแม่ พี่น้อง ของกลุ่มแนวร่วมก่อความไม่สงบทำ และสามารถสร้างความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้อง ให้กับประชาชนในพื้นที่ได้มากขึ้น จนทำให้ประชาชนในพื้นที่เข้ามาร่วมมือกับรัฐบาลพัฒนาพื้นที่ แต่ผู้ก่อความไม่สงบพยายามดึงมวลชนกลับไปอยู่ใต้อาณัติของเขา

ส่วนผู้ที่ก่อเหตุ เข้าใจดีว่าถูกบังคับขู่เข็ญให้ต้องกระทำ ซึ่งเราทราบข้อมูลต่างๆ จากการที่ได้เชิญให้พวกที่กลับใจเข้ามาร่วมพัฒนาประเทศเข้ามาพูดคุย

กรณีที่มีการตั้งข้อสังเกตว่า สาเหตุที่กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบ อยากแก้แค้นฝ่ายรัฐบาลที่วิสามัญกลุ่มแนวร่วมไปนั้นคงไม่ใช่ประเด็น เพราะเหตุที่เกิดขึ้น การข่าวเราได้ข่าวมาตั้งแต่ช่วงกลางเดือนมี.ค.แล้วว่ากลุ่มผู้ก่อความไม่สงบจะเข้ามาก่อเหตุ เจ้าหน้าที่จึงได้วางแผนสกัดกั้นทุกช่องทางไม่ให้เข้ามาก่อเหตุภายในเมืองหรือเขตชุมชน จึงเห็นได้ว่ากลุ่มผู้ก่อเหตุได้หันไปวางระเบิดเสาไฟฟ้า เผายางรถยนต์ วางตะปูเรือใบ ให้ดูสถานการณ์น่ากลัว ซึ่งพื้นที่ที่ผู้ก่อเหตุลงมือเป็นพื้นที่นอกเมืองที่อยู่ไกลๆ ทั้งหมด

ส่วนที่มีกระแสข่าวว่าเป็นการก่อเหตุในเรื่องการเมืองก็ไม่น่าเกี่ยวอะไร เพราะกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบมีความตั้งใจว่าจะก่อเหตุอยู่แล้ว โดยต้องการแสดงว่ายังมีตัวตนอยู่

แต่จริงๆ แล้วไม่มีอะไรเลย เป็นช่วงเวลาที่ประจวบเหมาะมากกว่า ไม่ใช่เรื่องการเมืองแน่นอน

2.อิสมาแอ อาลี

อดีตผู้อำนวยการวิทยาลัยอิสลามศึกษา

มอ.ปัตตานี

หากจะให้วิเคราะห์แบบทั่วไป มองว่ากลุ่มผู้ก่อการยังมีศักยภาพที่จะกระทำแบบท้าทายอำนาจรัฐได้ แสดงว่าเขาสามารถปฏิบัติการเมื่อไหร่ก็ได้

นอกจากนี้ ยังเป็นสิ่งที่ยืนยันว่าถึงแม้ผู้นำกลุ่มบีอาร์เอ็นคนเดิมจะล่วงลับไปแล้ว แต่ระบบของเขายังคงอยู่ สามารถปฏิบัติการได้อย่างต่อเนื่อง แต่ที่ชาวบ้านตั้งคำถามอยู่ในขณะนี้คือหน่วยที่ปฏิบัติ หรือคนที่ปฏิบัติการคือกลุ่มไหน เพราะยังไม่มีกลุ่มใดออกมายืนยันความรับผิดชอบ ชาวบ้านยังคาใจตรงนี้อยู่

ส่วนที่มีหลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการสร้างสถานการณ์เพื่อคงมาตรา 44 ไว้นั้น เหตุการณ์ในพื้นที่อะไรก็เป็นไปได้ทั้งนั้น เราไม่มีข้อมูลที่ชัดเจน ต่างฝ่ายต่างวิพากษ์วิจารณ์กันไป แต่สุดท้ายไม่รู้จะชี้ขาดอย่างไร ใครจะคิดไปทางไหนก็คิดได้เพราะข้อมูลไม่ชัดเจน ยังสับสนอยู่ แต่หวังที่จะให้เกิดความสงบเสียที ชาวบ้านจะได้ใช้ชีวิตตามปกติเหมือนเดิม

หากจะบอกว่าเป็นความล้มเหลวของเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงหรือไม่ก็ยังไม่ถึงขั้นความล้มเหลว แต่ยังไม่รัดกุม อาจจะยังมีช่องโหว่ทำให้ผู้ก่อการสามารถปฏิบัติการได้ แต่ในภาพรวมการปฏิบัติการนั้นก็ลดน้อยลงแล้ว แต่ยังมีช่องที่กลุ่มปฏิบัติการยังสามารถปฏิบัติการได้

ดังนั้นฝ่ายความมั่นคงของภาครัฐจะต้องปรับกลยุทธ์การดูแลงานด้านความมั่นคงในหลายๆ เรื่องพร้อมๆ กัน เพราะหลายเรื่องมีความ เชื่อมโยงกัน ไม่ว่าจะเป็นการเจรจาสันติภาพ หรือประเด็นอื่นๆ ไม่ได้เฉพาะเจาะจงเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

อาจจะมีกลุ่มที่ยังไม่พอใจเรื่องการเจรจาสันติภาพ หรือเป็นการตอบโต้อะไรสักอย่างหนึ่ง อาจเป็นการปฏิบัติของ เจ้าหน้าที่รัฐ หรือแม้แต่กรณีที่เจ้าหน้าที่วิสามัญผู้ที่ถูกออกหมายจับ ป.วิอาญาเสียชีวิต 2 ศพเมื่อปลายเดือนมี.ค.ที่ผ่านมา ทุกเรื่องเชื่อมโยงกันไปหมด ไม่รู้ว่าอะไรคือเหตุผลที่แท้จริง เพราะกลุ่มที่ปฏิบัติการก็ไม่ได้ออกมาแถลงว่าทำไปเพื่ออะไร

ดังนั้นทุกครั้งที่เกิดเหตุการณ์ขึ้นต่างวิพากษ์วิจารณ์กันไป ก็ฟังได้ทั้งนั้น โยงกันไปได้หมด

ส่วนที่มีบางฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าอาจเกี่ยวกับประเด็นการเมือง หรือที่ตั้งข้อสังเกตว่าทำไมจึงก่อเหตุในวันประกาศรัฐธรรมนูญนั้น ส่วนตัวมองว่าไม่น่าเกี่ยวกับเรื่องการเมือง เพราะถ้าเป็นประเด็นเกี่ยวกับการเมืองไม่น่าจะไปสร้างสถานการณ์ใน 4 จังหวัดภาคใต้ เพราะถ้าไปสร้างสถานการณ์ในจังหวัดภาคใต้แล้วจะทำให้คนมองหรือวิจารณ์ไปทางอื่นมากกว่า ดังนั้นเหลือแต่ประเด็นในพื้นที่ภาคใต้เท่านั้น

ฝากถึงรัฐบาลและภาคราชการให้ดำเนินการแก้ไขปัญหา เพราะทุกคนที่อยู่ในพื้นที่อยากให้มีการแก้ปัญหาโดยสันติวิธี ไม่อยากให้เกิดความรุนแรงต่างๆ ต้องพูดคุยเจรจา ความเสียหายที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะเกิดกับใครก็แล้วแต่ คือความเสียหายในภาพรวมไม่ว่าจะเกิดกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ หรือประชาชน

คนไทยต้องร่วมมือกันสร้างความสงบ เอาพลังตรงนั้นไปพัฒนาประเทศจะได้เกิดประโยชน์ แทนที่จะมาประหารกัน ทำให้เกิดความสูญเสีย

3.พล.ต.ต.จำรูญ เด่นอุดม

ที่ปรึกษามูลนิธิวัฒนธรรมอิสลามแห่งประเทศไทย

เหตุระเบิดในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ไม่น่าเกี่ยวกับเรื่องรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ประกาศใช้ เพราะไม่มีความสัมพันธ์กันเลย

มองว่าสถานการณ์ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นการตอบโต้ระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐ และผู้ก่อเหตุ เป็นการล้างแค้นกันระหว่างคน 2 พวก อาทิ กรณีเหตุการณ์ลอบยิงผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านที่กำลังส่งลูกไปโรงเรียน 4 ศพ ถือว่าเป็นเรื่องอาชญากรรม

ส่วนที่พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ และรมว.กลาโหม ตั้งข้อสังเกตว่าทำไมมาก่อเหตุช่วงประกาศใช้รัฐธรรมนูญ คงเป็นเรื่องบังเอิญมากกว่า เหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่เกิดขึ้นเป็นรายวันอยู่แล้ว เพียงแต่บางครั้งไม่ได้มีการเสนอข่าว หรือถ้าเสนอก็เป็นกรอบเล็กๆ เท่านั้น

ยืนยันได้ว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่เกิดขึ้นทุกวันนี้ เป็นเหตุบังเอิญที่ไปประจวบเหมาะกับการประกาศใช้รัฐธรรมนูญมากกว่า

ส่วนที่มีการมองว่าอาจเป็นการประกาศศักยภาพหลังการแต่งตั้งหัวหน้าบีอาร์เอ็นคนใหม่นั้น เป็นเพียงการวิเคราะห์ แต่ข้อมูลยังไม่ได้รับการยืนยันจากฝ่ายตรงข้ามว่ามีการแต่งตั้งนายดูนเลาะ แวมะนอ มาเป็นหัวหน้าบีอาร์เอ็น และลูกชายของนายดูนเลาะได้ออกมาระบุว่าบิดาไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่กลับมีชื่อปรากฏ

สำหรับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นถือเป็นการทำงานที่ล้มเหลวของภาครัฐหรือไม่ตนไม่ทราบ แต่ฝ่ายความมั่นคงบอกว่าประสบความสำเร็จมาโดยตลอด

ความจริงแล้วเหตุการณ์ไม่ได้ลดลง การวิสามัญฆาตกรรมจะพูดว่าเป็นความสำเร็จก็ไม่เต็มปาก ถ้าหากสำเร็จจริงเหตุการณ์ต้องยุติลงอย่างเห็นได้ชัด แต่ตอนนี้เหตุการณ์ขึ้นลงเหมือนคลื่น ทุกอย่างขึ้นอยู่กับการวิเคราะห์สถานการณ์ ฝ่ายรัฐวิเคราะห์อย่างหนึ่ง ฝ่ายก่อเหตุก็วิเคราะห์อีกอย่างหนึ่ง หากเจ้าหน้าที่ถอนกำลังออกมา เหตุการณ์ก็เพิ่มขึ้นซึ่งวนเวียนอยู่แบบนี้ เราไม่สามารถนำกำลังเจ้าหน้าที่ไปคุ้มครองได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ประสิทธิภาพในการปราบปราม มองว่ายังไม่ได้ เนื่องจากไม่สามารถทำงานได้ 100 เปอร์เซ็นต์ แม้จะมีกำลังมากเท่าไรก็ต้องหมุนเวียนกันพักผ่อน จึงระบุไม่ได้ว่ามีความสำเร็จหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการวิเคราะห์ของทั้งฝ่ายรัฐและฝ่าย ตรงข้าม

ทางผู้ก่อเหตุวิเคราะห์ว่าเวลาใดที่ฝ่ายรัฐอ่อนแอก็จะโจมตี ซึ่งเขาได้ศึกษาและเรียนรู้มานาน

4.พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร

อดีตเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ

จากการสืบสภาพเหตุระเบิด-เผาหลายสิบจุด ทั่วพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ไม่อาจตัดประเด็นปัญหาใดที่มีส่วนเกี่ยวข้องได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องรัฐธรรมนูญ ตามที่เลขาธิการสมช.และรองนายกรัฐมน ตรีฝ่ายความมั่นคงให้สัมภาษณ์ มีต้นตอมาจากการออกเสียงประชามติ ที่ผลออกมาคือ ผู้มีสิทธิออกเสียงในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่เห็นชอบ ซึ่งมีทั้งภาคประชาสังคม และกลุ่มก่อความไม่สงบหัวรุนแรง

ประกอบกับประเด็นปัญหาจากการปฏิบัติงานของส่วนราชการในพื้นที่ การวิสามัญผู้ต้องหา 2 ราย เมื่อเดือนมี.ค.ที่ผ่านมา ข้อครหาการซ้อมทรมานทหารเกณฑ์ที่อยู่ในกระแส การเจรจาสันติภาพที่คืบหน้าถึงการกำหนดข้อตกลงร่วมกันพื้นที่ปลอดภัย ทว่าฝ่ายบีอาร์เอ็นก็กำลังอยู่ระหว่างการผลัดผู้นำ ทางจิตวิญญาณคนใหม่ โดยการข่าวให้แนวโน้มไปทางนายดูนเลาะ แวมะนอ แกนนำปีกกองกำลัง

เมื่อเชื่อมโยงความต่อเนื่องเหตุการณ์ ลำดับเวลาของข้อมูลชุดนี้เข้าด้วยกันจะเห็นภาพกว้าง การก่อเหตุครั้งนี้ค่อนข้างชี้ชัดไปในทางที่ว่า ผู้ก่อเหตุคือ ปีกกองกำลังที่มีศักยภาพสูงในพื้นที่ ต้องการแสดงอิทธิฤทธิ์ ให้เห็นถึงศักยภาพในการขึ้นมานำองค์กร บ่งบอกว่าไม่เห็นด้วยกับการเจรจาสันติภาพ

ขณะเดียวกันก็แสดงถึงไหวพริบ อาศัยจังหวะจะโคนแสวงหาความชอบธรรมในการเข้าถึงจิตใจของมวลชนในพื้นที่ จากจุดร่วมเรื่องรัฐธรรมนูญ หวังแสดงออกการต่อต้านอำนาจรัฐจากส่วนกลาง ความไม่พอใจต่อการถูกละเมิดสิทธิเสรีภาพจากหลายกรณีที่ผ่านมา จึงฉกฉวยโอกาสลงมือในวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ เมื่อ 6 เม.ย.ที่ผ่านมา

ภาพสะท้อนที่ออกมาทำให้เห็นว่า ขีดสมรรถนะการก่อเหตุรุนแรงมีพัฒนาการสูงขึ้น จากเดิมการก่อเหตุลักษณะนี้จะค่อยๆ เกิดไล่เรียงไปตามเวลาในแต่ละจุด แต่ครั้งนี้มีศักยภาพทำให้เกิดพร้อมกันหลายจุดได้ในคราวเดียว และเดิมพี่น้องในพื้นที่ก็ มีความหวาดระแวงเจ้าหน้าที่รัฐก็มีอยู่ในระดับหนึ่งแล้ว เมื่อ เป็นเช่นนี้ ความเชื่อมั่นของประชาชนต่อเจ้าหน้าที่รัฐจะยิ่งลดน้อยลง

ผลพวงที่สำคัญคือการกำหนดพื้นที่ปลอดภัย ทว่าเหตุรุนแรงรอบนี้กลับปูพรมกระจายไปยัง 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภาครัฐเองต้องอดทนแล้วยึดมั่นแนวทางการเจรจาต่อไปตามหลักการสร้างมิตรภาพ เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ดึงมวลชนให้มาไว้ใจเรา ด้วยการเปิดพื้นที่ทางการเมือง ยึดกระบวนการยุติธรรม ส่งเสริมหลักสิทธิมนุษยชน สนับสนุนทางเศรษฐกิจ เพื่อลดเงื่อนไขความรุนแรง ควบคู่กับการพัฒนาการข่าวกรองให้มีประสิทธิภาพ

อย่างกรณีล่าสุดภาครัฐทราบดีว่าจะมีเหตุรุนแรงตามมา มีการเตรียมการรับมือ แต่ไม่อาจตีกรอบเข้าถึงจุดเกิดเหตุทั้งหมดได้

แต่จุดนี้สุดท้ายจะถูกเติมเต็มได้ด้วยประชาชนในพื้นที่เอง ที่จะเป็นผู้ให้ข่าวความเคลื่อนไหวกับทางราชการ เมื่อเดินหน้าด้วยแนวทางเจรจา ส่งเสริมสนับสนุนการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขในทุกมิติอย่างครอบคลุม