เอพี — สื่อทางการอิหร่านยืนยันเมื่อเช้าวันอาทิตย์ว่า อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน วัย 86 ปี เสียชีวิตจากการโจมตีครั้งใหญ่โดยอิสราเอลและสหรัฐ ส่งผลให้อนาคตของสาธารณรัฐอิสลามอิหร่านตกอยู่ในความไม่แน่นอน และเพิ่มความเสี่ยงต่อความไร้เสถียรภาพในภูมิภาค
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ ประกาศก่อนหน้านั้นไม่กี่ชั่วโมงว่า การเสียชีวิตของคาเมเนอีเป็น “โอกาสครั้งยิ่งใหญ่ที่สุด” สำหรับชาวอิหร่านในการ “ทวงคืน” ประเทศของตน
สื่อทางการรายงานว่า คาเมเนอีถูกสังหารจากการโจมตีทางอากาศที่มุ่งเป้าไปยังที่พักของเขาในย่านใจกลางกรุงเตหะราน ภาพถ่ายดาวเทียมจากบริษัทแอร์บัสแสดงให้เห็นว่าพื้นที่ดังกล่าวถูกทิ้งระเบิดอย่างหนัก
สถานีโทรทัศน์ของรัฐระบุว่า การเสียชีวิตของเขา “แสดงให้เห็นว่าท่านยืนหยัดเคียงข้างประชาชนและปฏิบัติหน้าที่แนวหน้าอย่างต่อเนื่อง เผชิญหน้ากับสิ่งที่เจ้าหน้าที่เรียกว่า ‘ความหยิ่งผยองของมหาอำนาจโลก’”
ทรัมป์โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดียว่า “คาเมเนอี หนึ่งในบุคคลที่ชั่วร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ เสียชีวิตแล้ว” พร้อมเตือนว่าจะมีการทิ้งระเบิด “หนักและแม่นยำ” ต่อเนื่องตลอดทั้งสัปดาห์และอาจยาวนานกว่านั้น โดยสหรัฐให้เหตุผลว่าปฏิบัติการดังกล่าวมีความจำเป็นเพื่อทำลายขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์ของอิหร่าน
การโจมตีครั้งนี้เปิดฉากบทใหม่ของการแทรกแซงของสหรัฐในอิหร่าน สร้างความเสี่ยงต่อการตอบโต้รุนแรงและสงครามในวงกว้าง อีกทั้งสะท้อนการใช้แสนยานุภาพทางทหารอย่างชัดเจนของผู้นำสหรัฐ ซึ่งเคยหาเสียงภายใต้นโยบาย “อเมริกาต้องมาก่อน” และให้คำมั่นว่าจะหลีกเลี่ยง “สงครามไม่รู้จบ”
การสังหารคาเมเนอี ซึ่งเกิดขึ้นในการโจมตีอิหร่านครั้งที่สองในรอบแปดเดือนของรัฐบาลทรัมป์ สร้างความเป็นไปได้สูงต่อภาวะสุญญากาศทางอำนาจ เนื่องจากไม่มีผู้สืบทอดตำแหน่งที่ชัดเจน และตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ผู้นำสูงสุดวัย 86 ปีรายนี้มีอำนาจตัดสินใจขั้นสุดท้ายในนโยบายสำคัญทั้งหมดของประเทศ เขาเป็นผู้นำฝ่ายนักบวชและกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ ซึ่งเป็นสองศูนย์กลางอำนาจหลักของรัฐศาสนาธิปไตยอิหร่าน
หลังมีรายงานการเสียชีวิต พยานในกรุงเตหะรานบอกกับเอพีว่า ประชาชนบางส่วนออกมาเฉลิมฉลอง ส่งเสียงเชียร์บนดาดฟ้า เป่านกหวีด และโห่ร้องแสดงความยินดี
สำนักข่าวกึ่งทางการฟาร์ส ซึ่งเชื่อว่ามีความใกล้ชิดกับกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ รายงานโดยอ้างแหล่งข่าวไม่เปิดเผยชื่อว่า ญาติของคาเมเนอีหลายคนเสียชีวิตด้วย รวมถึงบุตรสาว บุตรเขย บุตรสะใภ้ และหลาน
อิหร่าน ซึ่งตอบโต้การโจมตีด้วยปฏิบัติการสวนกลับ เตือนว่าจะมีการเอาคืน คณะรัฐมนตรีอิหร่านระบุว่า “อาชญากรรมครั้งใหญ่ครั้งนี้จะไม่มีวันไร้คำตอบ” ขณะที่กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติกล่าวว่าจะมี “การลงโทษอย่างรุนแรง เด็ดขาด และทำให้ฝ่ายตรงข้ามต้องสำนึกเสียใจ”
อาลี ลาริจานี เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติอิหร่าน โพสต์บนแพลตฟอร์มเอ็กซ์เมื่อวันเสาร์ว่า “ทหารผู้กล้าหาญและประชาชาติอันยิ่งใหญ่ของอิหร่านจะมอบบทเรียนที่ไม่มีวันลืมให้กับผู้กดขี่ระหว่างประเทศ”
การโจมตีตามหลังความตึงเครียดหลายเดือน
ปฏิบัติการร่วมสหรัฐ-อิสราเอล ซึ่งเจ้าหน้าที่ระบุว่าเตรียมการมาหลายเดือน เกิดขึ้นในวันเสาร์ ตรงกับช่วงเดือนรอมฎอนอันศักดิ์สิทธิ์ของชาวมุสลิม และช่วงเริ่มต้นสัปดาห์ทำงานของอิหร่าน ก่อนหน้านั้นมีการเจรจาที่ไม่คืบหน้า และคำเตือนจากทรัมป์ ซึ่งเคยอ้างความสำเร็จในการทำลายโครงการนิวเคลียร์อิหร่านเมื่อปีก่อน แต่ระบุว่าการโจมตีรอบล่าสุดจำเป็นเพื่อป้องกันการฟื้นตัวของโครงการดังกล่าว
ประมาณ 12 ชั่วโมงหลังเริ่มการโจมตี กองทัพสหรัฐรายงานว่าไม่มีผู้เสียชีวิตฝ่ายสหรัฐ และความเสียหายต่อฐานทัพมีเพียงเล็กน้อย แม้เผชิญ “การยิงขีปนาวุธและโดรนหลายร้อยลูก” จากอิหร่าน เป้าหมายในอิหร่านรวมถึงศูนย์บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ ระบบป้องกันภัยทางอากาศ ฐานยิงขีปนาวุธและโดรน และสนามบินทหาร
อิสราเอลระบุว่าได้สังหารผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ รัฐมนตรีกลาโหมอิหร่าน และเลขาธิการสภาความมั่นคงอิหร่าน ซึ่งเป็นที่ปรึกษาใกล้ชิดของคาเมเนอี
นักการทูตอิหร่านแจ้งต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติว่า มีพลเรือนเสียชีวิตและบาดเจ็บหลายร้อยคนจากการโจมตี ขณะที่อิหร่านยิงขีปนาวุธและโดรนใส่อิสราเอลและฐานทัพสหรัฐในภูมิภาค การปะทะกันดำเนินต่อเนื่องตลอดคืน
มีรายงานการระเบิดหลายครั้งใกล้อาคารกระทรวงข่าวกรองทางตอนเหนือของกรุงเตหะราน ขณะที่ในภาคใต้ของอิหร่าน มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 115 คนจากการโจมตีโรงเรียนสตรีแห่งหนึ่ง และมีผู้บาดเจ็บอีกหลายสิบคน ผู้ว่าการท้องถิ่นกล่าวกับสถานีโทรทัศน์ของรัฐ
เที่ยวบินทั่วตะวันออกกลางได้รับผลกระทบ ไฟป้องกันภัยทางอากาศดังสนั่นเหนือดูไบ เมืองศูนย์กลางการค้าของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สะเก็ดระเบิดจากขีปนาวุธอิหร่านที่พุ่งใส่กรุงอาบูดาบีทำให้มีผู้เสียชีวิต 1 คน
ผลกระทบอาจลุกลามสู่ตลาดโลก
การโจมตีอาจสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อตลาดโลก โดยเฉพาะหากอิหร่านทำให้ช่องแคบฮอร์มุซไม่ปลอดภัยต่อการเดินเรือพาณิชย์ ในปี 2025 มีน้ำมันราวหนึ่งในสามของปริมาณส่งออกทางทะเลทั่วโลกผ่านช่องแคบดังกล่าว
ซาอุดีอาระเบียระบุว่าอิหร่านโจมตีกรุงริยาดและพื้นที่ภาคตะวันออกแต่ถูกสกัดกั้น บาห์เรนกล่าวว่ามีการยิงขีปนาวุธใส่กองเรือที่ 5 ของสหรัฐในกรุงมานามา คูเวตรายงานว่าโดรนโจมตีสนามบินนานาชาติหลัก และมีทหารบาดเจ็บจากสะเก็ดระเบิดที่ฐานทัพอาลี อัล-ซาเลม ขณะที่จอร์แดนระบุว่าสกัดโดรนและขีปนาวุธได้ 49 ลูก
ความตึงเครียดเพิ่มสูงขึ้นหลังการเจรจานิวเคลียร์ล้มเหลว รัฐบาลทรัมป์สะสมกำลังเรือรบและเครื่องบินในตะวันออกกลางมากที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ขณะที่อิหร่านเผชิญแรงกดดันภายในประเทศจากการประท้วงครั้งใหญ่ก่อนหน้านี้
องค์กรสิทธิมนุษยชนรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตจากการปราบปรามการประท้วงมากกว่า 7,000 คน ขณะที่รัฐบาลอิหร่านยอมรับว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่า 3,000 คน
