คอลัมน์ รายงานพิเศษ : กองทัพเรือแจงซื้อเรือดำน้ำจีน

คอลัมน์ รายงานพิเศษ

พล.ร.อ.ลือชัย รุดดิษฐ์ เสนาธิการทหารเรือ ในฐานะประธาน กรรมการบริหารโครงการจัดหาเรือดำน้ำ พร้อมคณะ ชี้แจง โครงการจัดหาเรือดำน้ำรุ่นหยวนคลาส เอส26ที (Yuan Class S26T)

อย่างเป็นทางการ ดังนี้

ความเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์กองทัพเรือ

กองทัพเรือมีหน้าที่ปกป้องอธิปไตยและรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเลที่มีมูลค่ากว่า 24 ล้านล้านบาท และสินค้านำเข้าส่งออกร้อยละ 95 ต้องใช้เส้นทางคมนาคมทางทะเล กองทัพเรือจึงต้องมีการวางแผนพัฒนากำลังรบ เพื่อเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติภารกิจ ซึ่งความต้องการเรือดำน้ำเป็นไปตามการประเมินยุทธศาสตร์ของกองทัพเรือที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ ถือเป็นความจำเป็นของประเทศชาติ

กองทัพเรือไม่มีเรือดำน้ำประจำการมามากกว่า 60 ปี ซึ่งเทคโนโลยีเกี่ยวกับเรือดำน้ำมีความก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว และประเทศต่างๆ ในภูมิภาคต่างมีการจัดหาเรือดำน้ำเข้าประจำการและพัฒนาขีดความสามารถอย่างก้าวกระโดด ด้วยทุกประเทศต่างเล็งเห็นถึงความสำคัญในการมีศักยภาพที่เพียงพอในการคุ้มครองผลประโยชน์ทางทะเลที่มีมูลค่ามหาศาลและเป็นหลักประกันด้านความมั่นคงทางทะเลของตน ซึ่งเรือดำน้ำเป็นอาวุธที่ตอบโจทย์การรักษาความมั่นคงทางทะเลและมีความ คุ้มค่าอย่างยิ่ง

การที่กองทัพเรือไม่มีเรือดำน้ำ ทำให้สูญเสียขีดความสามารถด้านนี้อย่างสิ้นเชิง ทั้งองค์ความรู้ ทักษะและประสบการณ์ของกำลังพล โครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนต่างๆ

ดังนั้น การจัดหาเรือดำน้ำครั้งนี้ เป็นการเริ่มต้นใหม่เกือบทั้งหมด และเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการพัฒนาขีดความสามารถและการวางรากฐานในการทำสงครามใต้น้ำให้กับกองทัพเรือ จึงจำเป็นต้องคิดทั้งระบบ ได้แก่ เรือดำน้ำ องค์บุคคล องค์ความรู้ และเทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนทั้งหมด ซึ่งจะต้องใช้ความพยายามและความรอบคอบในการดำเนินการ

ส่วนประเด็นปัจจัยความลึกของอ่าวไทยโดยเฉลี่ย 50 เมตร เรือดำน้ำขนาดกลางสามารถปฏิบัติการได้แบบสบายๆ และในปัจจุบันกองทัพเรือได้ทำการฝึกกับเรือดำน้ำสหรัฐ ขนาด 6,000 ตัน อยู่เป็นประจำ ซึ่งเรือดำน้ำของสหรัฐสามารถปฏิบัติการได้

ความเป็นมาและทิศทางดำเนินโครงการ

กองทัพเรือได้ศึกษาและดำเนินโครงการจัดหาเรือดำน้ำมาอย่างต่อเนื่องเกือบ 30 ปี เกือบจะได้รับอนุมัติมาแล้วอย่างน้อย 3 ครั้ง เช่นปีพ.ศ.2538 ที่จะจัดหาเรือดำน้ำจากบริษัทคอกคูม ประเทศสวีเดน ปีพ.ศ.2553 ที่กองทัพเรือเสนอโครงการจัดหาเรือดำน้ำใหม่หรือผ่านการใช้งานมาแล้ว 2-3 ลำ วงเงิน 48,000 ล้านบาท และในปีพ.ศ.2554 กองทัพเรือได้เสนอโครงการจัดหาเรือดำน้ำชั้น 206A จากสาธารณรัฐเยอรมนี ที่เป็นเรือดำน้ำใช้แล้ว แต่มีสภาพดี

หลักการและเหตุผลคัดเลือกเรือดำน้ำจากจีน

การจัดหาเรือดำน้ำครั้งนี้ ต่อเนื่องมาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2558 ถึงปีงบประมาณปัจจุบัน กองทัพเรือได้ศึกษาเปรียบเทียบ ข้อเสนอจากบริษัทผู้ผลิตเรือดำน้ำจากประเทศต่างๆ 6 ประเทศ บางประเทศให้เฉพาะตัวเรือไม่ให้ระบบอาวุธ บางประเทศให้ทั้งตัวเรือและระบบอาวุธแต่มีราคาสูงและอะไหล่ซ่อมบำรุงที่แพงมาก บางประเทศไม่สนับสนุนการฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีและองค์ความรู้

กองทัพเรือได้พิจารณาคัดเลือกอย่างรอบคอบ ยึดหลักการจัดหายุทโธปกรณ์ที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ (1) การมีขีดความสามารถและความพร้อมตามความต้องการ (2) ความต่อเนื่องตลอดอายุการใช้งาน และ (3) ความสามารถในการจ่ายได้ ซึ่งข้อเสนอของสาธารณรัฐประชาชนจีน ในการสร้างเรือดำน้ำ ดีเซล-ไฟฟ้า ชั้นหยวน S26T พร้อมระบบอาวุธและระบบสนับสนุนต่างๆ รวมทั้งการจัดหลักสูตรการฝึกอบรมให้กับกำลังพล เป็นข้อเสนอที่ตอบโจทย์ได้มากที่สุด

เรือดำน้ำชั้นหยวน S26T พัฒนามาจากเรือดำน้ำชั้น KILO ของรัสเซียที่มีชื่อเสียงมากในอดีต ทั้งด้านสมรรถนะและความเงียบ และจีนนำมาพัฒนาต่อยอดโดยวิจัยพัฒนาร่วมกับสวีเดน นำระบบ AIP เข้ามาใช้ในเรือดำน้ำชุดนี้ ซึ่งเพิ่มระยะเวลาปฏิบัติงานใต้น้ำได้นานมากขึ้น จึงมีจุดเด่นในคุณสมบัติด้านการซ่อนพรางซึ่งเป็นที่ต้องการมากที่สุดของเรือดำน้ำ รวมทั้งพัฒนาต่อยอด ด้านระบบอาวุธที่มีประสิทธิภาพทั้งความแม่นยำและอำนาจทำลายทั้งในมิติใต้น้ำด้วยกัน มิติผิวน้ำ และข้ามไปในมิติบนฝั่งได้อีกด้วย เป็นข้อได้เปรียบและเป็นผลดีต่อการพัฒนาขีดความสามารถในการป้องปรามอย่างก้าวกระโดด

ประกอบกับรุ่นนี้ เป็นเรือดำน้ำดีเซล-ไฟฟ้ารุ่นใหม่ล่าสุด ที่กองทัพเรือจีนใช้มากว่า 10 ปี มีทั้งสิ้น 12 ลำ และไม่เคยประสบปัญหาด้านความไม่ปลอดภัยและด้านการใช้งาน จนในปัจจุบันมีหลายประเทศสนใจและสั่งซื้อเรือดำน้ำรุ่นนี้ เพื่อไปใช้ด้วยเช่นกัน เชื่อกันว่าในปัจจุบันจีนมีเรือดำน้ำทุกประเภทรวมกันมากกว่า 50 ลำ และออกปฏิบัติการจริงในทะเลมากที่สุดในโลก ทำให้เชื่อมั่นได้ว่า เรือดำน้ำ S26T เป็นเรือดำน้ำที่มีคุณภาพและน่าเชื่อถือเพียงพอ มีสายการผลิตและอะไหล่มากพอที่จะรองรับการปรนนิบัติบำรุงตลอดอายุการใช้งานได้

ความคุ้มค่าในแง่ราคาและประโยชน์ที่ได้รับ

ตามยุทธศาสตร์กองทัพเรือต้องการเรือดำน้ำอย่างน้อย 3 ลำ โดยแนวทางการใช้จะใช้ปฏิบัติการหนึ่งลำ เตรียมพร้อมหมุน เวียนหนึ่งลำ และซ่อมตามวงรอบหนึ่งลำ ครั้งนี้เป็นการจัดหาเรือดำน้ำลำที่หนึ่ง วงเงิน 13,500 ล้านบาท ใช้งบประมาณของกองทัพเรือ ราคานี้จะรวมการฝึกอบรมกำลังพลและระบบสนับสนุนต่างๆ ที่กองทัพเรือไม่มีอะไรรองรับอยู่เลย หากคิดมูลค่าในสิ่งที่ได้ เพิ่มเติมก็นับว่าถูกมาก

นอกจากนี้ผลการเจรจากับทางจีน ทราบว่า กองทัพเรือจีนยินดีให้การสนับสนุน เพิ่มจำนวนที่นั่งสำหรับการฝึกอบรมตามหลักสูตรต่างๆ ให้กับกำลังพลของกองทัพเรือจำนวนมาก ทั้งกำลังพลประจำเรือ กำลังพลสายเทคนิคและส่วนสนับสนุนต่างๆ และกำลังพลในส่วนบัญชาการและอำนวยการ ซึ่งจะช่วยวางรากฐานที่สำคัญให้กับกองทัพเรือ

กองทัพเรือจีนยังยินดีร่วมกับกองทัพเรือในการตรวจยืนยันคุณภาพในทุกขั้นตอนให้มีความเป็นมาตรฐาน และสนับสนุนด้านอาวุธที่มีความสำคัญต่อการปฏิบัติการทางยุทธการและการฝึกเพิ่มเติมอีกจำนวนมาก นับว่าเป็นประโยชน์ต่อความพร้อมในการทำสงครามใต้น้ำของกองทัพเรืออย่างมาก

การจัดซื้อเรือดำน้ำครั้งนี้ ต้องทำในลักษณะรัฐบาลต่อรัฐบาล เนื่องจากเป็นโครงการที่สำคัญ มีระยะเวลาดำเนินการค่อนข้างนาน มีวงเงินสูง ผลสำเร็จมีผลกระทบต่อกองทัพเรือและประเทศไทย และมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาก โดยเฉพาะฝ่ายจีนที่มีทั้งบริษัทต่อเรือ กระทรวงกลาโหมและกองทัพเรือจีน และหน่วยงานของจีนที่กำกับดูแลด้านอุตสาหกรรมทางทหาร ซึ่งจะต้องเข้ามาร่วมให้การสนับสนุนการดำเนินโครงการให้ เดินหน้าและประสบผลสำเร็จ ตั้งแต่ขั้นดำเนินโครงการไปจนถึงการใช้งานตลอดอายุการใช้งาน

ดังนั้น การจัดทำสัญญาในลักษณะรัฐต่อรัฐ ย่อมลดความ เสี่ยงและสร้างความเชื่อมั่นว่า โครงการจะดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ รัฐบาลสามารถกำกับดูแลและติดตามการดำเนินโครงการได้อย่างต่อเนื่อง ง่ายต่อการติดตามตรวจสอบทั้งจากส่วนกลางและภาคส่วนต่างๆ เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและตรวจสอบได้ในทุกขั้นตอน

งบประมาณและการชำระเงิน

งบประมาณที่จะใช้จัดหาเรือดำน้ำครั้งนี้ 13,500 ล้านบาท ใช้จากงบประมาณของกองทัพเรือที่ได้รับปกติในแต่ละปี โดยขอตั้งงบประมาณจากรัฐบาลตามกระบวนการปกติเหมือนส่วนราชการอื่นๆ ที่จำเป็นต้องจัดหาเครื่องมือต่างๆ มาใช้ทำงานตามภารกิจ โดยแบ่งผ่อนชำระ 7 ปี ซึ่งจะแบ่งจ่ายเป็นงวดๆ ตามความก้าวหน้าในการสร้างเรือ

โดยกองทัพเรือได้เจรจากับฝ่ายจีนเกี่ยวกับการชำระเงินในแต่ละ ปีงบประมาณ ให้สอดคล้องกับความเป็นไปได้ด้านงบประมาณของกองทัพเรือเรียบร้อยแล้ว มีงวดการชำระเงิน 17 งวด ชำระเงินในปี 2560 จำนวน 700 ล้านบาท ปี 2561-2566 จะชำระเงินเฉลี่ยปีละ 2,100 ล้านบาท ซึ่งการจ่ายเงินในแต่ละปีจะไม่เป็นภาระงบประมาณของประเทศ และไม่มีผลกระทบกับการใช้งบด้านอื่นๆ ของกองทัพเรือ

ข้อดีของการใช้งานเรือดำน้ำแบบ S26T

1.ด้านการซ่อนพรางตัว เรือดำน้ำที่แบบ S26T มีขีดความสามารถในการซ่อนพรางตัวเองสูงมาก เมื่อเทียบกับเรือดำน้ำแบบธรรมดาที่ใช้แบตเตอรี่เพียงอย่างเดียว เพราะจะอยู่ใต้น้ำได้นานกว่าถึง 5 เท่า เนื่องจากมีการติดตั้งระบบขับเคลื่อนที่ไม่ใช้อากาศจากภายนอก หรือระบบ AIP (Air Independent Propulsion System) หรือหมายถึงไม่ขึ้นมาหายใจ แต่สามารถเดินเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขณะดำอยู่ใต้น้ำได้ เนื่องจากใช้ออกซิเจนจากถังเก็บที่นำไปกับเรือด้วย ทำให้ได้เปรียบต่อฝ่ายตรงข้าม สามารถติดตาม ความเคลื่อนไหวของกำลังทางเรือฝ่ายตรงข้ามได้

2.ด้านระบบอาวุธที่มีหลากหลายและรุนแรง ทั่วไปแล้วอาวุธที่เป็นอาวุธหลักของเรือดำน้ำคือ ตอร์ปิโด ซึ่งจะยิงจากท่อตอร์ปิโด สามารถยิงอาวุธปล่อยนำวิถีใต้น้ำสู่พื้นหรือสู่เป้าหมายบนฝั่งได้ด้วย รวมทั้งยังออกแบบให้วางทุ่นระเบิดได้อีก ทำให้กองทัพเรือจะมีขีดความสามารถสู้รบเพิ่มมากขึ้นมากจากการได้รับอาวุธทั้ง 3 ชนิด ดังกล่าว ถือเป็นขีดความสามารถที่สำคัญ

3.ด้านความปลอดภัย ภายในตัวเรือดำน้ำแบบ S26T ได้ออกแบบให้แบ่งเป็นห้องหรือ Compartment ย่อยๆ ที่กันน้ำ เมื่อมีเหตุการณ์น้ำเข้าเรือห้องใดห้องหนึ่ง เรือก็ยังมีแรงลอยตัวสำรองมากพอที่จะสามารถนำเรือขึ้นสู่ผิวน้ำได้ นอกจากนี้การแบ่ง เป็นห้องหรือ Compartment ย่อย เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นใน ห้องใดห้องหนึ่ง กำลังพลของเรือก็ยังสามารถย้ายไปยังห้องอื่น เพื่อรอคอยความช่วยเหลือจากยานกู้ภัยเรือดำน้ำหรือจากหน่วยที่ให้ความช่วยเหลือได้

4.ด้านการฝึกอบรมกำลังพลที่จะไปเป็นกำลังพลรับเรือกลับมาและใช้งานเรือดำน้ำลำนี้ชุดแรก จะได้รับการฝึกอบรมจากกองทัพเรือจีน ซึ่งจะใช้แนวทางการฝึกอบรมแบบเดียวกับที่ทำการฝึกอบรมให้กับกำลังพลประจำเรือของจีน มีระยะเวลาการฝึกอบรม 2 ปี

5.ด้านการดูแลรักษาที่ต่อเนื่อง นอกจากการรับประกัน หลังการส่งมอบ 2 ปี ที่บริษัทอื่นไม่ได้เสนอแล้ว การรับประกันเปลี่ยนอะไหล่ที่ชำรุด ในวงรอบ 8 ปี ที่รวมการสนับสนุนอะไหล่ที่ต้องการสำหรับการตรวจสภาพเรือตามวงรอบถึง 5 ครั้ง (3 Dock check และ 2 Minor overhaul) ด้วย รวมทั้งสนับสนุนเจ้าหน้าที่เทคนิคมาประจำที่กองเรือดำน้ำ ตลอดช่วงเวลารับประกัน 2 ปี ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมากในการเริ่มต้นของการมีเรือดำน้ำเข้าประจำการของกองทัพเรือ

ทั้งนี้ กองทัพเรือได้เตรียมความพร้อมจัดหาเรือดำน้ำมาประจำการ ไม่ว่าการสร้างอาคารกองบัญชาการกองเรือดำน้ำ การสร้างอาคารที่พักสำหรับกำลังพล การจัดส่งกำลังพลไปฝึกอบรมด้านเรือดำน้ำจากต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง ทั้งจากเยอรมนี เกาหลี และสหรัฐอเมริกา การเข้าประชุมสัมมนาต่างๆ ทั้งในภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก และยุโรป การจัดส่งกำลังพลร่วมฝึกและสังเกตการณ์ฝึกในเรือดำน้ำ การส่งคณะไปแลกเปลี่ยนความรู้ และข้อมูลกับกองเรือดำน้ำประเทศต่างๆ รวมทั้งจัดหาเครื่องฝึกศูนย์ยุทธการเรือดำน้ำ เพื่อศึกษา ทบทวน ความรู้ให้กับกำลังพล และทดสอบ ทดลองยุทธวิธีเรือดำน้ำ

ดังนั้น เรือดำน้ำรุ่นหยวนคลาส เอส26ที ถือว่ามีความเหมาะสม ยืนยันว่ากองทัพเรือพิจารณาอย่างรอบคอบ มีการจัดหาอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ เพื่อประโยชน์ของประเทศชาติ