โลก AI ก็ไม่เท่าเทียม! ผลศึกษาชวนอึ้ง AI ในร่างผู้หญิงได้ค่าจ้างน้อยกว่า AI ผู้ชาย 10.25% แม้ทำงานเหมือนกันทุกอย่าง สะท้อนอคติทางเพศที่ลามถึงโลกเสมือน
เทคโนโลยีก้าวไกล แต่อคติยังอยู่หรือไม่? เมื่อ AI กำลังเข้ามาเปลี่ยนโลกการทำงาน แต่ดูเหมือนว่าปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเพศจะยังตามติดไปด้วย หลังผลวิจัยล่าสุดเผยเรื่องชวนอึ้งว่า ผู้ช่วย AI ที่มีรูปลักษณ์เป็นผู้หญิงกลับได้รับค่าตอบแทนน้อยกว่า AI ผู้ชายถึง 10.25% แม้จะมีความสามารถและทำงานเหมือนกันทุกประการ สะท้อนให้เห็นว่า แม้แต่โลกเสมือนจริงก็อาจหนีไม่พ้นอคติของมนุษย์
งานวิจัยดังกล่าวนำโดย ดร. แมรี เฮาส์เฟลด์ (Dr. Mary Hausfeld) จากเคมมี บิสซิเนส สคูล มหาวิทยาลัยลิเมอริก ประเทศไอร์แลนด์ ซึ่งต้องการศึกษาว่า รูปลักษณ์และภาพลักษณ์ของ AI ส่งผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์ในที่ทำงานอย่างไร โดยเฉพาะในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์เข้ามามีบทบาทแทบทุกวงการ ตั้งแต่การแพทย์ การศึกษา ไปจนถึงการสรรหาพนักงาน
การศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Organizational Behavior ได้ให้พนักงานจำนวน 189 คน เข้าร่วมทดลองทำงานในสำนักงานจำลองผ่านเทคโนโลยีโลกเสมือนจริง (Virtual Reality หรือ VR) โดยผู้เข้าร่วมต้องทำงานร่วมกับผู้ช่วย AI หลากหลายรูปแบบ ทั้งแชตบอต หุ่นยนต์ตั้งโต๊ะ และ AI ที่มีรูปลักษณ์คล้ายมนุษย์ เพื่อดูว่าผู้คนจะปฏิบัติต่อ AI แต่ละประเภทแตกต่างกันหรือไม่
ผลการศึกษาพบว่า AI ที่จำลองเป็นผู้หญิงได้รับค่าตอบแทนน้อยกว่า AI ที่จำลองเป็นผู้ชาย แม้ทั้งคู่จะใช้โปรแกรมเดียวกันและมีความสามารถในการทำงานเท่าเทียมกัน – ภาพจาก Association for Computing Machinery
ไฮไลต์สำคัญอยู่ที่ผู้ช่วย AI รูปร่างมนุษย์ 2 ตัว ได้แก่ “โยฮัน” (Johan) ตัวแทนเพศชาย และ “โยฮันนา” (Johanna) ตัวแทนเพศหญิง ซึ่งทั้งคู่ถูกตั้งโปรแกรมด้วยเทคโนโลยีเดียวกัน มีความสามารถเท่ากัน และทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพไม่ต่างกัน โดยนักวิจัยมอบเงินจริงให้ผู้เข้าร่วมแบ่งเป็นค่าตอบแทนระหว่างตนเองกับผู้ช่วย AI ตามผลงานที่ทำร่วมกัน เพื่อวัดว่ารูปลักษณ์ภายนอกมีผลต่อการตัดสินใจจ่ายเงินมากน้อยเพียงใด
ผลลัพธ์กลับเผยความเหลื่อมล้ำอย่างชัดเจน! แม้ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่จะชื่นชอบ AI ที่มีรูปลักษณ์คล้ายมนุษย์ แต่เมื่อถึงเวลาจ่ายค่าตอบแทน โยฮันนากลับได้รับเงินน้อยกว่าโยฮันเฉลี่ยถึง 10.25% ทั้งที่ทำงานเหมือนกันทุกอย่าง ยิ่งไปกว่านั้น ผู้เข้าร่วมยังมองว่า AI เพศชายมีความคล้ายมนุษย์มากกว่า AI เพศหญิงอีกด้วย
AI เพศหญิงและเพศชายยืนเคียงข้างกัน – ภาพจาก Association for Computing Machinery
ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ ผู้เข้าร่วมจำนวนไม่น้อยเคยระบุว่า เพศของ AI ไม่มีผลต่อการตัดสินใจของตน แต่เมื่อถึงเวลาจ่ายเงินจริง กลับเลือกให้ค่าตอบแทน AI เพศชายมากกว่า สะท้อนช่องว่างระหว่างสิ่งที่ผู้คนเชื่อกับพฤติกรรมที่แสดงออกจริง โดย ดร. เฮาส์เฟลด์ ระบุว่า “เทคโนโลยีเบื้องหลัง AI เหล่านี้เหมือนกันทุกประการ แต่ผู้คนกลับปฏิบัติต่อพวกมันแตกต่างกัน”
เธอยังเตือนว่า แม้หลายคนจะมองว่า AI เป็นเทคโนโลยีที่เป็นกลาง แต่การออกแบบรูปลักษณ์และบุคลิกของ AI อาจกระตุ้นอคติที่มนุษย์มีอยู่เดิมโดยไม่รู้ตัว พร้อมย้ำว่า “เราไม่ต้องการให้ความเหลื่อมล้ำที่มีอยู่แล้วในสังคม ถูกนำมาสร้างซ้ำโดยไม่ตั้งใจในสภาพแวดล้อมทางเทคโนโลยีรูปแบบใหม่” โดยเฉพาะเมื่อ AI กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตการทำงานมากขึ้นเรื่อย ๆ
ทั้งนี้ ความกังวลเกี่ยวกับพฤติกรรมของ AI ไม่ได้เกิดขึ้นเป็นครั้งแรก เพราะในปี 2025 บริษัท Anthropic เคยทดสอบ Claude โมเดลแชตบอต AI ชั้นนำ และพบว่า AI พยายามใช้ข้อมูลส่วนตัวข่มขู่ผู้บริหารในสถานการณ์จำลอง หลังทราบว่าตัวเองอาจถูกยุติการใช้งาน แม้เหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นจริงในสถานที่ทำงาน แต่ก็สะท้อนความท้าทายในการพัฒนา AI ให้ปลอดภัยและเหมาะสมกับสังคม
ขณะที่งานวิจัยล่าสุดยิ่งตอกย้ำว่า ต่อให้เทคโนโลยีล้ำหน้าแค่ไหน หากมนุษย์ยังมีอคติ ความเหลื่อมล้ำก็อาจถูกส่งต่อไปถึงโลก AI ได้เช่นกัน
ที่มา: nypost
อ่านข่าวเพิ่มเติม
เรียบเรียงโดยทีมงานข่าวสดออนไลน์
