รายงานพิเศษ
การแต่งตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติ แห่งชาติ (สนช.) เพิ่มเติม 33 คน ในจำนวนนี้เป็นทหาร 26 ราย ตำรวจ 2 ราย พลเรือน 5 ราย
มีเสียงวิจารณ์จากฝ่ายการเมืองว่าเป็นเรื่องการตอบแทน ข้ออ้างที่ดึง สนช.ชุดนี้เข้ามาเพื่อเร่งทำคลอดกฎหมาย ก็ห่วงกฎหมายที่ได้ไม่ตอบโจทย์ เพราะขาดตัวแทนจากหลากหลายอาชีพเข้าร่วม
ในความเห็นของนักวิชาการ มองเหมือน หรือต่างออกไป
อรรถสิทธิ์ พานแก้ว
รัฐศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์
เดิมวิเคราะห์ถึงการแต่งตั้งสมาชิกสนช.เพิ่มอีกกว่า 30 คน เพื่อให้ครบ 250 คน ตามการแก้ไขรัฐธรรมนญชั่วคราวว่า ภาพออกมาน่าจะเอื้อเก้าอี้เหล่านี้ให้แก่ข้าราชการเกษียณเป็นหลักเพื่อต่างตอบ แทน แต่คงไม่ใช่แล้ว
เพราะรายชื่อที่ออกมาส่วนใหญ่คือทหาร ตำรวจ ในระดับแม่ทัพ ระดับ ผู้บังคับบัญชากองกำลัง และพลเรือนอีก 5 ราย จึงมองว่าภาพรวมการตั้งสมาชิกสนช.เพิ่มครั้งนี้ น่าจะเป็นการแชร์อำนาจแก่นายทหารระดับสูงที่อยู่ในอำนาจอยู่แล้ว ให้มารวมอยู่ที่สภา เห็นหน้ากัน สร้างความเป็นเอกภาพให้มีมากขึ้นในการทำหน้าที่ทางนิติบัญญัติร่วมกัน
แต่ไม่ให้น้ำหนักกับประเด็นที่ว่าการเลือกนายทหารระดับสูงมาเป็นสมาชิกสนช. เพื่อป้องกันการปฏิวัติซ้อน อันสืบเนื่องจากการแต่งตั้งผบ.ทบ. เนื่องจากสนช. เป็นสภาที่ไม่ได้สัมพันธ์กับฝ่ายบริหารที่ นำโดยคสช. ไม่ได้มีอำนาจอภิปรายไม่ไว้วางใจนายกฯ หรือรัฐมนตรี ไม่ได้ตรวจสอบรัฐบาลเหมือนสภาที่มาจากการเลือกตั้ง
บางประเด็นที่สนช.สามารถตั้งกระทู้ถามรัฐบาลเพื่อให้มีการชี้แจงต่อสังคมก็ไม่เกิดขึ้น ดังนั้น การตั้งสมาชิกสนช.เพิ่มเติมรอบนี้ จึงไม่น่าจะเกี่ยวข้องกับการป้องกันการยึดอำนาจซ้อนตามกระแสข่าว หรือหากตั้งเพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวจริงก็ไม่น่าจะเกิดประโยชน์อะไร
องค์รวมของสมาชิกสนช.ที่ส่วนใหญ่เป็นทหาร ตำรวจ มากกว่าพลเรือน ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจ เป็นเรื่องปกติสำหรับ การยึดอำนาจที่มีรัฐบาลมาจากทหารอยู่แล้ว กองทัพก็ต้องใช้คนที่เป็นกลุ่มเดียวกันเข้ามาทำหน้าที่ ภาพของสนช.ที่ออกมาก็เป็นสภาตรายาง สภาฝักถั่วอยู่แล้ว
การตั้งทหารที่ยังอยู่ในราชการเข้ามาจำนวนมาก เชื่อว่า คสช.ต้องการทำให้การพิจารณากฎหมายในช่วงสุดท้ายก่อนมีการเลือกตั้ง มีความสะดวกราบรื่นมากขึ้น เหมือนช่วงท้ายสมัยรัฐบาลคมช.ที่ยึดอำนาจเมื่อปี 2549
แน่นอนว่า ทหารไม่ได้มีความรู้เรื่องกฎหมาย แต่โดยหน้าที่ของสภาแล้วคือการพิจารณากลั่นกรองกฎหมาย สมาชิกสนช.ทั้งหมดจะช่วยทำหน้าที่ ประเมินผลกระทบ ส่วนได้ส่วนเสียในภาพรวมจากกฎหมายแต่ละฉบับ น่าจะช่วยให้การออกกฎหมายหลายตัวที่ยังค้างมาตั้งแต่สมัยรัฐบาลเลือกตั้งเดินไปได้
ส่วนใหญ่กฎหมายเหล่านี้คือกฎหมายเก่าที่ใช้กันมานาน สนช.ชุดนี้ก็จะพิจารณาเนื้อหาไม่ได้ยาก จะเป็นเรื่องของถ้อยคำ นิยามบางอย่าง หรือตัวเลขพ.ศ. เพื่อทำให้กฎหมายทันสมัยมากขึ้นได้จำนวนมาก อีกทั้งการเป็นสภาเดียวก็จะยิ่งเอื้อให้ทำงาน ได้เร็วขึ้น ตามงานวิจัยที่ชี้ว่าจะร่นเวลาการผ่านกฎหมายไดัตัวละ 3-6 เดือน
ทั้งนี้ คงไม่ใช่กฎหมายสำคัญอะไรมาก เพราะที่ผ่านมาเราก็ไม่ได้เห็น สนช.ผ่านกฎหมายที่มีลักษณะเป็นนโยบายให้นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงขนาดใหญ่อะไร จึงไม่จำเป็นต้องคาดหวังให้สนช.เขียนกฎหมายเองขึ้นใหม่ โดยหลัก ครม.และกฤษฎีกาคอยทำหน้าที่อยู่แล้ว หากสนช.ที่เป็นทหารทำการบ้านกันมากๆ ก็น่าจะทำให้การออกกฎหมายมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ส่วนความชอบธรรมของการเข้ามา ทำหน้าที่ที่ต้องใช้เงินจากภาษี เราก็ต้องคอยประเมินกันถึงเนื้อหาและคุณภาพของกฎหมายที่ออกมา โดยประชาชนก็จะช่วยกันตรวจสอบประเมินในจุดนี้เอง
แต่ถามว่าสุดท้ายภาพลักษณ์สภาไทย จะกลายเป็นภาพสภาทหาร ในสายตาประชาคมโลกที่อาจส่งผลกระทบการทำงานหรือไม่ เชื่อว่าไม่ เพราะนับจากมีการยึดอำนาจเมื่อ 22 พ.ค. 2557 ภาพลักษณ์ต่อสังคมโลกก็เป็นแบบนั้นมาตั้งแต่แรก อยู่แล้ว การเพิ่มนายทหารอีก 26 คน เป็นสมาชิกสนช. ก็ไม่น่าจะเป็นปัญหาเรื่องภาพลักษณ์แล้ว
ภาพลักษณ์ที่ประชาคมโลกให้ความสนใจไทยตอนนี้มีอย่างเดียวคือ การเลือกตั้งว่าจะเกิดขึ้นตามโรดแม็ปเพื่อกลับคืนสู่กลไกประชาธิปไตย ตามที่คสช.สัญญาไว้หรือไม่เท่านั้น
ยุทธพร อิสรชัย
รองอธิการบดี มสธ.
การที่ คสช.ตั้ง 33 สนช.ใหม่ ซึ่งส่วนใหญ่มีแต่ทหารเข้ามา หากมองในมุมเรื่องของการบริหารจัดการ หรือประเด็นในแง่ของการเร่งรัดพิจารณากฎหมายต่างๆ ก็สามารถมองได้ว่าที่ตั้งทหารเข้ามาก็เพื่อให้เกิด ความรวดเร็ว หรือเพื่อให้เกิดประสิทธิ ภาพในการดำเนินการ
อย่างไรก็ตามหากสังคมจะตั้งข้อสังเกต ข้อสงสัย หรือแม้แต่วิพากษ์วิจารณ์ว่าการตั้ง 33 สนช.ใหม่ ซึ่ง รายชื่อมีแต่ทหารเป็นส่วนใหญ่ เข้ามาเพื่อประโยชน์ในแง่เสียงสนับสนุน ในสภา หรือเพื่อเอื้อประโยชน์ต่างตอบแทนก็คงไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้เช่นเดียวกัน คสช.คงหนีข้อวิพากษ์วิจารณ์ดังกล่าวไม่พ้น เพราะต้องยอมรับว่าสังคมต้องการการมีส่วนร่วม ในเรื่องดังกล่าว
แต่หากไปดูรายชื่อ 33 สนช.ใหม่ซึ่งมีแต่ทหารเข้ามา แทนที่จะมีบุคคลจาก หลากหลายสาขาวิชาชีพอื่นๆ เข้ามาร่วมพิจารณาและผลักดันกฎหมาย ทำให้การมีส่วนร่วมจากภาคสังคมยังไม่ค่อยเกิดขึ้นหรือน้อยลงตามไปด้วย
ส่วนการแต่งตั้ง สนช.ครั้งนี้ที่มีแต่ทหารเข้ามาทำหน้าที่พิจารณากฎหมายนั้นคงยังไม่สามารถตอบได้ว่าจะช่วยให้การผลักดันกฎหมายมีประสิทธิภาพมากหรือน้อย แค่ไหน สิ่งนี้ไม่ใช่เครื่องบ่งชี้หรือยืนยันว่าประสิทธิภาพการทำหน้าที่จะเป็นอย่างไร ตราบใดที่ปัญหาในทางปฏิบัติโดยเฉพาะขั้นตอนการร่างหรือพิจารณากฎหมายของ ฝ่ายนิติบัญญัติยังไม่ได้รับการแก้ไข เช่น ความยืดหยุ่นของข้อบังคับการประชุมสภา ขั้นตอนในการตรวจสอบหรือการร่างกฎหมาย เป็นต้น
แต่ท้ายที่สุดแล้วการตั้ง สนช.ใหม่ที่ส่วนใหญ่เป็นทหารก็คงไม่ทำให้การทำหน้าที่แตกต่างไปจากเดิม เพราะโครงสร้างเดิมของ สนช.ก็มีทหารอยู่ 80 กว่าเปอร์เซ็นต์ อยู่แล้ว
สุขุม นวลสกุล
อดีตอธิการบดี ม.รามคำแหง
การตั้งทหารเข้ามาเป็นสมาชิกสนช. ใหม่ มากถึง 26 คน จากทั้งหมด 33 คน ไม่ใช่เรื่องที่เหนือความคาดหมาย แต่เป็นสิ่ง ที่หลายคนได้คาดการณ์ไว้แล้วว่าต้องเป็นแบบนี้
ก่อนหน้าที่จะมีรายชื่อสนช.ใหม่ออกมา รัฐบาลพยายามสร้างภาพว่าการที่ต้องตั้งสนช.เพิ่มขึ้น เพราะระยะเวลาหลังจากนี้ภารกิจด้านการพิจารณากฎหมายต่างๆ ของสนช. ทั้งกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ กฎหมายที่เกี่ยวกับการปฏิรูป รวมถึงกฎหมายของรัฐบาลจะมีเข้ามาให้สนช. ต้องพิจารณาจำนวนมาก จึงต้องตั้งคนเพิ่มเพื่อช่วยกันทำงาน
พอรัฐบาลบอกเหตุผลในส่วนนี้ทำให้คนนึกว่ารัฐบาลจะตั้งบรรดานักกฎหมายที่เก่งเรื่องนิติศาสตร์เข้ามาทำงานในสนช. แต่จากชื่อที่ปรากฏสรุปว่าไม่ใช่นักกฎหมาย ดังนั้น หากรัฐบาลบอกเหตุผลที่แท้จริงแต่ต้นว่าเกษียณคราวนี้ยังมีทหารหลายคนที่มีคุณภาพก็เลยเอามาเป็นสนช.แค่นั้นก็จบ
แต่ความจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้น มีการพูดให้ภาพออกมาดูดีแต่พอเห็นชื่อคนร้องยี้ ผิดหวังกับสิ่งที่รัฐบาลพูด เท่ากับว่ารัฐบาลพูดดีแต่ไม่ได้ทำในสิ่งที่ตัวเองพูด พูดอย่างทำอีกอย่าง มองว่าเจตนาที่แท้จริงก็คือเอาคนเกษียณแล้วมาทำงาน
เชื่อว่าถึงไม่มีการตั้งคนเหล่านี้เข้ามาทำงานในสนช.เพิ่มเติม การพิจารณากฎหมายของสนช.ก็ยังทำทันอยู่ดี เพราะถ้าจะทำให้ทันมันก็ทัน อย่าลืมว่ามือกฎหมายเก่งๆ ของรัฐบาลมีเยอะแยะ หากต้องการให้กฎหมายออกมาจริงๆ ทำไมจะพิจารณากันไม่ทัน
ดังนั้น การตั้งสนช.เพิ่มโดยให้เหตุผลว่าเพื่อให้มาช่วยพิจารณากฎหมายในช่วงเวลา ที่เหลือ จึงไม่ใช่เหตุผลที่แท้จริง
ส่วนทหารที่เข้ามาเป็นสนช.จะเอื้อประโยชน์เรื่องของเสียงโหวตในสภาอย่างที่มีการวิพากษ์วิจารณ์กันหรือไม่นั้น คิดว่าไม่มีผลเรื่องของเสียงโหวต เพราะของเดิมก็คุมได้อยู่แล้ว แต่อาจช่วยสร้างความมั่นใจ ให้มากขึ้นได้ ที่ผ่านมาเคยเห็นใครแหกโผบ้างซึ่งไม่มีเลย แสดงให้เห็นว่าเขาคุมได้อยู่แล้ว จึงเป็นอีกเหตุผลที่ความจริงแล้วไม่จำเป็นต้องเพิ่มสนช.เลย
